Con đường còn dài và khó khăn, nhưng cần thiết, và không phải là không thể, cũng không phải là không có hy vọng: đó là xây dựng một cách trình bày khác, nghiêm túc và vững chắc, được các truyền thống tôn giáo khác nhau cùng chia sẻ, nhằm tái khám phá sứ mạng đích thực và phổ quát của Giêrusalem.

Hướng đi của hành trình này đã trở nên rõ nét vào hôm qua tại Trung tâm Học thuật của Đại học Notre Dame trong thành phố. Trên diễn đàn, một giáo sư Do Thái người Israel và một giáo sư Hồi giáo đã cùng đối thoại, khởi đi từ tầm nhìn được Đức Hồng y Pierbattista Pizzaballa trình bày trong Thư gửi Giáo phận, “Họ trở về Giêrusalem, lòng đầy hoan hỷ.”

Daniel Schwake, Giám đốc Notre Dame Jerusalem và Ủy ban Cố vấn của Within Your Gates, giải thích: “Mỗi người chúng tôi đều cảm thấy như có một điều gì đó trong tâm hồn mình đã chết đi. Lời mời gọi của Đức Hồng y Pizzaballa trước hết là hãy chăm chú lắng nghe người khác với lòng cảm thông, không mang thái độ tự cho mình hơn người khác về mặt luân lý, nhưng để học hỏi từ họ. Đó là cách diễn đàn này ra đời. Diễn đàn không nhằm chiếm thêm những không gian mang tính thể chế, nhưng nhằm khởi xướng những tiến trình và cung cấp những công cụ để mọi người có thể nghiên cứu và suy tư sâu hơn. Chúng tôi không có một tiếng nói duy nhất, cũng không quan tâm đến việc đề xuất các giải pháp chính trị. Điều chúng tôi quan tâm là cùng nhau tìm kiếm sự thật, dựa trên thực tại và lịch sử của tất cả các bên liên quan.”

Chính vì thế, chủ đề đầu tiên được thảo luận và đối thoại trong những tháng gần đây là ngôn ngữ: ngôn ngữ có thể trở thành một vũ khí chết người gây chia rẽ và khép kín hoàn toàn, hoặc trở thành một công cụ giúp hiểu biết lẫn nhau và mở ra với nhau. Không thể mặc nhiên cho rằng những người Kitô giáo, Do Thái giáo và Hồi giáo sống tại Giêrusalem hiểu, hay thậm chí biết ý nghĩa lịch sử và tôn giáo mà những người khác gắn với cùng những địa điểm ấy, nơi mà từng viên đá đều là đối tượng tranh chấp.

Sari Nusseibeh thừa nhận: “Đối với tôi, Giêrusalem là một vấn đề nan giải. Tôi không biết mình có yêu thành phố này hay không, cũng không biết sự gắn bó của tôi với nơi này có lành mạnh hay không. Tôi luôn phải vật lộn với những cảm xúc của mình. Tôi không nghĩ Giêrusalem mà tôi mong muốn là Giêrusalem mà tôi đã thừa hưởng. Tôi nghĩ Giêrusalem mà tôi mong muốn là một Giêrusalem được hứa ban cho tương lai. Chúng ta phải cùng nhau chung tay xây dựng thành ấy. Điều đó đã từng có thể thực hiện được trong quá khứ, và việc giờ đây chúng ta một lần nữa ở trong bóng tối không có nghĩa là chúng ta không thể nhìn thấy ánh sáng. Tôi đã học hỏi được rất nhiều từ những cuộc thảo luận và hội thảo mà tôi tham gia trong khuôn khổ Within Your Gates. Chúng ta có thể có những tầm nhìn khác nhau, nhưng cùng chia sẻ những mối quan tâm thiêng liêng.”

Hiện vẫn chưa đến lúc thực hiện việc thanh luyện ký ức như Đức Hồng y Pizzaballa đã đề ra trong thư mục vụ và trong bài phát biểu của ngài trên diễn đàn. Tuy nhiên, cần bắt đầu nỗ lực kiến tạo những không gian khác biệt nhưng ôn hòa, nơi tất cả những lập trường và quan điểm đa dạng này có thể gặp gỡ nhau theo một cách thức mới.

Đức Thượng phụ giải thích: “Chúng ta phải lắng nghe mọi người và vẫn bám sát thực tại đau thương này, nhưng đây cũng là một thực tại chứa đựng nhiều cơ hội. Chúng ta sẽ không thay đổi được xã hội; chúng ta cũng sẽ không thay đổi được mọi thứ. Nhưng chúng ta muốn đóng góp phần của mình và trở thành một sự hiện diện âm thầm nhưng rõ ràng, thậm chí gây khó chịu, nếu cần, để nhắc nhở mọi người rằng vùng đất này thuộc về tất cả mọi người.”

Đó cũng là khát vọng chung của Ban Điều hành và Ban Cố vấn của Within Your Gates, hai ban đã có cuộc họp kín vào hôm qua trước khi diễn ra sự kiện công khai. Hiện diện tại Giêrusalem có Ninive Sandouka, một nhà hoạt động người Palestine đến từ Đông Giêrusalem, điều phối viên của Liên minh vì Hòa bình Trung Đông, một mạng lưới các tổ chức trong đó người Israel và người Palestine cùng làm việc với nhau; Margaret Karram, sinh tại Haifa, từng sống nhiều năm tại Giêrusalem và hiện là Chủ tịch Phong trào Focolare; và Sarah Stroumsa, một học giả Israel chuyên nghiên cứu Hồi giáo và Ả Rập học, nguyên Hiệu trưởng Đại học Hebrew tại Giêrusalem.

Sarah Stroumsa nói: “Tôi rất tâm đắc với ý tưởng tìm kiếm những cách thức mới để tiếp cận mọi người thông qua các cuộc thảo luận công khai. Trong những năm gần đây, những công thức cũ cứ được lặp đi lặp lại. Tôi nhận thấy nơi diễn đàn Within Your Gates một cơ hội để xây dựng một cách trình bày khác, một cách có thể thu hút sự chú ý của mọi người và giúp họ suy tư về những gì đang diễn ra.”

Tác giả: Alessandra Buzzetti (vaticannews.va)