Thánh Carôlô Borrômêô (1538-1584): Bổn mạng của những người trồng táo, các giám mục, những người soạn sách giáo lý, các giáo lý viên, các dự tòng, các chủng sinh, những người làm hồ vải và các vị linh hướng; được cầu khẩn để chữa chứng đau bụng, đau quặn bụng, các bệnh dạ dày và chứng loét

Được phong thánh: ngày 01 tháng 11 năm 1610 do Đức Giáo hoàng Phaolô V

TRÍCH DẪN

Anh em rất thân mến, nếu anh em chuyên chú suy xét những gì đã được ghi chép trong Luật cũ về phẩm giá cao quý và sự thanh sạch của các tư tế cùng các thừa tác viên khác phục vụ bàn thờ, cũng như những gì đã được ghi chép về sự sạch sẽ bề ngoài của thân xác, thì hẳn anh em sẽ thấy rõ các thừa tác viên và tư tế của Luật Tin mừng phải cao quý và thanh sạch hơn biết chừng nào, phải tránh xa mọi vết nhơ và tì ố nơi thân xác, và nhất là nơi tâm hồn biết bao. Bởi vì nếu chúng ta so sánh hy lễ cực thánh của Luật mới - hy lễ của Con Chiên vô tì tích, hy lễ của Con Thiên Chúa và Chúa chúng ta, được dâng lên Thiên Chúa Cha hằng ngày trên bàn thờ để đền tội chúng ta - với những con vật không có lý trí bị sát tế trong Đền thờ Salômôn vào những ngày đã định, thì điều ấy là gì khác, nếu không phải là so sánh cái bóng với thực tại, bóng tối với ánh sáng, đất với trời, hay đúng hơn, so sánh những loài vật không có lý trí với Thiên Chúa tối cao của các thần, là Đấng Cứu Độ chúng ta, Chúa Giêsu Kitô? (Thánh Carôlô Borrômêô nói với các linh mục mới được thụ phong)

SUY NIỆM

Carôlô Borrômêô chào đời tại Lâu đài Arona thuộc Công quốc Milanô, trong một gia đình quý tộc lâu đời và có thế lực ở miền Bắc nước Ý. Thân phụ ngài là Bá tước xứ Arona, còn thân mẫu thuộc dòng họ Medici danh giá và quyền thế. Carôlô là con trai thứ hai trong số sáu người con. Theo thông lệ, người con trai cả được thừa hưởng phần lớn tài sản và tước hiệu của gia đình; còn những người con trai khác trong các gia đình quý tộc thường theo con đường phục vụ trong Giáo hội, và không ít người trở thành giám mục hoặc viện phụ của những đan viện danh tiếng.

Khi Carôlô lên bảy tuổi, khóa họp đầu tiên của Công đồng Trentô khai mạc nhằm đáp lại cuộc Cải cách Tin Lành và giải quyết nhiều lạm dụng trong Giáo hội. Công đồng quan trọng này đã tiến hành 25 khóa họp, không liên tục, trong suốt 19 năm tiếp theo. Khi Carôlô lên tám, cậu ruột của ngài là Gioan Angelô Medici được tấn phong giám mục, và ba năm sau được vinh thăng hồng y. Năm Carôlô lên chín, thân mẫu ngài qua đời, và thân phụ ngài tục huyền. Vài năm sau, khi người vợ thứ hai qua đời, ông lại kết hôn lần nữa. Năm mười hai tuổi, Carôlô lãnh chức cắt tóc, bắt đầu bước vào con đường ơn gọi giáo sĩ. Cùng lúc đó, một người chú khác trao cho ngài tước hiệu Viện phụ hiệu tòa của Đan viện Thánh Gratinianô và Thánh Fêlinô tại Arona - một tước hiệu danh dự, đồng thời mang lại cho ngài một khoản thu nhập ổn định. Nhờ khoản tiền này, ngài được gửi đến Milanô để bắt đầu học các môn nhân văn. Năm mười sáu tuổi, ngài tiếp tục theo học tại Đại học Pavia, cách Milanô khoảng hai mươi dặm về phía nam, chuyên về Giáo luật và dân luật.

Tháng 8 năm 1558, khi Carôlô mười chín tuổi, thân phụ ngài qua đời, và ngài được giao trách nhiệm thu xếp gia sản của cha để người anh có thể kế vị tước hiệu bá tước. Đây là một công việc khó khăn, vì thân phụ ngài đã không sắp xếp gia sản một cách chu đáo. Khi mọi việc hoàn tất, anh của Carôlô trở thành Bá tước Phêđêricô Borrômêô. Năm sau, Carôlô trở lại việc học và đạt học vị tiến sĩ dân luật và Giáo luật vào ngày 06 tháng 12 năm 1559.

Vừa rời ghế nhà trường, cuộc đời Carôlô sắp bước sang một khúc ngoặt. Tháng 8 trước đó, Đức Giáo hoàng Phaolô IV qua đời, và các hồng y đã nhóm họp để bầu người kế vị. Đức Hồng y Gioan Angelô Medici, cậu của Carôlô, là một trong các vị cử tri, và đã được nhất trí bầu làm Giáo hoàng vào ngày lễ Giáng Sinh năm 1559, lấy tông hiệu là Piô IV. Hai dòng họ Borrômêô và Medici vô cùng hân hoan. Điều xảy ra sau đó là một trong những ví dụ rõ ràng nhất về nạn ưu đãi người thân từng thấy trong Giáo hội. Chưa đầy một tháng sau, Đức Giáo hoàng Piô IV đã gọi người cháu hai mươi mốt tuổi của mình là Carôlô đến Rôma và phong ngài làm hồng y, dù khi ấy ngài thậm chí chưa phải là linh mục. Mặc dù các hồng y thường được chọn trong hàng giám mục, Đức Giáo hoàng có quyền bổ nhiệm một người làm hồng y. Tước vị hồng y là một phẩm vị danh dự quan trọng, đi kèm với những quyền hạn và trách nhiệm nhất định, chẳng hạn như bầu chọn vị giáo hoàng kế nhiệm, trợ giúp việc cai quản Giáo hội và cố vấn cho Đức Giáo hoàng trong những vấn đề hệ trọng. Ít lâu sau, Đức Giáo hoàng bổ nhiệm Đức Hồng y Borrômêô vào chức vụ tương đương Quốc vụ khanh, làm Giám quản Tổng giáo phận Milanô, Giám quản các Lãnh thổ Giáo hoàng, Hồng y Bảo trợ và Đặc sứ của Đức Giáo hoàng, cùng nhiều trọng trách khác.

Trong bốn năm tiếp theo, Đức Hồng y Borrômêô làm việc cần mẫn để chu toàn những trách nhiệm mới, đồng thời được hưởng một nguồn thu nhập dồi dào. Một trong những điều ngài đặc biệt quan tâm là việc hoàn tất Công đồng Trentô, vốn đã kéo dài từ khi ngài mới lên bảy. Ngài thúc giục người cậu đang là giáo hoàng hãy kết thúc Công đồng bằng cách triệu tập các khóa họp sau cùng. Đầu năm 1562, khóa họp thứ mười tám của Công đồng Trentô được tổ chức, và bảy khóa nữa tiếp nối trong hai năm sau đó, khép lại với việc ban hành các sắc lệnh vào ngày 26 tháng 01 năm 1564. Vì là hồng y nhưng chưa được tấn phong giám mục, Đức Hồng y Borrômêô không thể tham dự Công đồng như các giám mục khác; tuy nhiên, nhờ những chức vụ quan trọng tại Vatican và nền tảng đào tạo về giáo luật, ngài đã góp phần rất lớn ở hậu trường vào việc soạn thảo các sắc lệnh.

Ngày 19 tháng 11 năm 1562, trong giai đoạn cuối của Công đồng Trentô, một biến cố đau thương ập đến với gia đình Borrômêô. Bá tước Phêđêricô, anh của Đức Hồng y Borrômêô, đột ngột qua đời mà không có con. Ông và Carôlô là hai anh em trai duy nhất còn sống mang họ Borrômêô. Nếu không có người thừa kế, dòng họ sẽ tuyệt tự, còn tước hiệu và gia sản sẽ rơi vào tay các gia đình quý tộc khác. Vì thế, nhiều người trong gia đình đã thúc giục Đức Hồng y Borrômêô từ bỏ con đường phục vụ Giáo hội, trở về bậc giáo dân, làm Bá tước xứ Arona, thừa kế gia sản, lập gia đình và sinh người nối dõi. Ngay cả cậu của ngài, Đức Giáo hoàng Piô IV, cũng ủng hộ ý kiến ấy.

Cho đến lúc đó, vị Hồng y trẻ tuổi vẫn sống đời cầu nguyện và giữ gìn đời sống luân lý ngay thẳng, nhưng đồng thời cũng tận hưởng quyền lực và của cải. Biến cố này đã trở thành bước ngoặt trong đời ngài. Ngài quyết định theo đuổi ơn gọi của mình, nên đã bí mật thu xếp để được truyền chức linh mục. Ngay cả người cậu là Đức Giáo hoàng cũng không hề hay biết. Khi Carôlô đã thụ phong, Đức Giáo hoàng tuy thất vọng nhưng vẫn thấu hiểu và nâng đỡ ngài. Sau khi thụ phong linh mục, Carôlô cử hành Thánh lễ mở tay vào dịp lễ trọng Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời tại phần mộ hai Thánh Phêrô và Phaolô. Ba tháng sau, ngài được tấn phong giám mục tại Nhà nguyện Sistine, và năm tháng sau đó, được bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Milanô khi mới hai mươi lăm tuổi.

Sau khi được bổ nhiệm làm Tổng Giám mục, Carôlô tiếp tục phục vụ tại Rôma thêm một năm rưỡi. Khi Công đồng Trentô bế mạc, ngài dốc sức thi hành các quyết định của Công đồng. Ngài đóng vai trò quan trọng trong việc soạn thảo và ban hành Sách Giáo lý Rôma, cũng như nhiều văn kiện phụng vụ và thánh ca. Hơn nữa, ngài tích cực thực thi các sắc lệnh và cải cách của Công đồng ngay tại Rôma. Thời bấy giờ, Giáo hội phải đối diện với nhiều thách đố: ân xá và các chức vụ trong Giáo hội thường bị đem ra mua bán, các đan viện xa rời mục đích thiêng liêng của mình, việc đào tạo giáo sĩ còn nhiều thiếu sót, luật độc thân giáo sĩ thường bị xem nhẹ, các nghi thức phụng vụ thiếu vẻ trang nghiêm, đức tin và luân lý nơi dân chúng nói chung còn yếu kém. Cộng tác với những tín hữu Rôma đạo đức như Thánh Philípphê Nêri, Đức Hồng y Borrômêô đã đi tiên phong trong những cuộc cải cách mang lại sự đổi mới sâu xa tại Rôma.

Khi về đến Milanô, Đức Hồng y Borrômêô đã dành trọn mười chín năm để thi hành các sắc lệnh của Công đồng Trentô, khơi dậy một cuộc phục hưng Công giáo trong tổng giáo phận rộng lớn của ngài, và cuộc phục hưng ấy đã có sức lan tỏa khắp Giáo hội. Thời trẻ, ngài từng tự hào về xuất thân quý tộc và sự giàu sang, nhưng một cuộc biến đổi đã bắt đầu sau khi ngài chịu chức linh mục. Ngài chọn lối sống đơn sơ hơn, ăn chay và cầu nguyện, trao tặng phần lớn tài sản cho người nghèo khó, và dấn thân sâu xa vào các trách nhiệm mục vụ. Kể từ Thánh lễ mở tay, lòng nhiệt thành của ngài không ngừng lớn lên, cho đến khi bừng cháy trong toàn bộ sứ vụ của ngài. Ngài đã nhiều lần thực hiện các cuộc kinh lý mục vụ khắp tổng giáo phận, mang lại những tác động đáng kể, nhất là vì Milanô đã không có tổng giám mục cư ngụ tại chỗ suốt tám thập niên. Trước Công đồng Trentô, các tổng giám mục của những giáo phận lớn thường cư ngụ tại Rôma, tận hưởng cuộc sống “sung túc”, trong khi giao giáo phận của mình cho người khác chăm sóc. Dưới sự hướng dẫn của ngài, các chủng viện được thành lập để việc đào tạo linh mục được tốt hơn, các thực hành phụng vụ được thống nhất và cải thiện, các dòng tu được đưa trở về với luật sống nguyên thủy của mình, Hội Huynh đệ Giáo lý Kitô giáo được thiết lập để giáo dục cả người trẻ lẫn người lớn tuổi, người nghèo và người bệnh được chăm sóc; và đời sống sùng mộ, lòng đạo đức cá nhân, các việc sám hối cùng lòng tôn kính các bí tích đã được hồi sinh.

Xét trên nhiều phương diện, Thánh Carôlô Borrômêô thuở ban đầu cũng là một phần của những vấn nạn trong Giáo hội. Khi ấy, các chức vụ trong Giáo hội thường được xem như một vinh dự dành cho giới quý tộc hơn là một sự phục vụ Đức Kitô trong khiêm nhường. Dẫu có thể sống như một ông hoàng trong Giáo hội, ngài đã đáp lại ân sủng của Thiên Chúa và sống theo những cải cách của Công đồng Trentô mà chính ngài đã góp phần thực thi, để trở thành một gương mẫu nổi bật về một vị giám mục đích thực. Dân chúng Milanô, phần lớn đã bỏ việc thực hành đức tin, đã đáp lại sự hiện diện đầy tình phụ tử của ngài, và một cuộc canh tân đã nhanh chóng khởi sự.

Khi tôn vinh vị giám mục thánh thiện và nhiệt thành canh tân này, bạn hãy suy nghĩ về nhu cầu canh tân trong chính đời sống và gia đình của mình. Khi đã quá quen với những lối cũ và những thói xấu, chúng ta thật khó thay đổi. Hãy noi gương Thánh Carôlô mà tìm cách canh tân Giáo hội ngay trong tâm hồn mình và Hội thánh tại gia là gia đình mình, lấy những điều Thiên Chúa truyền dạy làm kim chỉ nam và ân sủng của Ngài làm sức mạnh.

CẦU NGUYỆN

Lạy Thánh Carôlô Borrômêô, ngài đã sinh ra trong một gia đình giàu sang, quyền quý; nhưng khi đã lãnh nhận chức thánh, ngài trở thành một môn đệ nhiệt thành của Đức Kitô và một mục tử thánh thiện của dân Chúa. Xin cầu cho con, để con biết noi gương ngài trong công cuộc canh tân Giáo hội, bằng cách đem lòng nhiệt thành như ngài vào việc canh tân chính tâm hồn và gia đình con. Ước gì mọi việc con làm luôn luôn vì vinh quang Thiên Chúa và ơn cứu độ các linh hồn.

Lạy Thánh Carôlô Borrômêô, xin cầu cho con!

Lm. Giuse Phạm Hoài Vũ chuyển ngữ từ mycatholic.life