ĐỜI SỐNG HÔN NHÂN. NHỮNG NĂM ĐẦU HÔN NHÂN: MỘT GIAI ĐOẠN QUYẾT ĐỊNH

Lắng nghe và đồng hành với các đôi vợ chồng trong những năm đầu hôn nhân và trong mọi giai đoạn của cuộc đời

Thứ Bảy, ngày 10 tháng 10 năm 2026

Đức Hồng y José Cobo Cano

Một đôi bạn đến giáo xứ để xin kết hôn. Họ đã gắn bó với nhau ba hoặc bốn năm. Có thể họ đã sống chung; họ khá chắc chắn về quyết định kết hôn và đã nhiều lần bàn bạc về tương lai. Họ tìm đến Giáo hội, và chúng ta cùng họ bắt đầu chuẩn bị cho việc kết hôn.

Tuy nhiên, câu hỏi đầu tiên là: với tư cách là Giáo hội, chúng ta đã bước vào câu chuyện của họ ở thời điểm nào?

Amoris laetitia đã giúp chúng ta nhìn thực tại hôn nhân dưới một ánh sáng khác và mở ra những chân trời mục vụ mới. Tuy nhiên, thách đố đầu tiên không phải là thiết kế những chương trình mới. Trước hết, có một câu hỏi mang tính quyết định hơn: ngay từ đầu, chúng ta có thực sự hiểu hoàn cảnh của những đôi bạn mà mình muốn đồng hành hay không?

1. NHỮNG THÁCH ĐỐ CẦN ĐƯỢC ĐỐI DIỆN TỪ GÓC NHÌN MỤC VỤ

- Vì thế, thách đố thứ nhất là đặt việc đồng hành với các đôi vợ chồng trong bối cảnh phức tạp của thời đại đang biến chuyển này.

- Thách đố thứ hai bắt nguồn từ xác tín rằng chăm lo cho đôi vợ chồng cũng là chăm lo cho gia đình mà họ sẽ xây dựng. Một trong những di sản quan trọng nhất cha mẹ để lại cho con cái chính là mối tương quan họ đã vun đắp với nhau: cách họ trò chuyện, giải quyết những khác biệt, tha thứ cho nhau, bày tỏ tình cảm, chia sẻ đức tin và giữ sự hiệp nhất khi gặp khó khăn.

Trước những thách đố của những năm đầu hôn nhân, chúng ta cần tự hỏi: phải chăng chúng ta đã chuẩn bị cho các đôi bạn bước vào lễ cưới nhiều hơn là chuẩn bị cho họ sống đời hôn nhân?

Vấn đề không chỉ là xem xét lại nội dung chuẩn bị. Điều cần đặt ra là việc chăm sóc mục vụ của chúng ta chủ yếu xoay quanh lễ cưới đã được dự định, hoặc xoay quanh những hành trình trưởng thành về nhân bản, đức tin và ơn gọi mà chúng ta được mời gọi đồng hành.

- Amoris laetitia đã nhấn mạnh hai trọng tâm ngay từ khi một đôi bạn tìm đến Giáo hội: đồng hành và phân định. Câu hỏi: “Họ cần biết những gì để kết hôn?” khác với câu hỏi sâu xa hơn: “Họ cần khám phá điều gì để nhận ra liệu mình có được mời gọi cam kết gắn bó với nhau cách dứt khoát hay không?”

2. NHỮNG CÂU HỎI NẢY SINH Ở MỖI GIAI ĐOẠN

Tất cả những điều này dẫn chúng ta đến một câu hỏi nền tảng: với tư cách là cộng đoàn, chúng ta cần phát triển những gì để chuyển từ lối mục vụ tập trung vào những thời điểm riêng lẻ - đặc biệt là việc chuẩn bị lãnh nhận bí tích - sang lối mục vụ có khả năng đồng hành với những tiến trình kéo dài suốt cuộc đời?

Câu hỏi này mang những hình thức khác nhau ở mỗi giai đoạn.

Giai đoạn đầu tiên thậm chí còn trước cả thời kỳ đính hôn. Nhiều bạn trẻ có đức tin cho biết họ khó gặp được những người có thể cùng chia sẻ đức tin và dự định cho cuộc đời. Chúng ta tạo cho họ những cơ hội nào? Làm thế nào để giúp họ khám phá rằng cách mình yêu thương cũng là một phần của ơn gọi Kitô hữu?

Giai đoạn tiếp theo là thời kỳ đính hôn. Phải lòng nhau là một phần của tình yêu, nhưng rồi sẽ đến lúc mỗi người phải chuyển từ hình ảnh lý tưởng về người kia sang con người thực của họ. Chúng ta đồng hành với khám phá ấy và giúp đôi bạn thực sự hiểu nhau như thế nào? Hay chúng ta chỉ bắt đầu can dự khi mọi quyết định đã được đưa ra?

Cũng như ở nhiều giáo phận khác, tại Madrid, bên canh các khóa dự bị hôn nhân, chúng tôi đang thử nghiệm những sáng kiến như El reloj de los novios (Chiếc đồng hồ của các đôi bạn đính hôn), dựa trên một nhận định đơn giản: đôi bạn cần dành thời gian thực sự có chất lượng cho nhau để trò chuyện, nhìn lại câu chuyện của mình, nhận ra những điểm mạnh và điểm yếu, cầu nguyện và phân định. Câu hỏi nảy sinh từ những kinh nghiệm này vượt ra ngoài bất kỳ phương pháp cụ thể nào: làm thế nào để có thể thực hiện một tiến trình phân định đích thực.

Điều này cũng tác động đến quyết định kết hôn. Nếu một đôi bạn tìm đến chúng ta sau tám hoặc mười năm gắn bó, khi lễ cưới đã được lên kế hoạch, liệu còn chỗ cho việc phân định hay không? Nếu khẳng định hôn nhân là một ơn gọi, vậy chúng ta phân định ơn gọi hôn nhân trong Giáo hội như thế nào? Ở giai đoạn này, một cuộc trao đổi mục vụ thận trọng và việc đào tạo những người hướng dẫn có thể mở ra hướng đi, nhưng câu hỏi vẫn còn đó.

Giai đoạn kế tiếp là những năm đầu hôn nhân. Bí tích đã được cử hành, nhưng giờ đây đôi vợ chồng phải học cách xây dựng đời sống hôn nhân và làm cho đời sống ấy bén rễ vững chắc. Họ phải xây dựng cái “chúng ta” mà không xóa nhòa cái “anh” và cái “em”. Có lẽ chúng ta có thể hiện diện ở một số thời điểm đặc biệt quan trọng: sau lễ cưới, trong năm đầu tiên, khi con cái chào đời, sau ba năm và năm năm; mà không nhất thiết biến việc đồng hành này thành một chương trình gặp gỡ liên tục.

Trong những năm đầu ấy, cách giao tiếp thay đổi. Những khác biệt và xung đột cũng nảy sinh. Con cái chào đời. Cuộc sống được sắp xếp lại, và những lo toan thực tế có thể chiếm gần hết thời gian.

Các đôi vợ chồng mong chúng ta đồng hành với họ qua những thay đổi ấy. Ai sẽ đảm nhận việc này, và làm thế nào để đưa những yếu tố ấy vào việc đồng hành? Làm thế nào để đồng hành với bước chuyển từ đời sống đức tin của đôi vợ chồng sang đời sống đức tin của cả gia đình?

Trong suốt đời sống hôn nhân, những bước chuyển mới tiếp tục xuất hiện: công việc, khó khăn tài chính, chăm sóc người cao tuổi, những thay đổi của bản thân, bệnh tật hoặc sự hao mòn trong mối tương quan. Không phải mọi sự đều là khủng hoảng. Tuy nhiên, chúng ta cần xem xét cách giúp các đôi vợ chồng biết suy nghĩ, nhìn lại trước khi khó khăn gây tổn thương sâu sắc cho mối dây gắn bó. Các Trung tâm Tư vấn Gia đình và những môi trường khác thuộc Giáo hội - kể cả kinh nghiệm sống trong Giáo hội - giúp chúng ta hiểu rõ hơn những hoàn cảnh ấy. Nhưng vẫn còn một câu hỏi: làm thế nào để giúp các đôi vợ chồng tìm kiếm sự trợ giúp nhằm chăm sóc mối tương quan của mình, thay vì chờ đến khi mối tương quan đứng trước nguy cơ đổ vỡ?

3. CỘNG ĐOÀN - VIÊN ĐÁ NỀN TẢNG

Khi nhìn lại những năm đầu hôn nhân, nhiều đôi vợ chồng cùng đồng tình về một điểm then chốt: điều quan trọng là cảm nhận được sự nâng đỡ của một cộng đoàn gần gũi và gắn bó. Trong một xã hội ngày càng đề cao cá nhân, không ít đôi vợ chồng sống đời hôn nhân trong tình trạng tương đối cô lập. Tuy nhiên, hôn nhân Kitô giáo không chỉ là câu chuyện của hai người; đó còn là một ơn gọi trong Giáo hội, được mời gọi lớn lên và triển nở giữa lòng một cộng đoàn.

Điều này đặt ra một câu hỏi mục vụ nền tảng: Các đôi vợ chồng của chúng ta ngày nay cần những cộng đoàn như thế nào? Giáo phận, giáo xứ, các phong trào và cách riêng các đôi vợ chồng khác có vai trò gì trong việc vun đắp những cộng đoàn có khả năng đón nhận, đồng hành và nâng đỡ đời sống hôn nhân?

Trong bối cảnh này, có một yếu tố then chốt: các đôi vợ chồng đồng hành với những đôi vợ chồng khác, không phải với tư cách chuyên gia, nhưng dựa trên kinh nghiệm sống của chính mình, một kinh nghiệm đã được suy xét, phân định và chia sẻ. Làm thế nào để kinh nghiệm của một số đôi vợ chồng trở thành nguồn ký ức, chứng tá và nâng đỡ cho những người khác? Làm thế nào để giúp những người từng được đồng hành nay trở thành người đồng hành với người khác?

Sau cùng, một điều không kém phần quan trọng là chúng ta cần thay đổi cách tiếp cận. Điều chúng ta cần không chỉ là thêm những khóa học hay dịch vụ mới. Chúng ta cần suy nghĩ cách vun đắp những cộng đoàn có khả năng đồng hành với các hành trình cuộc đời lâu dài, đặc biệt là giúp các gia đình đào sâu mối dây hôn phối.

Vì thế, câu hỏi cuối cùng không phải là: “Chúng ta phải làm gì để chuẩn bị tốt hơn cho các đôi bạn đính hôn?”, mà là một câu hỏi rộng hơn: Làm thế nào để Giáo hội chúng ta đồng hành với toàn bộ hành trình của các đôi vợ chồng, từ khi bắt đầu phân định cho đến khi chính họ trở thành những người đồng hành và những chứng nhân cho người khác?

Những câu hỏi này vẫn còn bỏ ngỏ: chúng ta cần đón nhận đầy đủ hơn những yếu tố nào của Amoris laetitia; làm thế nào để xây dựng các tiến trình đồng hành dựa vào cộng đoàn; làm thế nào để thực sự đưa việc phân định vào các tiến trình ấy; và ở mỗi giai đoạn, chúng ta cần đặc biệt chú ý đến những khía cạnh cụ thể nào?

Đức Hồng y José Cobo Cano (amorislaetitia.va)