Hỏi: Nhiều tác phẩm nghệ thuật cổ xưa mô tả việc rước Mình Thánh Chúa đến cho bệnh nhân thường đặc biệt nhấn mạnh sự hiện diện của nến, đôi khi do một hoặc nhiều người giúp lễ cầm. Tuy nhiên, ngày nay, dường như việc này rất ít khi diễn ra. Khi một giáo sĩ hoặc thừa tác viên ngoại thường trao Mình Thánh Chúa mang bánh thánh từ nhà tạm để trao cho những người không thể đi lại được và các bệnh nhân, có nên thắp nến ở hai bên nhà tạm không? Có nên thực hiện điều tương tự khi đặt Mình Thánh Chúa trở lại nhà tạm không? Có nên thắp một hoặc nhiều cây nến tại nhà riêng hay trong phòng bệnh viện, nơi trao Mình Thánh Chúa cho những người không thể rời khỏi nhà và các bệnh nhân không? Nếu điều kiện thực tế cho phép, một hoặc nhiều người giúp lễ hiện diện có thể cầm nến trên đường đến nhà từng bệnh nhân không? Cuối cùng, có những quy định chung nào về phẩm phục phụng vụ bắt buộc phải sử dụng trong nghi thức này không? – J.D., Wagga Wagga, Australia

Đáp: Các quy định hiện hành về việc trao Mình Thánh Chúa cho bệnh nhân không đề cập đến việc sử dụng nến khi mang Thánh Thể từ nhà thờ đến nơi cư ngụ của người bệnh hoặc đến phòng bệnh viện. Trong trường hợp mang Mình Thánh Chúa đến cho bệnh nhân, sách Nghi thức chăm sóc mục vụ bệnh nhân đưa ra chỉ dẫn sau đây:

“Khi mang Thánh Thể đến cho bệnh nhân, phải đặt Thánh Thể trong hộp đựng Mình Thánh Chúa (pyx) hoặc trong một vật đựng nhỏ có nắp đậy kín. Cần đề nghị những người đang ở bên cạnh bệnh nhân chuẩn bị một chiếc bàn phủ khăn trắng để đặt Mình Thánh Chúa trên đó. Cần chuẩn bị nến đã thắp sáng và, tại những nơi có tập tục này, một bình nước thánh. Phải lưu tâm để biến dịp này thành một thời khắc đặc biệt và tràn đầy niềm vui.”

Đây là chỗ duy nhất đề cập đến nến trong bối cảnh cụ thể này.

Các chỉ dẫn trong những sách nghi thức phụng vụ trước đây chi tiết hơn và quy định phải có đoàn rước, bao gồm cả lọng che, mỗi khi mang Mình Thánh Chúa đến cho bệnh nhân. Khi không thể thực hiện điều này, sách nghi thức nêu rõ:

“Nếu quãng đường dài hoặc khó đi, thậm chí có thể phải di chuyển bằng ngựa, thì cần đặt bình đựng Thánh Thể trong một túi đựng được may đẹp đẽ và chắc chắn, rồi đeo túi quanh cổ, cố định trước ngực, nhằm tránh để Thánh Thể rơi xuống hoặc bị xóc ra khỏi hộp đựng Mình Thánh Chúa.”

Trong trường hợp khó khăn nêu trên, những hình thức nghi lễ trang trọng như nến và lọng che được gác lại, để ưu tiên điều thiết yếu nhất: mang đến cho người đau yếu sự an ủi và lương thực thiêng liêng của Bí tích Thánh Thể.

Theo tôi, những quy định hiện hành đơn giản hơn rất nhiều không phải là một sự nhân nhượng hay dấu hiệu của việc thiếu lòng tôn kính, nhưng là sự thích nghi thực tế với những hoàn cảnh của đời sống hiện đại.

Các hình thức nghi lễ ban đầu được hình thành tại châu Âu, nơi phần lớn những người đau yếu và hấp hối vẫn ở nhà, cách nhà thờ giáo xứ không xa. Việc mang Mình Thánh Chúa đến cho người bệnh và người hấp hối với lọng che và nến không chỉ biểu lộ sự tôn thờ công khai đối với Thánh Thể, mà còn là lời mời gọi mục vụ dành cho toàn thể cộng đoàn cùng cầu nguyện cho một thành viên đau yếu, thuộc về một cộng đồng thường gắn bó mật thiết với nhau.

Mặc dù các quy định hiện hành không đòi hỏi những hình thức này, nhưng nếu điều kiện địa phương tương tự như trước đây, tôi cho rằng cha sở hoàn toàn có thể long trọng mang Thánh Thể đến cho bệnh nhân, miễn là cách thức ấy đem lại hiệu quả mục vụ.

Tuy nhiên, trong thời đại ngày nay, nhiều người đau yếu hoặc cao tuổi đang sống tại bệnh viện, viện dưỡng lão, hoặc trong những căn hộ hay chung cư cao tầng. Ngay cả nhà riêng cũng có thể cách xa nhà thờ giáo xứ.

Điều này có nghĩa là các linh mục, phó tế và thừa tác viên ngoại thường phải dùng xe hơi để mang Thánh Thể đến cho bệnh nhân. Dĩ nhiên, trong suốt hành trình, các ngài cần cố gắng hết sức giữ bầu khí thinh lặng và hồi tâm cách cung kính, đồng thời vẫn phải chú ý đến tình hình giao thông.

Xét đến những thực tế của công tác mục vụ chăm sóc bệnh nhân trong thời đại chúng ta, tôi tin rằng những người đã tiến hành cải tổ và đơn giản hóa nghi thức đã làm đúng khi chỉ quy định những gì được coi là thiết yếu.

Cuối cùng, như chúng tôi đã đề cập trong câu trả lời trước đây, ngày 28 tháng 01 năm 2024, liên quan đến các thừa tác viên ngoại thường, một số giáo phận có những quy định và nghi thức riêng về việc tiếp nhận Mình Thánh Chúa để mang đến cho bệnh nhân, đặc biệt khi việc này được thực hiện vào cuối Thánh lễ.

Tuy nhiên, hiện nay không có quy định nào bắt buộc phải thắp nến khi mở nhà tạm để lấy Mình Thánh Chúa ngoài Thánh lễ, cũng như khi đặt các bánh thánh trở lại nhà tạm sau khi đã trao Mình Thánh Chúa cho bệnh nhân.

Thật vậy, nếu có thể, thông thường nên tránh để xảy ra trường hợp còn dư bánh thánh sau khi trao Mình Thánh Chúa. Điều này có thể thực hiện bằng cách chuẩn bị chu đáo cho các chuyến thăm bệnh nhân, hoặc thậm chí trao hai bánh thánh cho một người đang trợ giúp bệnh nhân, trong trường hợp chính bệnh nhân ấy không thể rước lễ.

Một lần nữa, do hoàn cảnh thực tế rất đa dạng, các sách nghi thức không đưa ra quy định cụ thể nào về phẩm phục trong những trường hợp này. Ngoại trừ những tình huống khẩn cấp, chẳng hạn như tai nạn giao thông, linh mục hoặc phó tế ít nhất nên mang theo dây các phép màu tím hoặc màu trắng.

Đối với các phẩm phục khác, thừa tác viên có chức thánh có thể mặc thêm áo alba hoặc áo surplice, thậm chí sử dụng áo choàng phụng vụ (cope), nếu điều đó giúp việc cử hành nghi thức trao Mình Thánh Chúa cho bệnh nhân trở nên sốt sắng hơn và mang lại hiệu quả mục vụ tốt đẹp hơn, không chỉ cho chính người bệnh, mà còn cho gia đình họ và cộng đoàn tín hữu rộng lớn hơn.

Tác giả: Linh mục Edward McNamara (zenit.org)