Bài đọc I: Cn 31,10-13.19-20.30-31

Bài đọc II: 1 Tx 5,1-66

Tin mừng: Mt 25,14-30

Cách hành xử của ông chủ trong dụ ngôn đối với người đầy tớ “hư thân và biếng nhác” - không làm cho nén bạc mình nhận được sinh lợi - thoạt nhìn chúng ta cảm thấy tàn nhẫn, thậm chí vô lý:

“Vậy các ngươi hãy lấy yến bạc khỏi tay nó mà đưa cho người đã có mười yến. Vì phàm ai đã có, thì được cho thêm và sẽ có dư thừa; còn ai không có, thì ngay cái đang có, cũng sẽ bị lấy đi. Còn tên đầy tớ vô dụng kia, hãy quăng nó ra chỗ tối tăm bên ngoài: ở đó, sẽ phải khóc lóc nghiến răng” (Mt 25,28-30).

Để hiểu rõ giáo huấn này của Chúa Giêsu, cần chú ý đến những lời cuối cùng mà người đầy tớ dùng để biện minh cho cách hành xử của mình, khi đến lúc phải tính sổ với ông chủ:

 “Thưa ông chủ, tôi biết ông là người hà khắc, gặt chỗ không gieo, thu nơi không vãi. Vì thế, tôi đâm sợ, mới đem chôn giấu yến bạc của ông dưới đất. Của ông đây, ông cầm lấy!” (Mt 25, 24-25).

Trong giọng nói đầy bất an và run rẩy này, không khó để nhận ra nỗi lo sợ của Adam, đang trốn tránh một Thiên Chúa mà giờ đây ông coi là người đối nghịch đầy đe doạ. Hơn nữa, kết thúc dụ ngôn không phải là một tin vui, cũng chẳng phải là điều gì mới mẻ, nhưng chỉ phơi bày nỗi ngờ vực rằng bản thân mình chẳng có giá trị gì, và khi được phóng chiếu ra bên ngoài biến thành một sự phán xét nặng nề đối với người khác, những người mà chúng ta luôn cảm thấy như đang xét đoán hoặc đòi hỏi quá nhiều nơi mình. Chính từ cái nhìn tiêu cực về bản thân ấy mà nảy sinh mọi hình thức mặc cảm xấu hổ và sự nghèo nàn trong khả năng sáng tạo, khiến sức sống của chúng ta bị chôn vùi dưới lòng đất. Đó là một lối sống chỉ nhằm tự bảo toàn, theo đó, nếu không có điều gì xấu xảy ra thì chắc chắn cũng chẳng có điều gì thực sự tốt đẹp có thể nảy sinh.

Thế nhưng, Tin mừng ẩn chứa trong dụ ngôn này đã hiện diện ngay từ những lời mở đầu, đơn sơ và sáng tỏ đến mức dường như chỉ là một phần dẫn nhập không cần thiết:

“Có người kia sắp đi xa, liền gọi đầy tớ đến mà giao phó của cải mình cho họ. Ông cho người này năm yến, người kia hai yến, người khác nữa một yến, tuỳ khả năng riêng mỗi người. Rồi ông ra đi” (Mt 25,14-15).

Người mà Chúa Giêsu dùng làm hình ảnh ẩn dụ để diễn tả dung mạo Thiên Chúa chẳng hề khắc nghiệt. Trái lại, dường như ông tin tưởng các đầy tớ của mình đến nỗi trao phó tài sản cho họ mà chẳng hề đòi họ hoàn trả. Hơn nữa, ông làm điều này cách quảng đại, tùy theo khả năng của mỗi người, không đặt ai vào tình thế phải làm điều vượt quá sức. Sau đó, ông ra đi, dành cho họ không gian và thời gian để thử sức, phạm lỗi và học cách làm cho món quà sự sống đã lãnh nhận được sinh hoa kết quả. Đó là một niềm tín thác chân thành và trọn vẹn, tựa như niềm tín thác của người chồng trong sách Châm Ngôn dành cho người phụ nữ của mình:

“Chồng nàng hết dạ tin tưởng nàng, chàng sẽ chẳng thiếu chi lợi lộc. Suốt đời, nàng đem lại hạnh phúc chứ không gây tai hoạ cho chồng” (Cn 31, 11).

Dung mạo rạng ngời của Thiên Chúa làm cho con cái Người chăm chỉ và an lòng, là điều Tông đồ Phaolô muốn nhắc nhở các Kitô hữu ở Thêxalônica, khi khuyên họ đừng dập tắt ánh sáng của mạc khải Tin mừng:

“Nhưng anh em không còn tối tăm, đến nỗi ngày đó bắt chợt anh em như kẻ trộm” (1Tx 5,4)

Nỗi lo sợ của người đầy tớ cuối cùng được xây dựng trên cái cớ rằng anh đã nhận được ít hơn những người khác; nhưng vấn đề thật sự của anh là đã không ý thức điều ông chủ tin tưởng trao phó cho anh cũng là của anh: “Của ông đây” (Mt 25,25). Khi không cảm nhận là “của chúng ta” những gì chúng ta là và những gì cuộc sống đã ban tặng, chắc chắn chúng ta sẽ rơi vào sợ hãi và không còn làm mọi sự cách “vui vẻ” (Cn 31,13), như những người con nữa. Thiên Chúa đau khổ khi chúng ta hiểu sai phẩm giá cao cả mà Người đã ban cho cuộc đời chúng ta. Khi nói rằng, nếu không thì ít ra người đầy tớ cũng có thể đem nén bạc gửi cho các chủ ngân hàng để sinh lời, ông chủ muốn giúp người đầy tớ hiểu rằng bóng tối của nỗi buồn và tâm thế tự xem mình là nạn nhân trước hết phát xuất từ nội tâm. Vì thế, chính nơi ấy - trong bóng tối sâu thẳm bên ngoài - cần trải qua một thời gian thanh luyện và chữa lành, trong khi chờ đợi ánh sao của một bình minh mới sớm ló dạng. Đôi khi, tốt hơn là đi đến tận cùng bóng tối mà chúng ta đang đối thoại, để cho cảm xúc của mình được tự do tuôn trào. Chỉ như thế, chúng ta mới có thể tiếp tục lên đường trở về với Chúa Cha, Đấng chỉ muốn ban cho chúng ta “hạnh phúc”, chứ không muốn chúng ta “gặp sự dữ” (Cn 31,12) trong cuộc đời.

Lm. Roberto Pasolini, OFM Cap. (nellaparola.it)