Bài Ðọc II: Pl 2,1-5 {hoặc 1-11}
Mặc dù đã quá quen thuộc dụ ngôn về hai người con được người cha sai đi làm vườn nho, nhưng chúng ta cần tìm lại hương vị thiêng liêng, sự khôn ngoan mà dụ ngôn này đem lại. Người con thứ nhất ngay lập tức tỏ ý không vâng lời cha, nhưng rồi hối hận và đi làm vườn nho. Trái lại, người con thứ xem ra rất sẵn sàng và mau mắn đáp lời – “Thưa cha, vâng, con đi” (Mt 21,30) - nhưng lời nói lại không đi đôi với việc làm. Câu hỏi kết luận của vị Thầy không dễ trả lời: “Ai trong hai người con đã làm theo ý cha mình?” (Mt 21,31).
Chúng ta cũng có thể diễn đạt câu hỏi ấy theo một cách khác: “Trong hai người con, ai thực sự muốn đi làm vườn nho cho cha?”. Câu trả lời thật đơn giản: thực ra, chẳng có người nào trong hai người muốn đi cả. Điểm khác biệt duy nhất là một người đã can đảm nói ra điều đó, còn người kia thì không.
Qua dụ ngôn này, dường như Chúa Giêsu muốn nói rằng Thiên Chúa ít bận tâm đến phản ứng tức thời mà chúng ta có thể có trước những tiếng gọi liên lỉ - và đòi hỏi - của cuộc sống. Trong mắt Người, điều quan trọng hơn là đích đến mà những bước chân của chúng ta có thể hướng tới; là điều chúng ta chọn trở thành, bất kể chúng ta đã cảm thấy thế nào tại thời điểm nghe tiếng gõ cửa bất ngờ. Vả lại, nếu những điều chân thật chỉ là những gì chúng ta thực hiện cách vui vẻ và tự nguyện, thì làm sao chúng ta có thể gọi là tình yêu tất cả những việc mà mỗi ngày chúng ta vẫn thực hiện trong mệt mỏi, và đôi khi miễn cưỡng? Thật vậy, khi đọc kỹ bản văn Tin mừng, chúng ta có thể nhận ra sự khác biệt giữa hai người con không hệ tại ở chỗ một người thì giỏi giang còn người kia thì lười biếng, nhưng ở chỗ một trong hai người đã biết từ bỏ ý muốn của mình, còn người kia thì không làm được điều ấy. Thánh Matthêu sử dụng động từ Hy Lạp rất chính xác để diễn tả sự đảo chiều nội tâm đã thúc đẩy người con thứ nhất xem lại những ưu tiên của mình và thực hiện một cuộc hoán cải: “Vượt lên trên cảm xúc của bản thân, vượt qua sự nhạy cảm của chính mình”.
Tin mừng chắc chắn không muốn khuyến khích chúng ta dửng dưng với cách chúng ta cảm nhận sự việc, nhưng mời gọi chúng ta biết phân định cách cảm nhận ấy, và khi cần, biết vượt qua nó, để hướng đến một điều thiện lớn lao hơn. Chúng ta không đứng trước một lời mời gọi khắt khe phải vâng phục cách mù quáng, nhưng là một chỉ dẫn tâm linh mang tính thực tế sâu sắc và tinh tế về mặt tâm lý. Đó là việc không bao giờ quên rằng Thiên Chúa, vì là Cha, nên chẳng bao giờ đòi hỏi nơi con cái mình một sự nhất quán bất khả thi. Trái lại, Người rất kiên nhẫn đón nhận mọi nỗ lực của chúng ta.
Tuy nhiên, nếu thành thật, chúng ta phải nhìn nhận rằng mỗi khi trì hoãn hoặc trốn tránh thánh ý Thiên Chúa, sớm hay muộn chúng ta cũng cảm thấy một nỗi day dứt trong tâm hồn, không để cho mình được yên. Đó là cách lương tâm báo cho chúng ta biết mình đã đánh mất cơ hội sống một cuộc đời cao cả hơn, có lẽ vì quá bị chi phối bởi cảm xúc của chính mình. Cuộc chiến hoàn toàn vô hình và nội tâm này đã ghi dấu toàn bộ kinh nghiệm nhân tính của Chúa Giêsu Kitô. Người đã từng do dự trước con đường thánh giá, nhưng cuối cùng đã chọn “vâng lời cho đến nỗi bằng lòng chịu chết, chết trên cây thập tự” (Pl 2,8). Chúa Giêsu không biến những cảm xúc của mình thành một thứ tuyệt đối, nhưng biết lắng nghe và hướng dẫn chúng, để đón nhận kế hoạch cứu độ của Chúa Cha như chính ý muốn của mình: “Đức Giêsu Kitô vốn dĩ là Thiên Chúa mà không nghĩ phải nhất quyết duy trì địa vị ngang hàng với Thiên Chúa, nhưng đã hoàn toàn trút bỏ vinh quang, mặc lấy thân nô lệ, trở nên giống phàm nhân, sống như người trần thế” (Pl 2, 6-7).
Chúng ta cũng có thể học cách bất tuân đối với cách mình nhìn nhận và cảm nhận các hoàn cảnh, cho đến khi khám phá ra rằng nơi chính mình có thể có một sự nhạy cảm tốt đẹp và sâu xa hơn: “Những tâm tình như chính Đức Kitô Giêsu” (Pl 2,5). Nhờ Bí tích Rửa tội, là bí tích đã dìm chúng ta vào quyền năng tình yêu của Thiên Chúa, chúng ta không chỉ được định hình bởi sự mong manh của thân phận con người, nhưng còn bởi ngọn lửa của Chúa Thánh Thần, Đấng cho phép chúng ta dìm chính khả năng cảm nhận của mình vào đại dương của một tình yêu lớn lao hơn: “Nếu nó đã thấy và từ bỏ mọi tội phản nghịch nó phạm, thì chắc chắn nó sẽ sống, nó không phải chết” (Ed 18, 28).
Lm. Roberto Pasolini, OFM Cap. (nellaparola.it)