Ngày 08 tháng 5, Vatican đã phát hành một mẫu tem kỷ niệm đánh dấu năm đầu tiên triều đại của Đức Giáo hoàng Lêô XIV.

Mẫu tem do Cơ quan Bưu chính và Tem thành Vatican phát hành, có chân dung của Đức Thánh Cha trên nền hình ảnh Đức Mẹ Mân Côi Pompeii, lễ kính được Giáo hội cử hành vào ngày 08 tháng 5. Trong bức chân dung, Đức Trinh nữ Maria diễm phúc hướng ánh nhìn xuống Đức Giáo hoàng Lêô XIV “như dấu chỉ của sự che chở từ mẫu,” họa sĩ Raúl Berzosa giải thích.

Trong cuộc trao đổi với hãng tin ACI Prensa, Berzosa đã suy tư về tác phẩm này và cũng đào sâu những hệ quả sáng tạo của trí tuệ nhân tạo.

Loạt tem bưu chính mới này đánh dấu thêm một lần cộng tác giữa Berzosa, người quê ở Málaga, Tây Ban Nha, với Vatican. Nổi bật trong số đó là bức họa ông thực hiện cho mẫu tem kỷ niệm sinh nhật lần thứ 80 của Đức Giáo hoàng Phanxicô vào năm 2016 và mẫu tem kỷ niệm kim khánh thụ phong linh mục của vị giáo hoàng, được phát hành vào năm 2019.

Các tác phẩm của Berzosa còn bao gồm các mẫu tem Phục sinh do Văn phòng Tem bưu chính Vatican phát hành vào các năm 2020, 2022 và 2024. Ngoài ra còn có mẫu tem gần đây dành cho nhà soạn nhạc Giovanni Pierluigi da Palestrina, được phát hành dưới thời Đức Lêô XIV.

Mẫu tem mới nhất sẽ được bán với giá 1,35 euro và được in giới hạn 45.000 bản. Tem được in bởi Bpost (Bỉ) bằng kỹ thuật in offset bốn màu.

AI “không sống điều mà nó mô tả”

Khi được hỏi về giá trị và tính phù hợp của các hình ảnh Công giáo do AI tạo ra, Berzosa nhận định: “Tôi tin rằng nghệ thuật thánh không chỉ đơn thuần là kết quả cuối cùng mà chúng ta nhìn thấy; đó là thành quả của sự suy tư. Thời gian và công sức được đầu tư chính là điều mang lại cho tác phẩm dấu ấn cá vị của người nghệ sĩ.”

Ông nhấn mạnh: “Tôi đã thấy những hình ảnh do AI tạo ra rất đẹp hoặc gây ấn tượng mạnh, nhưng chúng lại mang đến cảm giác như là những hình ảnh đã từng thấy trước đây. Dĩ nhiên, AI không cảm nhận hay trải nghiệm điều mà nó mô tả. Trái lại, người nghệ sĩ luôn để lại một phần chính mình trong mỗi tác phẩm.”

Họa sĩ người Tây Ban Nha nhận định rằng chúng ta đang chứng kiến “một làn sóng tràn ngập” các hình ảnh và video do AI tạo ra, trong đó có những sản phẩm thực sự được tạo dựng từ các tác phẩm của các nghệ sĩ con người. “Tôi đã thấy chính những bức tranh của mình ‘sống dậy và chuyển động,’ và khi nhìn thấy chúng, tôi có một cảm giác vừa ngọt ngào vừa cay đắng,” Berzosa chia sẻ.

“Qua những gì tôi quan sát, AI thường tạo ra những gì dễ thu hút sự chú ý nhất: những khuôn mặt hoàn hảo, ánh sáng đầy kịch tính, hoặc những khung cảnh thị giác gây choáng ngợp, nhưng tất cả đều có xu hướng giống nhau,” ông nhận xét.

Người họa sĩ cũng lưu ý rằng xuyên suốt nhiều thế kỷ lịch sử nghệ thuật Kitô giáo, “đã xuất hiện vô số tác phẩm và phong cách nghệ thuật khác biệt,” điều mà ngày nay “đối lập với các hình ảnh được tạo ra bằng AI.”

“Sự phân định của con người vẫn là điều nền tảng”

Berzosa giải thích rằng các hình ảnh tôn giáo “không chỉ đơn thuần mang tính trang trí” nhưng còn là “một phương thế loan báo Tin mừng.” Đây vốn là vai trò lịch sử của hình ảnh trong Công giáo: giúp các tín hữu đến gần Thiên Chúa hơn và đến gần sứ điệp Tin mừng.

“Với AI, có nguy cơ tạo ra những hình ảnh quá giả tạo hoặc trống rỗng, nơi điều thánh thiêng gần như bị biến thành những hình ảnh kỳ ảo. Tôi tin rằng, trong hoàn cảnh hiện nay, sự phân định của con người vẫn là điều nền tảng,” ông nhận định.

“Công nghệ có thể hỗ trợ, nhưng vẫn cần sự nhạy bén của con người để biết hình ảnh nào là phù hợp,” ông nói thêm.

Tuy nhiên, Berzosa cũng làm rõ rằng AI có thể trở thành một công cụ bổ trợ cho các nghệ sĩ. “Tôi không nghĩ rằng công nghệ là kẻ thù của nghệ thuật,” ông nói. “Tôi cho rằng các nghệ sĩ qua mọi thời đại luôn sử dụng những công cụ mới,” ông nhận xét.

“Nhiều khi, việc quan sát các hình ảnh, cả các tác phẩm nghệ thuật lẫn những hình ảnh do AI tạo ra, có thể hữu ích trong việc tìm kiếm ý tưởng; chúng có thể giúp nghiên cứu ánh sáng hoặc chuẩn bị bố cục trước khi bắt đầu thực hiện một tác phẩm,” ông chia sẻ.

Ông tiếp tục cho rằng trở ngại lớn nhất xuất hiện khi công nghệ hoàn toàn thay thế kỹ năng và tài năng của con người, cũng như cái nhìn độc đáo của người nghệ sĩ: “AI có thể tạo ra những hình ảnh khả dụng, nhưng đó là những hình ảnh vẫn cần đến sự diễn giải tiếp theo của người nghệ sĩ. Khi được sử dụng đúng cách, AI có thể trở thành một sự bổ trợ quan trọng, một công cụ của thời đại hôm nay.”

Tác giả: Andrés Henríquez (EWTN Vatican)