Ngày 13 tháng Giêng

Thánh HILARIÔ, giám mục tiến sĩ Hội Thánh

(315–369)

Hilariô cất tiếng khóc chào đời năm 315 tại Aquitaine nước Pháp, trong một gia đình thế giá. Ngay từ nhỏ cậu đã hấp thụ một nền giáo dục đầy đủ. Nhờ đó cậu đã vượt trội hơn bạn hữu về đức tính ngay thẳng và trong sạch. Trong thời niên thiếu, Hilariô đã say mê văn chương và triết lý. Nhờ những giây phút đắm chìm trong suy tưởng, ngài đã tìm thấy Ðấng Tối Cao duy nhất đáng tôn thờ, đúng như lời Giavê đã phán trong Cựu Ước: “Ta là Ðấng tự hữu”. Bằng một niềm xác tín sâu xa, ngài đã trở lại Công Giáo và lãnh nhận bí tích Rửa Tội. Với tính cách nhân đức và tài hùng biện, ngài đã là chứng nhân sống động của Chúa Giêsu.

Năm 350, ngài được chọn làm giám mục Poitiers. Nhiệt thành chu toàn chức vụ Chúa đã trao phó, ngài đã trở thành ánh đuốc hướng dẫn dân Chúa những ngày tháng đen tối do bè rối Ariô gây nên. Lúc bấy giờ Ariô vì kiêu ngạo đã không chấp nhận quyền bính Giáo Hội, chối bỏ Chúa Giêsu là Thiên Chúa. Lý thuyết sai lạc của Ariô được một số giám mục nghe theo và được hoàng đế Constance trợ giúp. Trước nguy cơ đó, ngài đã triệu tập công đồng các giám mục để ra vạ tuyệt thông cho Ursace và Valens. Nhưng chính bọn lạc giáo đã dùng mưu để nhà vua đày ngài sang Phrygie.

Trong suốt thời gian lao tù, ngài vẫn luôn hướng về địa phận qua thư từ giáo huấn tín hữu. Ngài đã viết bộ tổng luận 12 cuốn, trình bày về mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi, chống lại bè rối Ariô.

Bốn năm trôi qua, hoàng đế Constance triệu tập công đồng tại Séleucide và ngài cũng được mời tham dự. Tại đây ngài đã hăng say bênh vực lập trường của Giáo Hội và đã thuyết phục được toàn thể các giám mục. Bọn lạc giáo sợ bị thất bại chua cay nên đã bàn với hoàng đế cho ngài được hồi hương.

Ngày trở về Poitiers của ngài đã đem cho nước Pháp niềm vui mừng trọng đại và ngày ấy còn được ghi dấu bằng một phép lạ: ngài đã làm cho một em bé chết chưa kịp rửa tội được sống lại.

Với tuổi già sức yếu ngài vẫn luôn làm tròn sứ mạng giảng giáo và tiếp tục viết nhiều sách có giá trị. Sau cùng Chúa đã gọi ngài về trời ngày 13-1-369.

Thể theo lời yêu cầu của các giám mục họp tại Bordeaux, Ðức Thánh Cha Piô IX đã long trọng truy phong ngài tước vị Tiến Sĩ Hội Thánh ngày 10-1-1852.

Thánh Đa Minh ÁN KHẢM, lý trưởng;

Thánh Luca THÌN, cai đội;

và Thánh Giuse TẢ, cai đội;

(+ 1859)

Cả ba thánh đều là những gia trưởng thánh thiện và quyền thế ở Nam Ðịnh thuộc địa phận Trung (Bắc Việt).

Dưới triều Tự Ðức, Ða Minh Án Khảm làm lý trưởng, cùng con là Luca Thìn và người bạn là Giuse Tả bị tố cáo vì theo Công Giáo. Các ngài bị bắt và bị tống giam, của cải bị bóc lột, nhà cửa bị thiêu hủy. Bốn tháng sau người ta phao tin các ngài bị xử tử vì làm loạn. Tin đồn ấy làm cho Luca Thìn chán nản, nhưng rồi cả ba đều an tâm khi hay biết chỉ vì đã giữ vững đức tin không chịu đạp lên Thánh Giá. Ngày 13-1-1859, tại pháp trường Nam Ðịnh, các ngài đã anh hùng chịu tử đạo để nên chứng nhân Nước Trời.

Ngày 29-4-1951, Ðức Thánh Cha Piô XII đã tôn các ngài lên hàng Chân Phước và Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô đã tôn phong Hiển Thánh ngày 19-6-1988.