1. Những tên gọi khác nhau
* Đạo Thiên Chúa là một tên gọi thông thường nhất để chỉ những người Kitô hữu. Tuy vậy, cần phân biệt rõ hơn về danh xưng này.
* Những người tôn thờ Thiên Chúa: người Do Thái, người Hồi giáo, Kitô giáo.
* Những người tôn thờ Thiên Chúa do Đức Giêsu mạc khải, hoặc theo như chỉ dẫn của Chúa Giêsu: Kitô giáo. Kitô giáo tin vào Thiên Chúa của người Do Thái, tức là Thiên Chúa của A-bra-ham, I-sa-ác và Gia-cóp, giống như người Hồi giáo. Tuy vậy, Kitô giáo tôn thờ Thiên Chúa theo cách thức mà Chúa Giêsu đã giảng dạy. Dựa vào giáo huấn của Chúa Giêsu, Giáo hội Kitô đã trình bày về Thiên Chúa với những suy tư mới mẻ, trong đó có những suy tư hoàn toàn khác với Do Thái giáo (ví dụ Mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi, Mầu nhiệm Nhập Thể hay Mầu nhiệm Cứu độ).
* Đôi khi chúng ta nghe nói đến Cơ Đốc giáo. Đây là cách phiên âm cổ xưa từ tiếng Hán. Chúa Giêsu được gọi là Christo (La-tinh), Cristo (tiếng Bồ Đào Nha) Christ (tiếng Anh và tiếng Pháp), tức là người được xức dầu. Các thừa sai ngoại quốc ban đầu đã phiên âm ra là Ki-ri-xi-tô, và người Trung Hoa gọi là Cơ Lợi Tư Đốc. Tên này dài quá, nên người ta đã rút ngắn lại là Cơ Đốc, chỉ giữ lại một từ đầu và một từ cuối. Cũng có cách giải thích khác đơn giản hơn, chữ “Cơ Đốc” là cách phát âm chữ “Cristo” của người Hán.
* Còn một cách gọi khác mà đôi khi chúng ta vẫn thấy đó là “Gia-Tô”. Đây là phiên âm theo cách của người Trung Hoa, khi đọc tên của Chúa Giêsu. Danh xưng này hay được các nhà nho và triều đình nhà Nguyễn sử dụng trong thời cấm đạo để nói về những người Công giáo.
2. Đạo Công giáo
Như trên đã nói, Kitô giáo là những người tôn thờ Thiên Chúa của người Do Thái, nhưng theo giáo huấn của Chúa Giêsu Kitô. Kitô giáo là một thực thể thống nhất cho đến thế kỷ 11. Do những lý do lịch sử dẫn đến các cuộc ly giáo, các Kitô hữu phương Đông tách khỏi quyền hạn của Tòa Thánh Rôma năm 1054 và các Kitô hữu Tin Lành tách khỏi Giáo hội vào thế kỷ 16, gọi cuộc ly giáo Tây phương. Ngoài ra, còn một nhánh Kitô Giáo nữa là Anh Giáo (Anglican Communion) do vua Henri VIII (1491-1547) của nước Anh chủ xướng năm 1534 để lập một Giáo hội riêng cho nước Anh, tách khỏi Rôma chỉ vì Tòa Thánh. Rôma (Đức Giáo Hoàng Clement VII) không chấp nhận cho nhà vua ly dị để lấy vợ khác. Như vậy, Đạo Công giáo là một phần còn lại của Kitô giáo, sau khi đã trải qua các cuộc ly giáo trong lịch sử. Theo từ ngữ, “Công giáo” có nghĩa là Đạo có tính toàn vẹn và phổ quát. Toàn vẹn vì chứa đựng những giáo huấn cần thiết cho con người được cứu rỗi; Phổ quát tức là dành cho mọi người, ai cũng có thể gia nhập.
3. Điểm dị biệt giữa Đạo Công giáo và các các hệ phái Kitô giáo khác
* Khác biệt về cơ cấu tổ chức: Đạo Công giáo có vị lãnh đạo tối cao là Đức Giáo hoàng, và thủ đô Giáo hội là Rôma. Giáo lý Công giáo nhìn nhận Đức Giáo hoàng là Đại diện Chúa Kitô và là người kế vị Thánh Phêrô, vị Giáo hoàng đầu tiên. Đức Giáo hoàng Phanxicô hiện tại là vị Giáo hoàng thứ 266 kể từ thánh Phêrô. Tất cả các tín hữu Công giáo trên toàn thế giới đều phải hiệp thông và vâng phục Đức Giáo hoàng. Từ trung tâm lãnh đạo là Rôma, Giáo hội Công giáo có một cơ cấu tổ chức thống nhất trên toàn thế giới, từ cấp trung ương đến quốc gia, và đến từng giáo phận, từng giáo xứ.
* Khác biệt về giáo lý. Giáo hội Chính thống và Công giáo đều tuyên nhận bốn đặc tính của Giáo hội là duy nhất, thánh thiện, Công giáo và Tông truyền, nhưng cách diễn đạt khác nhau. Giữa các Giáo hội Kitô giáo, có những khác biệt về cách hiểu và giải thích một số tín điều hay bí tích, ví dụ Bí tích Hòa giải, Bí tích Thánh Thể hay Bí tích Truyền chức.
* Khác biệt về nghi thức phụng vụ: Về lễ nghi Phụng vụ, có nhiều khác biệt. Nếu Phụng vụ của Giáo hội Công giáo và Chính thống có nhiều điểm tương đồng, thì phụng vụ trong các hệ phái Tin Lành lại rất đơn giản.
4. Giáo hội Công giáo hiện nay
Theo thống kê được thực hiện đến cuối năm 2022, Trên toàn cầu, số tín hữu Công giáo là 1 tỷ 389 triệu người, tăng thêm 13,7 triệu so với năm trước đó. Dân số thế giới tính đến năm 2022 là trên 7,8 tỷ người, người Công giáo chiếm 17,7%. Bản thống kê cũng cho biết hiện trên thế giới có 5,353 giám mục, 407,730 linh mục, 707,709 tu sĩ nam nữ, 108,481 chủng sinh đang được đào tạo để trở thành linh mục (trích từ Website của Vatican, ngày 18/10/2024)
Kết luận:
* Đạo Công giáo là Đạo chung cho mọi dân tộc, không có giới hạn và phân biệt.
* Cũng như Đạo Hồi, Kitô giáo bắt nguồn từ Do Thái giáo và cùng tôn thờ Thiên Chúa là Đấng tối cao duy nhất. Tuy nhiên, cách trình bày về Thiên Chúa có nhiều điều khác biệt.
* Thế giới Kitô giáo bao gồm Công giáo, Chính thống, Tin Lành và Anh giáo. Tất cả đều tin vào Chúa Giêsu Kitô.
* Người Công giáo tin vào Chúa Giêsu và hiệp thông với Đức Giáo hoàng. Bốn đặc tính của Giáo hội Công giáo là duy nhất, thánh thiện, Công giáo và Tông truyền.
* Giáo hội Công giáo hiện nay đã có mặt ở hầu hết các quốc gia và lãnh thổ trên toàn địa cầu. Ngoài việc rao giảng Đức Giêsu Kitô, Giáo hội còn hoạt động trong các lãnh vực giáo dục, chăm sóc người nghèo, bảo vệ môi trường, phát triển xã hội và thăng tiến phẩm giá con người.
Nguồn: tonggiaophanhanoi.org