DÂNG TẶNG
Kính dâng Đức Mẹ, người Mẹ vô cùng thân thương của Thánh Têrêsa, đặc biệt dưới tước hiệu "Đức Mẹ Mỉm Cười". Nguyện xin nụ cười dịu dàng của lòng mến tuôn chảy từ Mẹ chúng ta trên Thiên đàng chiếu tỏa trên mọi người đọc cuốn sách này, và trên những tâm hồn được đức tin, đức cậy và đức mến rạng ngời từ trái tim Thánh Têrêsa đánh động.
TÁC GIẢ: CHA JOHN PAUL THOMAS
"John Paul Thomas" là bút danh vị linh mục tác giả chọn để tôn kính hai thánh tông đồ Gioan và Tôma, cùng nhà truyền giáo vĩ đại là Thánh Phaolô. Bút danh này cũng gợi nhớ đến vị Giáo hoàng nổi danh là Thánh Gioan Phaolô II.
Gioan là vị Tông đồ được Chúa yêu mến, người đã tìm kiếm một mối tương quan thâm sâu và thân mật với Đấng Cứu Độ của mình. Ước mong những trang viết trong cuốn sách này dẫn đưa tất cả chúng ta đến một mối tương quan thâm sâu và thân mật với Thiên Chúa. Nguyện xin Thánh Gioan trở nên mẫu gương cho chúng ta về sự thân mật và tình yêu này.
Tôma cũng là một vị Tông đồ được yêu mến và là bạn hữu của Chúa Giêsu, nhưng ngài được biết đến nhiều nhất vì đã không tin Chúa Giêsu phục sinh. Dù cuối cùng ngài đã bước vào một đức tin sâu xa khi thốt lên: "Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!" (Ga 20,28), Tôma vẫn được trao ban cho chúng ta như hình ảnh của chính đức tin yếu đuối nơi mình. Thánh Tôma thôi thúc chúng ta luôn trở về với đức tin sau những lúc vật lộn với hoài nghi. Bởi lẽ, ngài đã hoài nghi; hoài nghi, ngài đã được thấy; thấy, ngài đã chạm đến; chạm đến, ngài đã tin; và tin, ngài đã loan báo.
Khi còn là người Pharisêu, Thánh Phaolô đã bách hại Giáo hội sơ khai cách dữ dội. Tuy nhiên, sau một cuộc hoán cải mãnh liệt, ngài đã trở thành vị Tông đồ của dân ngoại, thiết lập nhiều cộng đoàn tín hữu mới và viết nhiều thư được lưu giữ trong Kinh thánh. Các thư của ngài mang đậm dấu ấn cá nhân và bộc lộ một trái tim mục tử. Ngài là mẫu gương cho mọi người khi chúng ta tìm cách đón nhận ơn gọi loan báo Tin mừng.
LỜI TÁC GIẢ
Tôi luôn ngưỡng mộ Thánh Têrêsa và đã đọc các tác phẩm của Chị lúc này lúc khác trong suốt nhiều năm qua. Tuy nhiên, tôi phải thú nhận rằng mình chưa bao giờ thực sự hiểu hết điều gì đã làm nên sự cao trọng nơi Chị, và vì sao Chị, giữa biết bao người khác, lại được tôn phong làm Tiến sĩ Hội thánh. Chị được trao tước hiệu này vào năm 1997 bởi vị giáo hoàng có lẽ vĩ đại nhất trong lịch sử cận đại, là Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, nên tôi được thôi thúc tìm hiểu sâu xa hơn về cuộc đời và nhân đức của Chị. Điều tôi khám phá ra cũng chính là điều biết bao người khác đã khám phá kể từ khi cuốn tự truyện của Chị được xuất bản lần đầu vào năm 1898: Truyện Một tâm hồn thật sự là một kiệt tác thiêng liêng!
Bản thảo thứ nhất của cuốn tự truyện ghi lại những kỷ niệm của Chị từ thuở ấu thơ cho đến ngày Chị khấn trọn đời trong Dòng Cát Minh. Điều thú vị là bản thảo này không chỉ chia sẻ những kỷ niệm. Bản thảo còn diễn tả cách sống động công trình của ân sủng nơi một tâm hồn trong trắng và khiêm nhường. Cô bé Têrêsa hiện lên như một đứa trẻ rất đỗi bình thường, được chúc phúc với một gia đình đầy yêu thương; rồi đến lượt mình, cô bé cũng yêu thương gia đình bằng cả lòng trìu mến và bác ái sâu xa. Cuốn tự truyện mời gọi người đọc chiêm ngắm cách Thiên Chúa đón nhận một em bé lên bốn, rồi từ từ, âu yếm, dịu dàng, kiên vững và không ngừng uốn nắn em trở thành một vị thánh. Cuốn sách cũng cho thấy đức tin của Têrêsa lớn lên thế nào, khi Chị cảm nghiệm Thiên Chúa kêu gọi, sửa dạy, hướng dẫn, soi sáng và dẫn đưa mình bước đi trên con đường Ngài đã chọn cho Chị. Têrêsa đã đáp lại tiếng gọi ấy cách tuyệt vời và hiến dâng trọn vẹn con người mình để hoàn toàn đón nhận thánh ý Thiên Chúa trên cuộc đời mình.
Hai bản thảo sau cùng trong cuốn tự truyện của Nữ tu Têrêsa được suy niệm trong Chương Chín và Chương Mười của cuốn sách này. Khi cầu nguyện và suy gẫm hai bản thảo ấy, những trang viết nói về Con đường thơ ấu thiêng liêng và đời sống tu trì của Chị, tôi đã sững sờ trước chiều sâu, vẻ đẹp, sự khôn ngoan và tình yêu tuôn trào từ những trang giấy ấy. Sự hiểu biết của Chị về Thiên Chúa và những giới răn của tình yêu Ngài sẽ giúp bạn vượt qua những phức tạp của cuộc sống và hướng lòng mình trở về với điều thật sự quan trọng: Thiên Chúa và luật Tình yêu hoàn hảo của Ngài.
Khi hoàn thành cuốn sách Học theo Thánh Têrêsa, Bông Hoa Nhỏ khôn ngoan của Thiên Chúa, tôi xin chia sẻ một kết luận riêng, điều mà vô số người khác đã khám phá trong suốt thế kỷ qua: Thánh Têrêsa là một tâm hồn tuyệt đẹp! Trái tim Chị trong sáng, tự do, cởi mở, hiền dịu, kiên vững, nhạy cảm và thấm đẫm lòng bác ái chan hòa. Đức tin của Chị không hề lay chuyển, dù Chị phải chịu bất cứ đau khổ nào. Thật vậy, những đau khổ bên trong lẫn bên ngoài càng sâu nặng, đức tin của Chị càng được thanh luyện và vững mạnh hơn. Niềm hy vọng của Chị như một cột trụ bằng sắt, luôn kiên định hướng về Thiên đàng. Không gì có thể làm Chị chùn bước trước mục tiêu ấy, và nhờ lòng thương xót dồi dào của Thiên Chúa, Chị đã được toại nguyện ngay khi tuổi đời còn rất trẻ.
Cuộc đời Thánh Têrêsa không chỉ dành cho các học giả, các thánh, các linh mục, các nhà thần học hay các tu sĩ thánh hiến. Cuộc đời Chị cũng dành cho cả những tâm hồn bình thường nhất chiêm ngắm. Những trải nghiệm thường ngày của Chị khi còn thơ bé sẽ khơi gợi cảm hứng và thôi thúc bạn. Đời sống tu trì của Chị sẽ đưa bạn vào một cuộc suy xét sâu xa hơn về chính cuộc đời mình, với những lời khuyên thiết thực trên đường nên thánh. Và cái chết thánh thiện của Chị sẽ giúp bạn nhận ra rõ ràng hơn những mục tiêu của đời mình, để bạn dễ dàng hướng mọi hành động về mục tiêu duy nhất và quan trọng nhất mà mỗi người chúng ta có thể có: Thiên đàng.
Lạy Thánh Têrêsa, Chị đã hứa rằng Chị sẽ không nghỉ ngơi trên Thiên đàng cho đến tận thế. Xin Chị cầu nguyện cho em và chuyển cầu để em nhận được thật dồi dào ân sủng, khi em suy gẫm nhiều bài học từ cuộc đời Chị qua những trang sách này. Em xin mở lòng mình ra trước những mầu nhiệm của Ân sủng và Thiên đàng, và em xin Chúa yêu dấu thôi thúc em, sửa dạy em và soi sáng em trong những điều em cần nhất. Hỡi Bông Hoa Nhỏ yêu dấu, nguyện xin cuộc đời Chị nở hoa trong chính trái tim em, và xin hương thơm lòng thương xót của Thiên Chúa thấm đẫm tâm hồn em, để em, cũng như Chị, được "ca tụng lòng thương xót Chúa đến muôn đời!"
Lạy Chị Thánh Têrêsa, xin cầu cho chúng em!
LỜI GIỚI THIỆU
"Từ Thiên đàng, con sẽ làm mưa hoa hồng xuống thế gian!"
Hơn một thế kỷ đã trôi qua, Thánh Têrêsa thành Lisieux, cũng được biết đến với tên gọi "Bông Hoa Nhỏ", đã chinh phục biết bao tâm trí và con tim. Tâm hồn đơn sơ và trong trắng của Thánh nữ bừng cháy một tình yêu sâu sắc dành cho Chúa, và tình yêu ấy đã tuôn tràn vào cuộc đời của biết bao người. Ngày ngày, Thánh nữ đã khơi dậy nguồn cảm hứng nơi những ai quen biết mình, và hôm nay vẫn tiếp tục khơi dậy nguồn cảm hứng ấy nơi những ai đọc câu chuyện đời Chị.
Maria Phanxica Têrêsa Martin chào đời ngày 02 tháng 01 năm 1873 tại phố Saint-Blaise, thành Alençon, nước Pháp. Thân mẫu là bà Maria Azêlia Guérin (Zêlia), thân phụ là ông Luy Martin, một thợ kim hoàn kiêm thợ đồng hồ. Mẹ Chị, người thường gọi Têrêsa là "thiên thần nhỏ" của mình, đã qua đời vì bệnh ung thư chỉ vài tháng trước sinh nhật lần thứ năm của cô bé. Nhưng những năm tháng đầu đời bên mẹ đã để lại dấu ấn sâu đậm nơi Têrêsa, đến nỗi, theo nhiều cách, người mẹ vẫn luôn ở lại với Chị, trong trái tim và tâm trí, suốt cả cuộc đời. Tình yêu giữa mẹ và con gái ấy là tình yêu vĩnh cửu.
Cha Chị, ông Luy Martin, người gọi Têrêsa là "Công chúa nhỏ" của mình, ngày ngày bày tỏ tình thương sâu đậm dành cho con gái, và cô bé cũng ngước nhìn cha như "đức vua" của mình. Thuở nhỏ, Têrêsa thường ở bên cha hàng giờ liền khi ông làm vườn, vì cô bé muốn được gần cha càng nhiều càng tốt. Cô bé cũng thường theo cha trong những lần đi dạo hằng ngày, và lần đi dạo nào cũng có ghé viếng Thánh Thể tại đan viện gần đó ở Lisieux. Têrêsa thích được ở bên cha, và nơi vòng tay hiền phụ ấy, cô bé tìm thấy niềm mãn nguyện của tình yêu Thiên Chúa. Năm sáu mươi sáu tuổi, ông Luy bị hai cơn đột quỵ dẫn đến tình trạng tê liệt. Ông trải qua ba năm tiếp theo trong bệnh viện, và hai năm cuối đời tại nhà, trong sự chăm sóc của gia đình. Hai người con gái là Xêlina và Lêônia chăm sóc cha chính yếu tại nhà, cho đến ngày 24 tháng 6 năm 1893, khi Lêônia vào Tu viện Thăm Viếng ở Caen, trong lần thứ hai thử bước vào đời tu. Năm cuối cùng của cuộc đời cha, Xêlina tận tình chăm sóc cha với sự giúp đỡ của người cậu, một chị giúp việc và một anh phụ tá, cho đến khi ông qua đời ngày 29 tháng 7 năm 1894.
Têrêsa có bốn người chị còn sống và bốn anh chị em đã qua đời khi còn nhỏ (ba người mất khi còn sơ sinh và chị Hêlêna mất lúc năm tuổi). Các người chị còn sống đều bước vào đời tu, và ba trong số đó đã vào cùng đan viện Cát Minh ở Lisieux với Têrêsa. Các người chị của Têrêsa là:
- Maria, trở thành nữ tu Cát Minh tại Lisieux, lấy tên là Chị Maria Thánh Tâm.
- Paulina, trở thành Chị Anê Chúa Giêsu tại đan viện Cát Minh Lisieux.
- Lêônia, trở thành Chị Phanxica Têrêsa, nữ tu Dòng Thăm Viếng tại Caen. Đời sống nhân đức thánh thiện của chị hiện đang được nghiên cứu nhằm hướng đến việc phong thánh trong tương lai.
- Xêlina, cũng trở thành nữ tu Cát Minh tại Lisieux, lấy tên là Chị Giênôvêva Thánh Nhan.
Mối tương quan giữa Têrêsa với các chị vừa bình thường vừa độc đáo. Các cô bé cùng nhau vui chơi, và đôi khi cũng giận hờn nhau. Thế nhưng, chiều sâu của tình yêu và lòng trìu mến dành cho nhau đã biến đổi điều vốn chỉ là tình chị em bình thường. Têrêsa quý mến các chị và thích được ở bên các chị, và tình thương ấy cũng được các chị đáp lại.
Cả gia đình Têrêsa gắn bó với nhau bằng một tình yêu dịu dàng, trìu mến và bền vững. Mái nhà của họ thật sự là một "trường học yêu thương", nơi những bài học về tình yêu được học hỏi và sống mỗi ngày. Theo nhiều cách, Têrêsa đã học biết về tình yêu Thiên Chúa trước hết và trên hết qua tình yêu Chị cảm nghiệm trong gia đình.
Ngay trước sinh nhật lần thứ mười lăm, sau khi vượt qua nhiều trở ngại, Têrêsa được Đức Giám mục Bayeux cho phép vào đan viện Cát Minh. Chị chính thức gia nhập với tư cách thỉnh sinh vào ngày 09 tháng 4 năm 1888, khi mới mười lăm tuổi. Chị đón nhận đời tu và sống đời tu ấy với lòng nhiệt thành và sốt mến, tuyên khấn tạm ngày 10 tháng 01 năm 1889 và khấn trọn đời ngày 24 tháng 9 năm 1890. Suốt bảy năm sau đó, Nữ tu Têrêsa sống đời ẩn dật và thánh thiện của một nữ tu Cát Minh.
Nữ tu Têrêsa bắt đầu viết cuốn tự truyện khi hai mươi mốt tuổi, chỉ ba năm trước khi qua đời, theo lệnh vâng phục người chị ruột là Paulina, khi ấy vừa được bầu làm Mẹ Bề trên, tức Mẹ Anê Chúa Giêsu. Cuốn tự truyện Truyện Một tâm hồn ghi lại vẻ đẹp và chiều sâu đời sống gia đình Chị, mang đến những chiêm nghiệm tuyệt đẹp về ơn gọi nữ tu Cát Minh, và cho thấy Chị đã hết lòng gắn bó với Chúa Giêsu biết bao, khao khát được ở bên Người mãi mãi trên Thiên đàng, ngay từ những năm tháng thơ ấu đầu đời.
Bản thảo thứ nhất làm nên Truyện Một tâm hồn gồm những kỷ niệm thời thơ ấu của Nữ tu Têrêsa cùng những năm đầu đời tu của Chị. Năm hai mươi ba tuổi, Nữ tu Têrêsa mắc bệnh lao và chịu đau đớn khủng khiếp suốt hơn một năm. Chính trong thời gian này, Chị đã viết thêm hai bản thảo nữa cho cuốn tự truyện. Một bản viết cho người chị là Maria, tức Chị Maria Thánh Tâm, người mong muốn được nghe thêm về linh đạo của Nữ tu Têrêsa (được trình bày trong Chương 10 của sách này). Bản thảo sau cùng thuật lại đời sống tu trì của Chị, được viết theo lệnh vâng phục Mẹ Maria Gônzaga, do lời thỉnh cầu của Chị Anê Chúa Giêsu (được trình bày trong Chương 9 của sách này). Bản thảo sau cùng này được viết trong năm cuối đời, sau khi người ta phát hiện Chị đã mắc bệnh lao. Chị không bao giờ viết xong bản thảo này vì sức khỏe ngày càng suy kiệt, nhưng người chị ruột là Chị Anê Chúa Giêsu đã ghi chép tỉ mỉ những tháng cuối đời của Nữ tu Têrêsa vào một cuốn sổ, sau này được in thành một cuốn sách riêng với tựa đề Những cuộc trò chuyện sau cùng. Ngoài ra còn có các Lá thư của Nữ tu Têrêsa thành Lisieux, phần lớn đã được xuất bản lần đầu dưới tựa đề Thư từ tổng quát. Sau cùng, Nữ tu Têrêsa còn là người say mê sáng tác thơ, kinh nguyện và kịch, nhiều tác phẩm trong số đó đã được xuất bản dưới nhiều hình thức khác nhau.
Nữ tu Têrêsa qua đời ngày 30 tháng 9 năm 1897, bên cạnh ba chị em nhà Martin cùng toàn thể các chị em trong đan viện Cát Minh Lisieux. Những lời sau cùng của Chị là: "Ôi!… Con yêu Chúa!… Lạy Chúa, con… yêu… Chúa!"
Một Gia Đình Các Thánh
Như đã nói, bà Zêlia, thân mẫu của Têrêsa, qua đời khi Têrêsa mới lên bốn tuổi. Thân phụ Chị, ông Luy, qua đời khi Nữ tu Têrêsa hai mươi mốt tuổi, chỉ ba năm trước khi chính Chị qua đời. Đức Giáo hoàng Phanxicô đã tôn phong hiển thánh cho cả ông Luy và người vợ là bà Zêlia, khiến hai ông bà trở thành đôi vợ chồng đầu tiên được tôn phong hiển thánh cùng nhau, và cũng là đôi cha mẹ đầu tiên được phong thánh có người con đã được phong thánh trước đó.
Năm 1893, Lêônia, người chị của Thánh Têrêsa, vào Tu viện Thăm Viếng tại Caen và lấy tên là Chị Phanxica Têrêsa. Chị là người duy nhất trong năm chị em không trở thành nữ tu Cát Minh tại Lisieux. Chị Phanxica Têrêsa qua đời năm 1941, và ngày 24 tháng 01 năm 2015, cuộc điều tra cấp giáo phận về đời sống thánh thiện của chị đã được khai mở. Nhờ đó, hiện nay chị được gọi là "Tôi tớ Chúa Lêônia Martin". Một ngày kia, chị cũng có thể, như em gái và cha mẹ mình, được tôn phong lên hàng "Chân phước" và "Hiển thánh".
Dù án phong chân phước cho các người chị khác của Thánh Têrêsa chưa được mở, chắc chắn các chị ấy đã là những tôi tớ đích thực của Thiên Chúa, thấm đượm sự thánh thiện sâu xa. Họ thật là một gia đình thánh thiện. Chị Maria Thánh Tâm qua đời năm 1905 vì bệnh lao. Mẹ Anê Chúa Giêsu (Paulina) qua đời ngày 28 tháng 7 năm 1951, và người sau cùng trong các chị em nhà Martin, Chị Giênôvêva Thánh Nhan (Xêlina), qua đời ngày 25 tháng 02 năm 1959.
Phạm Vi Của Cuốn Sách
Cuốn sách này gồm 99 bài học ngắn, kèm theo suy niệm và lời nguyện, rút ra từ cuộc đời Thánh Têrêsa. Các bài học dựa trên chính lời của Têrêsa, khi Chị chia sẻ đức tin và tâm hồn mình qua ba bản thảo làm nên cuốn tự truyện Truyện Một tâm hồn. Mỗi bài suy niệm kèm theo giúp nắm bắt một trong vô vàn nhân đức của Chị thánh, để người đọc có thể thưởng nếm "hương thơm" của Bông Hoa Nhỏ quý giá này của Thiên Chúa và đem áp dụng vào đời sống thường ngày của mình. Lời nguyện kết thúc mỗi bài học không chỉ được viết ra để đọc, nhưng là để cầu nguyện. Có lẽ bạn sẽ thấy hữu ích khi cầu nguyện với lời nguyện ấy cách chậm rãi và trầm lắng vào cuối mỗi bài, và có khi còn trở lại với lời nguyện đó vào cuối mỗi ngày, nhất là những lời nguyện gắn liền với cuộc sống của bạn nhất.
Bạn có thể dùng cuốn sách này như một cuốn sách suy niệm hằng ngày, mỗi ngày đọc một bài, và điều đó có thể mang lại nhiều ích lợi. Làm như thế, bạn sẽ có dịp suy gẫm từng bài học trong cuộc đời thánh thiện của Chị, để thấm đượm sự ngọt ngào của tình yêu và chiều sâu đời sống nơi Chị. Tuy nhiên, đọc nhiều bài một lúc có lẽ cũng mang lại ích lợi không kém.
Hơn nữa, cuốn sách này không nhằm để "đọc một lần rồi thôi". Trái lại, những bài học rút ra từ cuộc đời Thánh Têrêsa đáng để chúng ta thấm nhuần suốt cả cuộc đời. Vì thế, phần suy niệm và lời nguyện sau mỗi bài học giúp cuốn sách trở thành một nguồn trợ giúp hữu ích cho việc xét mình và cầu nguyện hằng ngày suốt cả cuộc đời. Đối với những ai đặc biệt cảm thấy được cuộc đời Thánh Têrêsa khơi gợi cảm hứng, cuốn sách này sẽ là người bạn hữu ích để trở lại nhiều lần. Nếu bạn là bậc cha mẹ, bạn cũng có thể thấy những bài học của Thánh Têrêsa hữu ích trong việc giáo dục con cái. Những câu chuyện về cô bé Têrêsa sẽ khơi gợi cảm hứng và thôi thúc con cái bạn khi các em lớn lên và trưởng thành trong đời sống đức tin của chính mình.
Tác giả: Cha John Paul Thomas
Lm. Giuse Phạm Hoài Vũ chuyển ngữ từ mycatholic.life