CUỘC GẶP GỠ VỚI CÁC GIÁM MỤC THUỘC HỘI ĐỒNG GIÁM MỤC PHÁP
DIỄN VĂN CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV
Thính phòng Thánh Bernadette, Đền thánh Đức Mẹ Lộ Đức
Chúa nhật, ngày 27 tháng 9 năm 2026
Anh em giám mục thân mến,
Tôi rất vui được gặp anh em tại nơi được chúc phúc này, cách hang đá nơi Đức Trinh Nữ Maria đã hiện ra với Thánh Bernadette không xa. Đây cũng là nơi anh em thường quy tụ để tham dự các kỳ Đại hội toàn thể. Qua việc chọn địa điểm này, anh em bày tỏ rõ ước muốn đặt Giáo hội tại Pháp dưới sự che chở của Mẹ Thiên Chúa, Đức Trinh Nữ Vô Nhiễm, để Mẹ hướng dẫn Giáo hội bước đi vững chắc hơn theo thánh ý Chúa. Quả thật, không có con đường nào tốt hơn để đến với Chúa Giêsu bằng việc đi qua Đức Maria. Mọi sự nơi Mẹ đều dẫn chúng ta đến với Con của Mẹ.
Như thế, anh em tiếp nối gia sản đức tin đã lãnh nhận từ các bậc tiền nhân, một gia sản có từ buổi đầu công cuộc loan báo Tin mừng trên đất nước anh em. Lòng sùng kính Mẹ Thiên Chúa đã bén rễ sâu xa nơi đây, đến nỗi chẳng bao lâu nước Pháp được gọi là “Vương quốc của Đức Maria” (Piô XI, Tông thư Galliam, Ecclesiae Filiam Primogenitam, ngày 2/3/1922). Mối gắn bó đặc biệt giữa dân tộc anh em với Đức Trinh Nữ được thể hiện cách đặc biệt khi nước Pháp được long trọng dâng hiến cho Mẹ vào ngày 10/2/1638, một hình ảnh tuyệt đẹp mà tôi đã có dịp chiêm ngưỡng tại Nhà thờ Đức Bà Paris cách đây hai ngày. Để ghi dấu cam kết này, vị tiền nhiệm của tôi là Đức Piô XI đã tuyên bố Đức Mẹ Lên Trời là Đấng Bảo trợ nước Pháp (x. sđd).
Hành trình dài của lòng tín thác và lòng yêu mến dành cho Đức Maria được thể hiện qua biết bao việc đạo đức và những lời cầu nguyện được nhận lời, thường là trong những giọt nước mắt, tại những nơi mang danh Mẹ: các đền thánh, các địa điểm hành hương và các nhà thờ chính tòa. Bất chấp những trở ngại, hành trình ấy vẫn tiếp diễn và làm chứng cho đức tin sống động của Dân Thiên Chúa được trao phó cho anh em chăm sóc. Anh em thân mến, trước những thách đố lớn lao của thời đại, tôi khuyến khích anh em hãy can đảm, mạnh dạn và sáng tạo trong sứ mạng. Đừng nản lòng vì những sai lầm, bất nhất, hay cả những lần sa ngã đã ghi dấu lịch sử của đoàn dân lữ hành này. Hãy luôn can đảm nhìn nhận những thiếu sót trong lòng yêu mến sự thật, và quyết tâm chữa lành các vết thương bằng tình bác ái của Vị Mục Tử Nhân Lành, Đấng biết chiên của mình và gọi tên từng con chiên. Vậy, hãy đứng lên trong niềm hy vọng và đừng bao giờ mệt mỏi loan báo Tin mừng!
Lịch sử Giáo hội tại Pháp vô cùng phong phú. Khi xây dựng tương lai cho các cộng đoàn và đất nước, điều quan trọng là biết kín múc từ lịch sử tốt đẹp và đầy hoa trái ấy. Giáo hội vừa chứng kiến, vừa góp phần vào tiến trình hình thành đất nước anh em. Ngày nay, Giáo hội vẫn là một phần quan trọng trong văn hóa, căn tính và vai trò của nước Pháp trên thế giới. Vì thế, tiếng nói của Giáo hội hoàn toàn có quyền được cất lên trong đời sống công cộng. Tự bản chất, tiếng nói ấy mang thẩm quyền ngôn sứ. Dù không phải lúc nào cũng được thấu hiểu, tiếng nói ấy vẫn cần thiết. Ngay cả khi giáo huấn của Giáo hội không được đón nhận, nhất là về những vấn đề thiết yếu liên quan đến nền tảng của nền văn minh, giáo huấn ấy vẫn cần được trình bày.
Anh em đừng nghi ngờ điều đó. Tôi biết sự kiên định và lòng can đảm của anh em, như anh em đã thể hiện rõ trong những cuộc tranh luận gần đây về các vấn đề liên quan đến giai đoạn cuối đời. Tôi khuyến khích anh em hãy kiên trì, cùng với tất cả những người thiện chí chia sẻ các giá trị ấy.
Hiện nay, anh em đang sống trong một bối cảnh thế tục hóa (laïcité), phát sinh từ một lịch sử đầy biến động nhưng nay đã yên ổn hơn; tuy nhiên, bối cảnh này vẫn phải tạo điều kiện để Giáo hội thực thi sứ mạng của mình. Thế cân bằng đã phải khó nhọc mới đạt được này đang dần bị đặt lại vấn đề, như đang diễn ra ở nhiều nơi khác thuộc thế giới phương Tây, không được khiến anh em bỏ cuộc. Tôi tha thiết mời gọi anh em hãy luôn tỉnh thức để bảo vệ tự do và các quyền lợi của Giáo hội trong việc loan báo Tin mừng, giáo dục con người về sự tự do đích thực và cử hành việc thờ phượng cách công khai, nhờ đó đức ái có thể được thực thi một cách hữu hình nhân danh Chúa Giêsu Kitô.
Nhân dịp Nhà thờ Đức Bà Paris mở cửa trở lại, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã viết cho anh em: “Tôi mời gọi tất cả những người đã lãnh nhận Bí tích Rửa tội, khi vui mừng bước vào ngôi Thánh đường này, hãy cảm nhận niềm tự hào chính đáng và đón nhận lại gia sản đức tin của mình. Anh chị em tín hữu tại Paris và nước Pháp thân mến, ngôi nhà này, nơi Cha trên trời ngự, là của anh chị em; anh chị em là những viên đá sống động của ngôi nhà ấy. Những người đi trước trong đức tin đã xây dựng ngôi nhà này cho anh chị em” (Sứ điệp nhân dịp Nhà thờ Đức Bà Paris mở cửa trở lại, ngày 7/12/2024). Việc khích lệ các tín hữu “tái khám phá di sản đức tin” nay là một phần trong sứ mạng mục tử của anh em, khi anh em tìm cách canh tân Giáo hội tại Pháp.
Những gì Chúa đã trao phó cho anh em, những người Công giáo nước Pháp — “trưởng nữ của Giáo hội” — thực sự là nguồn cảm hứng dồi dào để dâng lời tạ ơn. Chúng ta nghĩ đến dòng chảy thánh thiện không gián đoạn cho tới ngày nay; sự phát triển rực rỡ của nghệ thuật, văn chương và khoa học dưới sự soi dẫn của đức tin và tác động của Chúa Thánh Thần; sự nhận thức ngày càng sâu sắc và không thể đảo ngược về giá trị bất khả xâm phạm của con người, về phẩm giá của họ và sự cần thiết phải bảo vệ các quyền và tự do của con người; và không thể không nhắc đến sức năng động truyền giáo đáng kinh ngạc đã trổ sinh hoa trái đến tận cùng trái đất. Phải, Chúa Giêsu đã ban cho anh em rất nhiều; trong tình yêu thương của Người, Người còn muốn ban cho anh em nhiều hơn nữa.
Vì thế, khi hướng về tương lai, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nói thêm sau những lời tôi vừa trích dẫn: “Ước gì sự hồi sinh của ngôi thánh đường tuyệt vời này trở thành dấu chỉ ngôn sứ cho sự canh tân của Giáo hội tại Pháp” (sđd). Tôi cũng tin rằng thời điểm đã chín muồi cho nhiều người trong xã hội đang mong chờ được nghe sứ điệp đầy hy vọng của Tin mừng và được nhìn thấy ánh sáng của Đức Kitô phục sinh chiếu soi ngay trước mắt họ. Sứ điệp hòa bình bắt nguồn từ Chúa Giêsu càng trở nên cần thiết khi tại Pháp, cũng như những nơi khác ở phương Tây, chúng ta chứng kiến tình trạng phân cực đáng lo ngại, sự suy giảm tình huynh đệ, sự thân tình và chất lượng đời sống xã hội, cùng sự gia tăng trở lại của bạo lực, bất bình đẳng và nghèo đói. Trước những thách đố ấy, lời hứa hão huyền về một thế giới vắng bóng Thiên Chúa, nơi Người bị đẩy vào phạm vi riêng tư và ân sủng của Người bị xem là không cần thiết cho việc “xây dựng thành đô”, đã nhường chỗ cho sự vỡ mộng và mất phương hướng. Thế nhưng, Chúa Giêsu đã cảnh báo rõ ràng với các môn đệ của Người: “Không có Thầy, anh em chẳng làm gì được” (Ga 15,5).
Đặc biệt, người trẻ mang trong mình những khát vọng lớn lao. Trăn trở về thế giới họ sẽ thừa hưởng và lo lắng cho tương lai, họ sẵn sàng dấn thân cách can đảm, quảng đại cho tất cả những gì tốt đẹp, chân thật và thiện hảo. Hãy chỉ cho họ con đường Tin mừng, con đường vững chắc duy nhất, dù đòi hỏi nhiều, và đã sinh biết bao hoa trái trên đất Pháp này. Hôm qua, tại Paris, chúng ta đã nói đến dấu chỉ đầy khích lệ nơi các dự tòng, mà phần lớn hiện nay là người trẻ trưởng thành. Đó là một ân sủng và niềm vui cho toàn thể Dân Thiên Chúa. Điều quan trọng là anh em chăm chút ân sủng ấy, trước hết bằng cách đón nhận người trẻ vào những cộng đoàn sống động, nơi thực hành đức ái và sống tình liên đới; đồng thời giúp họ được đào tạo giáo lý vững chắc được bén rễ trong Lời Chúa, để họ có thể tìm lời giải đáp cho những thắc mắc và sự hoài nghi của mình.
Để khơi dậy lại niềm hy vọng và đem đến sức sống mới cho sứ mạng của Giáo hội tại Pháp, điều mà tôi tha thiết mong muốn, chỉ có một “lộ trình”, và lộ trình ấy luôn không thay đổi: làm cho Chúa Giêsu Kitô được nhận biết và yêu mến một cách chân thực, nhiệt thành, và không ngừng nghỉ. Trong hoàn cảnh hiện nay, anh em đang đối diện với một số thách đố lớn. Giáo dục là vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt. Thật đáng trân trọng khi các kỳ Đại hội của anh em tiếp tục suy tư về đề tài này. Giáo dục là một sứ mạng vô cùng rộng lớn, tác động đến nhiều khía cạnh khác nhau của đời sống. Ở đây, tôi chỉ muốn nhắc đến nền giáo dục Công giáo, vốn đang bị đặt lại vấn đề về bản sắc riêng của mình trong thời gian gần đây. Việc các trường Công giáo rộng mở chào đón những người không cùng đức tin với chúng ta là điều tốt đẹp. Sự đón tiếp quảng đại ấy, với lòng tôn trọng tự do lương tâm của mỗi người, hứa hẹn mang lại nhiều hoa trái cho mọi người, cho xã hội và cho chính Giáo hội. Đồng thời, giáo dục Công giáo không thể từ bỏ sứ mạng giáo dục của mình, một sứ mạng lấy Đức Kitô làm trung tâm và hướng đến sự phát triển toàn diện của con người trong mọi chiều kích: thiêng liêng, văn hóa, trí tuệ, đạo đức và xã hội. Vì thế, không ai nên ngạc nhiên khi thấy mọi trường Công giáo đều tạo cơ hội cho học sinh gặp gỡ Chúa Giêsu Kitô và lắng nghe Lời Người. Và càng không thể để một học sinh nào bị gạt ra bên lề ngay trong lớp học chỉ vì các em tin vào Chúa Giêsu.
Trong những năm gần đây, anh em đã kiên quyết đối diện với vấn nạn đau lòng về việc lạm dụng trẻ vị thành niên do các thành viên trong hàng giáo sĩ gây ra hoặc xảy ra trong môi trường Giáo hội. Anh em đã thực hiện những biện pháp can đảm để ứng phó thông qua việc lắng nghe, tìm kiếm sự thật, công lý, sự tha thứ và việc đền bù; đồng thời kiên quyết xây dựng một văn hóa phòng ngừa và bảo vệ trước những tội ác này. Tôi cảm ơn anh em vì những gì anh em đã làm. Tôi biết có những thời điểm hết sức khó khăn đối với Hội đồng Giám mục của anh em. Anh em cần tiếp tục con đường đã khởi sự và duy trì sự cảnh giác cao độ. Đồng thời, các linh mục của anh em cần được nâng đỡ và khích lệ. Tôi biết anh em chăm sóc họ với tấm lòng của người cha. Hơn nữa, để ơn gọi linh mục được trổ sinh hoa trái, các linh mục cần được mong đợi, đón nhận và yêu thương; đồng thời, Dân Thiên Chúa cũng cần hiểu rõ căn tính của họ là những người được nên đồng hình đồng dạng với Đức Kitô, vì niềm vui của Tin mừng và sứ mạng loan báo Tin mừng.
Tôi cũng muốn nhắc đến sự suy giảm đáng buồn của các ơn gọi sống đời thánh hiến, đặc biệt là đời sống chiêm niệm. Tôi rất đau lòng khi biết rằng một số cộng đoàn đan tu lâu đời và nổi tiếng, từng có ảnh hưởng sâu rộng trong lịch sử, gần đây đã phải đóng cửa hoặc sắp đóng cửa. Việc hiến dâng đời mình để theo Chúa Giêsu trên con đường đòi hỏi nhiều như thế, bên cạnh tác động của ân sủng, cần có một lòng quảng đại đặc biệt, một đức tin được bén rễ sâu, một đời sống nội tâm bền bỉ và mối thân tình mật thiết với Người. Những điều kiện ấy thường được vun trồng trong các gia đình Kitô hữu; vì vậy, các gia đình xứng đáng nhận được sự quan tâm và nâng đỡ tối đa. Việc đào sâu và củng cố đời sống đức tin trong gia đình chắc chắn là chìa khóa để giải quyết nhiều cuộc khủng hoảng mà Giáo hội và xã hội đang đối diện. Bởi lẽ, chính trong gia đình, chúng ta học cách sống với nhau, tôn trọng người khác, đón nhận sự khác biệt, nâng đỡ nhau, sống quảng đại, tự nguyện trao hiến bản thân và đón nhận tinh thần hy sinh. Có lẽ đây là thách đố lớn nhất của chúng ta: làm sao để Chúa Giêsu thực sự sống trong các gia đình Công giáo Pháp và soi sáng họ bằng sự hiện diện của Người.
Bên cạnh những vấn đề ấy, còn một điều khác có thể khiến chúng ta lo ngại cho tương lai, đó chính là sự hiệp nhất. Về điểm này, xin cho phép tôi nhắc lại tầm quan trọng của việc các môn đệ Chúa Giêsu phải hiệp nhất trong đức ái, như Chúa Giêsu đã cầu xin Chúa Cha: “để tất cả nên một... hầu cho thế gian tin rằng Cha đã sai Con” (Ga 17,21). Giáo hội tại Pháp là một đoàn chiên nhỏ cần tập hợp sức mạnh cho sứ mạng của mình. Những chia rẽ về tư tưởng sẽ khiến chứng tá của Giáo hội trở nên vô ích. Trong suốt lịch sử Giáo hội luôn có những căng thẳng; nhưng khi chúng xuất hiện, chúng cũng có thể giúp chúng ta cảm nhận sâu sắc hơn về hồng ân hiệp nhất. Sự hiệp nhất này không phải là sự đồng nhất cứng nhắc. Đúng hơn, sự hiệp nhất ấy cho phép mọi khuynh hướng mang tinh thần Công giáo đích thực được quy tụ một cách tự nhiên trong cùng một lời tuyên xưng đức tin, thông qua sự vâng phục các vị mục tử hợp pháp và đặc biệt là Đấng kế vị Thánh Phêrô, người là “nguyên lý và nền tảng trường tồn và hữu hình của sự hợp nhất trong đức tin và của sự hiệp thông” (Công đồng Chung Vaticanô II, Hiến chế tín lý Lumen Gentium, số 18). Đây là sự hiệp nhất năng động, được nuôi dưỡng bởi Truyền thống Giáo hội, từ các Giáo phụ đến Công đồng Vaticanô II, và bởi Huấn quyền hậu Công đồng. Đồng thời, sự hiệp nhất ấy được làm phong phú qua việc đối thoại hỗ tương, bén rễ trong đức tin và được thể hiện theo phong cách hiệp hành mà chúng ta đang tìm cách đào sâu trong thời gian gần đây.
Anh em thân mến, Giáo hội tại Pháp luôn chiếm một vị trí đặc biệt trong trái tim Đức Giáo hoàng. Tôi thực sự muốn ghi nhận lòng nhiệt thành và niềm hy vọng luôn trào dâng mỗi khi tôi nghĩ về anh em. Dân Thiên Chúa tại đất nước anh em được ban nhiều ân phúc qua những cộng đoàn đầy tình huynh đệ và cởi mở với thế giới; qua những người trẻ nhiệt thành dấn thân trong biết bao sáng kiến; và có một gia sản vừa nâng đỡ anh em, vừa đặt trên vai anh em những trọng trách. Tôi tin chắc rằng Giáo hội tại Pháp sẽ tiếp tục nhiệt thành với sứ mạng loan báo Chúa Giêsu Kitô và dẫn đưa người khác đến việc yêu mến Người, để thế gian được sống (x. Ga 10,10).
Tôi phó thác Đại hội của anh em, các cộng đoàn giáo phận và đất nước anh em cho sự che chở hiền mẫu của Đức Mẹ Lộ Đức. Tôi vui mừng ban Phép lành Tông tòa cho anh em. Xin cảm ơn.
Chuyển ngữ từ: vatican.va