TÀU VŨ TRỤ VOYAGER 1: ĐIỀU KỲ DIỆU

Suy tư nhân dịp con tàu cách Trái Đất đúng một ngày ánh sáng (18/11/2026)

Bài mở đầu

MỘT NGÀY ÁNH SÁNG

“Trời xanh tường thuật vinh quang Thiên Chúa,

không trung loan báo việc tay Người làm.

Ngày qua mách bảo cho ngày tới,

đêm này kể lại với đêm kia” (Tv 19,2-3)

Chiều thứ Tư, ngày 18 tháng 11 năm 2026, lúc 17 giờ 16 phút 7 giây (giờ Việt Nam), tôi không nghe thấy hồi chuông nào, cũng chẳng thấy ai bắn pháo hoa. Ngoài đường, xe cộ vẫn nối đuôi nhau tan tầm. Trong nhà thờ, cộng đoàn đang đọc kinh trước Thánh lễ ban chiều. Vậy mà đúng giây phút ấy, ở rất xa chúng ta, một con tàu nhỏ do bàn tay và khối óc con người làm ra lặng lẽ vượt qua một cột mốc chưa vật thể nào do loài người chế tạo từng chạm tới: con tàu đã cách Trái Đất đúng một ngày ánh sáng.[1] Con tàu ấy tên là Voyager 1. Trên con tàu không có ai để reo mừng. Những phép tính quỹ đạo và tín hiệu vô tuyến mà các kỹ sư tại Pasadena, bang California, Hoa Kỳ, theo dõi đã giúp xác định cột mốc ấy.

Lần đầu nghe nói “một ngày ánh sáng”, tôi cứ tưởng đó là một khoảng thời gian. Thật ra, đó là một khoảng cách: quãng đường ánh sáng đi được trong 24 giờ. Mỗi giây, ánh sáng đi chừng ba trăm ngàn cây số, đủ vòng quanh Trái Đất bảy lần rưỡi. Ánh sáng Mặt Trời chỉ mất hơn tám phút để tới mắt tôi. Thế mà ánh sáng phải đi trọn một ngày một đêm mới tới chỗ con tàu, tức khoảng 25,9 tỷ cây số. Tôi thử hình dung một chiếc ô tô chạy đều 100 cây số mỗi giờ, không dừng lại phút nào: phải mất gần ba chục ngàn năm chiếc xe mới tới nơi. Từ cột mốc ấy, mỗi tín hiệu vô tuyến con tàu gửi về phải mất khoảng một ngày mới tới Trái Đất; mỗi mệnh lệnh các kỹ sư gửi đi cũng cần chừng ấy thời gian. Hỏi một câu, phải đợi khoảng hai ngày mới có thể nhận được câu trả lời.

Voyager 1 rời bệ phóng tại Mũi Canaveral, bang Florida, ngày 05 tháng 9 năm 1977, khi Đức Giáo hoàng Phaolô VI đang là vị chủ chăn của Hội thánh Hoàn vũ. Con tàu đã bay 49 năm 2 tháng và 11 ngày mới tới cột mốc này.[2] Mặc dù hiện tại, con tàu thua tôi một tuổi, nhưng có lẽ nó sẽ “thọ” hơn tôi gấp bội trong tương lai. Thật vậy, nhiều người làm ra con tàu đã nghỉ hưu, không ít người đã về với Chúa. Còn con tàu vẫn tiếp tục hành trình; các kỹ sư vẫn nhận được tín hiệu sóng mang từ nó, dù dữ liệu khoa học và kỹ thuật đang bị gián đoạn.

Đọc tin ấy, tôi kinh ngạc. Trước hết vì một cỗ máy đã gần năm mươi tuổi mà vẫn chưa hoàn toàn im tiếng. Rồi vì con người: cũng chỉ là phận bụi đất, sống chẳng mấy ai quá trăm năm, vậy mà tính được đường bay qua các hành tinh, và vẫn nhận được tín hiệu thì thầm của con tàu từ xa đến thế. Ngồi lâu hơn với nỗi kinh ngạc ấy, tôi thấy nó còn muốn dẫn tôi đi xa hơn nữa. Ai đã đặt vào vũ trụ những định luật mà trí óc con người hiểu được và tính toán được? Ai đã gieo vào lòng con người nỗi khao khát nhìn xa hơn chân trời? Những trang suy tư này ra đời từ đó. Tôi muốn đi theo con đường của nỗi kinh ngạc, từ con tàu đến con người, rồi từ con người đến Thiên Chúa.

Tác giả Thánh vịnh 19 chưa từng cầm ống kính thiên văn. Ông ngước nhìn trời bằng đôi mắt trần, vậy mà đã nghe được trời xanh “tường thuật vinh quang Thiên Chúa”. Ông còn viết: “Ngày qua mách bảo cho ngày tới”. Chiều hôm ấy, khi một tín hiệu từ con tàu phải đi trọn một ngày mới tới Trái Đất, tôi đọc lại lời Thánh vịnh và thấy nó như vừa mới viết. Trời xanh vẫn nói như xưa, “chẳng một lời một lẽ, chẳng nghe thấy âm thanh” (Tv 19,4). Voyager 1 là một tiếng nói nhỏ mà loài người góp thêm vào lời ca ngợi ấy.

Tôi mừng vì Hội thánh chưa bao giờ dạy tôi phải dè chừng ống kính thiên văn. Năm 1891, Đức Giáo hoàng Lêô XIII tái lập Đài Thiên văn Vatican, để mọi người thấy rằng “Hội thánh và các mục tử của mình không chống lại khoa học chân chính và vững chắc, nhưng đón nhận, khuyến khích và cổ võ khoa học ấy”.[3] Công đồng Vaticanô II dạy: “Việc khảo sát có phương pháp trong mọi ngành, nếu tiến hành một cách khoa học thực sự và theo các tiêu chuẩn luân lý, sẽ không bao giờ trái nghịch với đức tin, vì các thực tại trần thế và các thực tại đức tin đều bởi một Thiên Chúa mà ra”.[4] Sách Giáo lý còn nói những khám phá khoa học về vũ trụ “mời gọi chúng ta thêm lòng cảm phục sự cao cả của Đấng Tạo Hóa”.[5] Chính Đức Giáo hoàng Phaolô VI, vị Giáo hoàng đương nhiệm khi Voyager 1 lên đường, năm 1969 đã gửi lên Mặt Trăng bản Thánh vịnh 8 kèm lời nguyện do chính tay ngài viết: “Để tôn vinh danh Thiên Chúa, Đấng ban cho con người quyền năng lớn lao như thế, chúng tôi nhiệt thành cầu nguyện cho khởi đầu tuyệt vời này”.[6] Năm 1997, Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II nói với các nhà khoa học, trong đó có những người của Phòng thí nghiệm Động cơ Phản lực (JPL), nơi đang điều khiển Voyager 1, rằng những phát hiện về vũ trụ là “lời mời gọi không ngừng suy nghĩ ngày càng nghiêm túc hơn về sự cao cả của định mệnh con người”.[7]

Tối hôm ấy, tôi tắt đèn, ra sân ngước nhìn trời. Đức Lêô XIV từng nhắc lại lời Đức Bênêđictô XVI rằng chúng ta đã lấp đầy bầu trời bằng ánh sáng nhân tạo, đến nỗi không còn thấy những ánh sáng Thiên Chúa đã đặt ở đó.[8] Mắt thường không thể thấy Voyager 1. Nhưng ở một góc nào đó trên vòm trời đêm, con tàu bé nhỏ vẫn đang bay, mang theo tên “nhân loại” vào nơi thăm thẳm, nơi mọi sự đã thuộc về Chúa từ trước khi con người đặt chân tới.

Lạy Chúa là Đấng dựng nên cả đất trời, tối nay con ngước nhìn bầu trời và thấy mình thật nhỏ bé. Con tạ ơn Chúa vì những con người đã dám mơ một chuyến đi xa đến thế, và vì trí khôn Chúa ban, nhờ đó họ biến giấc mơ thành sự thật. Xin đừng để nỗi kinh ngạc trong con dừng lại nơi cỗ máy hay nơi bàn tay con người. Xin dẫn con đi xa hơn, tới chính Chúa, Đấng biết con số các vì sao và gọi tên từng ngôi (x. Tv 147,4), Đấng cũng biết tên con và chưa bao giờ ở xa con. Amen.

Tác giả: Lm. Giuse Phạm Hoài Vũ

--------------------

CHÚ THÍCH

[1] NASA Science, “Voyager 1: What is a Light-Day?”, https://science.nasa.gov/mission/voyager/voyager-1/voyager-1-what-is-a-light-day/ (truy cập 19/11/2026). NASA công bố thời điểm là 2 giờ 16 phút 7 giây sáng 18/11/2026 giờ Thái Bình Dương (PST), tức 10 giờ 16 phút 7 giây UTC.

[2] EarthSky, “Celebrate as Voyager 1 reaches 1 light-day from Earth!”, https://earthsky.org/space/voyager-1-1-light-day-from-earth-november-17-18-2026/ (truy cập 19/11/2026).

[3] Đức Lêô XIII, Tự sắc Ut mysticam (14/3/1891); được Đức Lêô XIV trích lại trong Diễn từ gửi các thành viên Hội đồng Quỹ Đài Thiên văn Vatican, 11/5/2026, Phòng Báo chí Tòa thánh, Bollettino 260511f.

[4] Công đồng Vaticanô II, Hiến chế Mục vụ về Giáo hội trong thế giới ngày nay - Gaudium et Spes, số 36, bản dịch của HĐGMVN, https://hdgmvietnam.com.

[5] Sách Giáo lý của Hội Thánh Công giáo, số 283; x. Kn 7,17-21.

[6] NASA, Apollo 11 Goodwill Messages, Thông cáo báo chí số 69-83F, 13/7/1969.

[7] Đức Gioan Phaolô II, Diễn từ gửi các tham dự viên Hội nghị Quốc tế về Nghiên cứu Không gian, Padova, 11/1/1997, https://www.vatican.va.

[8] Đức Lêô XIV, Diễn từ gửi các thành viên Hội đồng Quỹ Đài Thiên văn Vatican, 11/5/2026, Phòng Báo chí Tòa Thánh, Bollettino 260511f.