Đức Giáo hoàng Lêô XIV kết thúc chuyến công du Pháp không phải bằng việc viếng thăm các thể chế chính trị của châu Âu, như người ta có thể đã hình dung khi lên kế hoạch cho chuyến đi, mà bằng việc tôn kính người đã tiên liệu về những thể chế ấy: Đấng Đáng kính Robert Schuman.

Trong chuyến thăm thành phố Metz của Pháp ngày 28 tháng 9, nơi được Đức Giáo hoàng Lêô XIV mô tả là “ngã tư nằm ở trung tâm của lục địa,” Đức Giáo hoàng đã suy niệm về di sản của Schuman, người được xem là một trong những “người cha sáng lập” của châu Âu hiện đại.

Chính Schuman, với bản tuyên bố nổi tiếng năm 1950, đã đặt nền móng cho điều mà chỉ vài thập niên sau sẽ trở thành Liên minh châu Âu – EU. Ý tưởng khi ấy là “khiến chiến tranh trở nên bất khả thi” bằng cách thúc đẩy sự hợp tác giữa các dân tộc và quy tụ những quốc gia vốn từng là kẻ thù của nhau trong lịch sử, chẳng hạn như Pháp và Đức. Schuman là một người Pháp lớn lên trên lãnh thổ Đức rồi sau đó trở về Pháp, và ngài hiểu rằng biên giới có thể tạo ra xung đột khi các quốc gia không cùng hợp tác vì một lợi ích chung.

“Robert Schuman, người đã sống qua một thời kỳ mà các biên giới liên tục thay đổi, đã góp phần đặt nền móng cho một châu Âu ý thức được nhu cầu cấp bách phải phá bỏ những bức tường đang chia rẽ mình,” Đức Giáo hoàng Lêô XIV nói trong bài diễn văn. “Sự giáo dục theo tinh thần Kitô giáo đã dạy ngài về giá trị của sự bình đẳng, không phân biệt chủng tộc hay giai cấp xã hội, cũng như phẩm giá của lao động.”

Schuman – người từng sống và hiện được an táng tại Metz – không chỉ là một chính trị gia phi thường, mà còn là một người có tầm nhìn xa. Trên hết, ngài là một người Công giáo đạo đức sâu sắc, có một cuộc đời gương mẫu đến mức tiến trình phong Chân phước cho ngài đang được tiến hành. Từ năm 2021, các nhân đức anh hùng của ngài đã được công nhận, và vì thế Schuman được gọi là Đấng Đáng kính. Nếu một phép lạ được công nhận, ngài sẽ được tuyên phong Chân phước.

Nhưng tại sao Đấng Đáng kính Schuman lại được xem xét để tuyên thánh? Sắc lệnh của Bộ Phong thánh giải thích trong một tiểu sử ngắn trên trang web của Bộ rằng “ngài coi việc lựa chọn dấn thân vào chính trị của mình là sự vâng phục thánh ý Thiên Chúa. Đức tin đã nuôi dưỡng và nâng đỡ cam kết của ngài trong việc xây dựng một châu Âu thống nhất và hòa giải.”

Vào thời điểm Đấng Đáng kính Schuman viết bản tuyên bố của mình, sự thống nhất trong châu Âu – một châu lục đã bị cuốn vào những cuộc xung đột toàn cầu trong phần lớn thế kỷ XX – tất yếu đòi hỏi sự hòa giải. Theo trang web của Bộ, “Đấng Đáng kính Schuman hoàn toàn tôn trọng tính thế tục của nhà nước, nhưng ngài không bao giờ chấp nhận hành động trái với lương tâm của mình, một lương tâm được hình thành trong sự vâng phục các giới răn của Thiên Chúa và các luật lệ của Giáo hội.”

Giáo sư Edoardo Zin, cáo thỉnh viên trong án phong Chân phước cho Đấng Đáng kính Robert Schuman, đã dành nhiều công trình nghiên cứu cho tư tưởng của vị chính khách Pháp này.

Zin nói với Register rằng án phong Chân phước cho Đấng Đáng kính Schuman bắt đầu theo lời đề nghị của các giáo dân, phần lớn là những cộng sự, bạn bè và người quen của ngài khi ngài còn sống.

Zin cho biết Giáo phận Metz đã gửi một hồ sơ cho Bộ Phong thánh gồm 250 kg tài liệu và hơn 15.000 trang, trong đó có các bài diễn văn, những bài phát biểu và can thiệp tại cả hai viện quốc hội, cùng các bài thuyết trình được thực hiện trên khắp thế giới. Năm 2021, “Người cha của châu Âu” – theo cách gọi của Zin – được tuyên bố là “Đấng Đáng kính.”

Để chứng minh các nhân đức anh hùng của một vị có thể được tuyên phong chân phước, cũng cần phải đánh giá đời sống đức tin của người ấy.

Zin nói rằng Schuman “đã trải nghiệm chính trị như một con đường dẫn đến sự thánh thiện,” trong khi “đức tin của ngài được thúc đẩy bởi một nhiệt tâm truyền giáo, đi trước tinh thần của Công đồng: Đức tin ấy được nuôi dưỡng bởi Lời Chúa và phụng vụ.”

“Ngài nhìn thấy Thiên Chúa hiện diện trong lịch sử nhân loại, và nhận ra nơi mỗi con người một sứ mệnh, cùng với các quyền và phẩm giá của họ. Ngài tin chắc rằng các chính trị gia được mời gọi tự do cộng tác vào kế hoạch thần linh này và vào việc thực hiện kế hoạch ấy.”

Theo Zin, những nhận định chính trị của Đấng Đáng kính Schuman chắc chắn được gợi hứng từ đức tin Công giáo. Năm 1950, ngài đã làm trung gian cho một thỏa thuận giữa Đức và Pháp về việc sản xuất thép và than nhằm khiến chiến tranh trở nên “bất khả thi” giữa các quốc gia châu Âu sau sự tàn phá của Thế chiến II. Thỏa thuận này được công bố trong “Tuyên bố Schuman” nổi tiếng, mở đường cho điều sau này trở thành Liên minh châu Âu.

“Hãy thử nghĩ,” học giả này nhấn mạnh, “đến hành động đầy tính kịch tính của ngài khi là người đầu tiên chìa tay với kẻ thù cũ của mình, trong tư cách bộ trưởng của một quốc gia chiến thắng trong Thế chiến II, và xin sự tha thứ cùng hòa giải trước khi khởi động tiến trình hội nhập châu Âu.”

Nhưng đối với vị chính khách này, dự án châu Âu là gì? Zin giải thích: “Đấng Đáng kính Schuman nhìn Cộng đồng châu Âu (như cách gọi lúc bấy giờ) không chỉ là một cộng đồng kinh tế hay một thực thể quân sự, mà còn là một cộng đồng tinh thần và văn hóa.”

Tầm nhìn ấy cũng vang vọng trong bài diễn văn của Đức Giáo hoàng Lêô XIV tại Trung tâm Hội nghị “Robert Schuman” ở Metz.

Đối với Đức Giáo hoàng, việc thăm quê hương của Đấng Đáng kính Schuman là một cách để đào sâu hơn chủ đề về châu Âu, đặc biệt là những cội nguồn Kitô giáo của châu lục này.

Đức Giáo hoàng đã nhận được lời mời mở đến thăm Nghị viện châu Âu tại Strasbourg, như Đức Giáo hoàng Phanxicô đã thực hiện vào năm 2014. Khi chuyến thăm này diễn ra – các tin đồn cho rằng có thể vào mùa xuân năm tới – đó sẽ là một bước nữa trong việc thực hiện tầm nhìn của Đấng Đáng kính Schuman về một châu Âu thống nhất.

Tác giả: Andrea Gagliarducci – Nguồn: National Catholic Register (30/9/2026)

Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên

Nguồn: giaophanvinhlong.net