Thánh Martinô thành Tours (316 hoặc 336–397): Bổn mạng của những người hành khất, các kỵ binh, người cưỡi ngựa, loài ngỗng, loài ngựa, chủ quán trọ, Đội Vệ binh Thụy Sĩ của Đức Giáo hoàng, sĩ quan quân nhu, những người đã cai nghiện rượu, binh sĩ, thợ may và người làm rượu vang. Người ta cũng cầu xin ngài chuyển cầu để thoát khỏi chứng nghiện rượu và cảnh nghèo khó.

TRÍCH DẪN

Vì thế, vào một thời điểm nọ, khi ngài chẳng còn gì ngoài vũ khí và bộ quân phục đơn sơ, giữa một mùa đông khắc nghiệt hơn thường lệ, đến nỗi giá rét khiến nhiều người thiệt mạng, ngài tình cờ gặp một người nghèo không có áo che thân tại cổng thành Amiens. Người ấy van xin khách qua đường thương xót mình, nhưng tất cả đều đi ngang qua mà chẳng đoái hoài đến con người khốn khổ ấy. Bấy giờ, Martinô, con người đầy tràn Thiên Chúa, nhận ra rằng người không được ai thương xót ấy như được dành riêng cho ngài chăm sóc. Nhưng ngài phải làm gì? Ngài chẳng còn gì ngoài tấm áo choàng đang khoác trên mình, vì những y phục khác ngài đã đem cho những người túng thiếu trong những hoàn cảnh tương tự. Vì thế, ngài rút thanh gươm đeo bên hông, cắt tấm áo choàng thành hai phần bằng nhau, trao một phần cho người nghèo, còn phần kia ngài khoác lại lên mình (Trích Cuộc đời Thánh Martinô của Sulpiciô Sêvêrô)

SUY NIỆM

Thánh Martinô thành Tours là một trong những vị thánh được tôn kính và yêu mến nhất trong lịch sử châu Âu vì hai lý do chính: ngài đã sống một cuộc đời thánh thiện với những nhân đức anh hùng, và cuộc đời ấy đã được ghi chép lại. Người ta cho rằng Sulpiciô Sêvêrô là một người giàu có đã trở lại Kitô giáo nhờ sứ vụ của Đức cha Martinô. Sau đó, ông trở thành linh mục, đã trò chuyện với Đức cha Martinô trước khi ngài qua đời, và viết một cuốn sách về cuộc đời phi thường của ngài. Cuốn sách ấy được sao đi chép lại nhiều lần và suốt nhiều thế kỷ đã trở thành một trong những tác phẩm quen thuộc đối với cả tu sĩ lẫn giáo dân. Nhờ lòng yêu mến rộng khắp dành cho Thánh Martinô, nên rất nhiều nhà thờ và đan viện đã mang tên ngài.

Martinô sinh tại Sabaria, thuộc vùng Pannonia của Đế quốc Rôma, nay là thành phố Szombathely, Hungary. Một số tư liệu xưa cho biết ngài sinh năm 316, số khác lại ghi năm 336. Khi Martinô còn nhỏ, gia đình ngài chuyển đến Ticinum, nay là Pavia, miền Bắc nước Ý. Ngài chào đời tại Đế quốc Rôma vào một giai đoạn chuyển biến quan trọng. Năm 313, Hoàng đế Constantinô ban hành Sắc lệnh Milanô, hợp pháp hóa Kitô giáo. Sau đó, chính Constantinô cũng trở thành Kitô hữu, và ai cũng biết rằng ông ưu ái các Kitô hữu hơn những người vẫn còn theo ngoại giáo. Vì thế, nhiều người bắt đầu trở lại đạo, trong đó có những người vì lý do chính trị và kinh tế.

Thân phụ của Martinô là một quân nhân, đã thăng đến cấp bậc quân đoàn trưởng (tribunus). Ngay từ thuở nhỏ, Martinô đã để tâm tìm hiểu Kitô giáo, nhưng cha mẹ ngài vẫn gắn bó với tín ngưỡng đa thần Rôma và gạt bỏ Kitô giáo vừa mới được hợp pháp hóa. Tuy nhiên, Martinô không đồng tình với lựa chọn của cha mẹ. Vì thế, năm lên mười tuổi, ngài tìm đến nhà thờ Công giáo tại địa phương và xin trở thành Kitô hữu. Ngài được ghi danh làm dự tòng và bắt đầu tiến trình chuẩn bị lâu dài để lãnh nhận bí tích Rửa tội, và phải mười năm sau ngài mới được lãnh nhận bí tích này. Năm mười hai tuổi, ngài xin cha mẹ cho phép mình trở thành ẩn sĩ, nhưng cha mẹ ngài không đồng ý. Năm mười lăm tuổi, theo luật nhà nước buộc con trai của các sĩ quan phải gia nhập quân đội Rôma, Martinô trở thành một người lính. Dù sống giữa nhiều người có lối sống vô luân, Martinô vẫn trung thành với đức tin và sống rất mực đạo đức. Lời ăn tiếng nói của ngài luôn đúng mực; ngài đối xử với người khác bằng một lòng tốt hiếm có, thường đem phần lớn tiền bạc và của cải của mình phân phát cho người nghèo, hạ mình phục vụ cả những người lẽ ra phải phục vụ ngài, và vẫn tiếp tục chuẩn bị để lãnh nhận bí tích Rửa tội.

Một ngày nọ giữa mùa đông, khi đang cưỡi ngựa đi qua một thị trấn, Martinô gặp một người nghèo ăn mặc rách rưới đang run lẩy bẩy vì lạnh. Người ấy van xin mọi người giúp đỡ, nhưng chẳng ai đoái hoài. Martinô biết mình phải giúp, nhưng ngài đã đem tiền bạc và những y phục khác cho người túng thiếu. Tất cả những gì còn lại chỉ là tấm áo choàng nhà binh đang khoác trên mình; vì thế, ngài xuống ngựa, rút gươm, cắt đôi tấm áo choàng và trao một nửa cho người nghèo. Sau đó, các bạn đồng ngũ đã chế giễu tấm áo choàng ngắn cũn cỡn trông thật buồn cười của ngài. Đêm ấy, Martinô nằm mơ thấy Chúa Giêsu hiện ra với ngài, mặc nửa tấm áo choàng ấy, và phán với muôn vàn thiên thần đang vây quanh: “Martinô, dù vẫn còn là dự tòng, đã cho Ta mặc áo.” Khi thức dậy, ngài biết mình phải làm gì. Ngài xin lãnh nhận bí tích Rửa tội và được rửa tội khi hai mươi tuổi.

Theo lời yêu cầu của một người bạn, Martinô ở lại trong quân ngũ thêm hai năm nữa. Một hôm, viên chỉ huy phát tiền thưởng cho binh sĩ khi họ chuẩn bị cho trận chiến vào ngày hôm sau. Khi được gọi lên, Martinô thưa: “Cho đến nay, tôi đã là binh sĩ của ngài. Từ nay, xin để tôi phụng sự Thiên Chúa. Xin ngài hãy trao tiền thưởng cho người sẽ chiến đấu vì ngài. Tôi là binh sĩ của Đức Kitô, và tôi không được phép cầm vũ khí giao chiến.” Martinô bị buộc tội là hèn nhát, vì ngày hôm sau họ sẽ ra trận. Trước lời cáo buộc ấy, ngài đáp: “Nếu ngài nghĩ rằng tôi hành động vì sợ hãi, thì ngày mai tôi sẽ đứng trước hàng ngũ quân địch mà không mang vũ khí. Chỉ có đức tin vào Chúa Giêsu và dấu Thánh giá che chở, tôi sẽ đối diện với họ mà không mặc áo giáp.” Martinô liền bị tống vào ngục để chờ trận chiến, nhưng trận chiến ấy đã không bao giờ diễn ra, vì phía đối phương xin giảng hòa. Ít lâu sau, Martinô được giải ngũ.

Nghe danh vị giám mục nổi tiếng Hilariô thành Poitiers, người sau này được tôn phong hiển thánh, Martinô tìm đến Poitiers, nay thuộc nước Pháp, và ở lại với vị giám mục một thời gian để học hỏi giáo lý đức tin chân chính nơi ngài. Ngài cũng được Đức cha Hilariô truyền chức phó tế và trao tác vụ trừ quỷ. Sau khi Đức cha Hilariô bị buộc phải đi lưu đày vì đã chống lại lạc giáo Ariô tại triều đình, và sau khi Phó tế Martinô nằm mơ thấy mình đưa cha mẹ còn ngoại giáo trở lại đạo, ngài quyết định trở về quê nhà. Trên đường đi, ngài bị bọn cướp tấn công; khi bị hỏi mình là ai, ngài trả lời một tên cướp rằng mình là Kitô hữu. Rồi Phó tế Martinô loan báo Tin mừng cho người ấy; anh ta ăn năn, thả Martinô đi, và về sau đã trở lại đạo. Về đến quê nhà, Phó tế Martinô đã đưa thân mẫu đến với đức tin Kitô giáo, nhưng không lay chuyển được thân phụ. Nhiều người khác ở quê nhà ngài cũng trở lại đạo.

Sau khi phải hứng chịu cơn thịnh nộ của một số linh mục theo lạc giáo Ariô mà ngài chống đối, và thậm chí của cả vị Tổng Giám mục Milanô theo lạc giáo Ariô, Phó tế Martinô cùng với một linh mục đã sống đời ẩn sĩ một thời gian trên đảo Gallinara. Tại đó, họ sống nhờ cỏ cây và rễ dại. Một ngày kia, Martinô ăn nhầm phải một thứ rễ độc, nhưng nhờ lời cầu nguyện sốt sắng, ngài đã được Thiên Chúa chữa lành.

Khi hay tin Đức cha Hilariô được trở về Poitiers sau thời gian lưu đày, Phó tế Martinô chuyển đến một thị trấn gần nơi vị giám mục thánh thiện cư ngụ và lập một đan viện. Từ đó, ngài bắt đầu rao giảng khắp vùng và làm nhiều phép lạ. Ngài đã làm cho một người dự tòng chưa được rửa tội sống lại. Khi được hồi sinh, người dự tòng ấy làm chứng rằng mình được sống lại là nhờ lời cầu nguyện của Martinô. Một lần khác, Martinô làm cho một người nô lệ đã treo cổ tự vẫn được sống lại.

Năm 371, Martinô được dân chúng đồng lòng chọn làm Giám mục thành Tours. Ban đầu ngài phản đối và tìm cách lẩn trốn, nhưng ngài đã bị người ta dùng kế đưa đến nhà thờ chính tòa, để được tấn phong giám mục. Sau khi được tấn phong Giám mục thành Tours, Đức cha Martinô dời ra sống bên ngoài thành phố và cùng với các giáo sĩ khác lập nên những nơi ẩn tu để sống đời cầu nguyện. Trong hai mươi sáu năm tiếp theo, ngài vừa sống đời ẩn tu vừa dấn thân vào sứ vụ tông đồ. Ngài đi khắp xứ Gaule (nước Pháp), rao giảng, đưa nhiều người trở lại đạo, làm phép lạ và trừ quỷ. Ngài chống lại các lạc giáo, cộng tác với các giám mục chính thống khác - như Thánh Ambrôsiô thành Milanô sau này - phá hủy các đền thờ ngoại giáo, và được mọi người kính trọng. Những người chống đối ngài thì kính sợ ngài, còn những người ủng hộ ngài thì ngợi khen Thiên Chúa mỗi khi chứng kiến ngài thi hành sứ vụ.

Dù Thánh Martinô thành Tours đã sống một cuộc đời với những nhân đức anh hùng và đời sống cầu nguyện sâu xa, cuộc đời ngài và lòng sùng kính dành cho ngài cho thấy việc kể lại cho người khác câu chuyện về các thánh quan trọng biết bao. Sau khi ngài qua đời, cuộc đời ngài vẫn tiếp tục truyền cảm hứng cho biết bao người. Khi tôn vinh Thánh Martinô, bạn hãy suy gẫm xem Thiên Chúa có thể muốn dùng bạn theo những cách nào, như Ngài đã dùng Sulpiciô Sêvêrô, người viết tiểu sử Thánh Martinô. Có thể bạn không được mời gọi viết một cuốn sách về một vị thánh mà bạn biết, nhưng hãy nghĩ xem bạn có thể chia sẻ Tin mừng bằng cách nào, qua việc tìm hiểu thêm về các thánh và kể lại câu chuyện về các ngài cho người khác.

CẦU NGUYỆN

Lạy Thánh Martinô thành Tours, dù ngài sinh ra trong một gia đình ngoại giáo, Thiên Chúa đã ngỏ lời với tâm hồn ngài ngay từ thuở thiếu thời, và ngài đã lắng nghe và đáp lại. Lòng nhân hậu, đời sống cầu nguyện sâu xa và lòng quảng đại đã dẫn ngài đi trên con đường hoán cải không ngừng, và làm cho ngài trở thành nguồn cảm hứng cho mọi người. Xin cầu nguyện cho con, để con luôn biết lắng nghe tiếng Chúa và hết lòng đáp lại.

Lạy Thánh Martinô thành Tours, xin cầu cho con. Amen.

Lm. Giuse Phạm Hoài Vũ chuyển ngữ từ mycatholic.life