Sau ngày thứ 1 là chào đón gặp gỡ hiệp thông giao lưu văn hóa, qui tụ bên Chúa, và ngày thứ 2 là lắng nghe học hỏi, ngày 12/9/2026 Đại hội bước vào ngày thứ 3 với chủ đề: Phân định và cùng nhau kiến tạo mạng lưới truyền giáo kỹ thuật số Á châu.

Thánh lễ

Mở đầu ngày mới luôn là thánh lễ. Những giây phút đầu ngày, những giây phút đẹp nhất của một ngày được mọi người dâng lên cho Chúa, đến gặp Chúa để hiệp thông, lắng nghe và múc kín sức mạnh ân sủng Chúa nơi Bàn tiệc Thánh Thể. Thánh lễ hôm nay do Đức Tổng Giám mục Rex Andrew Alarcon, Tổng Giáo phận Caceres, Chủ tịch Ủy ban Truyền thông của Hội đồng Giám mục Philipine chủ tế. Chủ đề trong bài giảng của ngài là: “Không gian kỹ thuật số là lãnh địa truyền giáo mới”.

Đức Tổng Giám mục Rex Andrew Alarcon nhận định: Không gian kỹ thuật số đã trở thành một “lãnh địa truyền giáo mới”, nơi con người đang sống, làm việc, xây dựng các mối quan hệ và tìm kiếm ý nghĩa cho cuộc đời. Ngài còn kêu gọi các nhà truyền giáo kỹ thuật số mang Tin mừng vào môi trường trực tuyến với tinh thần phân định, khả năng tư duy phản biện và ý thức xây dựng cộng đoàn.

“Lãnh địa truyền giáo mới không còn là biển cả hay bầu trời, nhưng là không gian kỹ thuật số,” ngài nói. “Đó không phải là một thế giới song song, nhưng là thế giới mà chúng ta đang sống. Chúng ta đã ở trong đó rồi.”

Theo Đức Tổng Giám mục Alarcon, môi trường kỹ thuật số ngày nay không còn tách biệt khỏi đời sống thường nhật. Đây là nơi con người hình thành quan điểm, xây dựng các mối quan hệ, tiếp nhận thông tin và tìm kiếm ý nghĩa. Vì thế, Giáo hội không thể xem môi trường kỹ thuật số như một không gian bên ngoài đời sống con người, nhưng phải nhận ra đây chính là một nơi mà sứ mạng của Giáo hội đang diễn ra.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), cũng đặt ra nhiều câu hỏi mới về đạo đức, triết học, học thuật và y khoa. Theo ngài, thách đố không phải là chống lại công nghệ, nhưng là không để công nghệ thay thế khả năng suy nghĩ, phán đoán và phân định của con người.

Đức Tổng Giám mục Alarcon cảnh báo: “Ngày nay, chúng ta đang dần giao phó khả năng suy nghĩ của mình cho máy móc”, do đó ngài ngài nhắc nhở các nhà truyền giáo kỹ thuật số đừng phó mặc việc suy nghĩ cho công nghệ.

Ngài cũng đề cập đến điều được gọi là “cảm xúc phản biện - critical feeling” – khả năng nhận diện cảm xúc của mình trước những nội dung trên mạng, nhưng không để cảm xúc quyết định ngay cách mình phản ứng. Mạng xã hội có thể nhanh chóng khơi lên nơi người dùng sự tức giận, sợ hãi, phẫn nộ, ngưỡng mộ, ghen tị hay thích thú. Vì thế, người Kitô hữu cần biết dừng lại, suy xét và phân định, thay vì phản ứng theo cảm xúc tức thời.

Đối với Đức Tổng Giám mục Alarcon, việc hiện diện trên không gian kỹ thuật số cũng đòi hỏi các nhà truyền giáo phải tự hỏi: Nội dung chúng ta chia sẻ chỉ tạo ra một phản ứng cảm xúc, hay thực sự giúp con người hướng đến sự thật, lòng cảm thông và đối thoại?

Ngài đồng thời nhấn mạnh rằng sứ mạng kỹ thuật số không thể chỉ được đo bằng mức độ ảnh hưởng, số lượng người theo dõi hay lượng nội dung được tạo ra. Mục tiêu sâu xa hơn là xây dựng những cộng đoàn được bén rễ trong đức tin Kitô giáo.

“Lời mời gọi dành cho chúng ta không chỉ là gây ảnh hưởng đến người khác, nhưng còn là xây dựng các cộng đoàn,” ngài nói. “Chúng ta được mời gọi trở thành một Giáo hội.”

Theo hướng đó, sự hiện diện của Giáo hội trên môi trường kỹ thuật số không chỉ nhằm đưa thêm nội dung Công giáo lên mạng, nhưng là giúp con người gặp gỡ nhau, tìm kiếm sự thật, sống tình huynh đệ và tiến gần hơn đến Đức Kitô trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.

Bài phát biểu của Stephanie Sun (Hàn Quốc): Không chỉ đưa người trẻ đến Seoul, nhưng đưa Đại hội Giới trẻ thế giới (WYD) đến với người trẻ

Đai hội bắt đầu buổi sáng ngày thứ 3 bằng bài phát biều của bà Stephanie Sun, phụ trách truyền thông quốc tế của Ban Tổ chức ngày Giới trẻ thế giới (WYD) Seoul 2027. Trong bài trình bày, diễn giả mời gọi các nhà truyền giáo kỹ thuật số châu Á cùng tham gia đưa tinh thần và trải nghiệm của WYD đến với hàng triệu người trẻ không có điều kiện trực tiếp đến Hàn Quốc.

Theo bà, câu hỏi không chỉ là có bao nhiêu người trẻ có thể đến Seoul, mà còn là trải nghiệm WYD có thể đi xa đến đâu, đến với những người xa lạ đang ở tại quê hương của họ. Khoảng cách, chi phí và nhiều trở ngại khác sẽ khiến không ít người trẻ không thể tham dự WYD Seoul 2027. Vì thế, các nhà truyền giáo kỹ thuật số địa phương giữ một vai trò đặc biệt, bởi họ hiểu ngôn ngữ, văn hóa và hoàn cảnh của cộng đồng mình, đồng thời đã có những mối quan hệ và sự tin tưởng với người trẻ.

Stephanie Sun phân biệt giữa “reach” – khả năng tiếp cận và “witness” – chứng tá. Một buổi livestream có thể tiếp cận rất nhiều người, nhưng không thể thay thế việc ngồi bên để lắng nghe một người trẻ đang gặp khó khăn, trả lời câu hỏi bằng ngôn ngữ địa phương hay hiểu sâu hoàn cảnh của một giáo xứ và cộng đồng cụ thể. Những điều đó cần đến sự hiện diện của những nhà truyền thông địa phương.

WYD Seoul 2027 sẽ diễn ra từ ngày 03 – 08/8/2027 với chủ đề “Hãy can đảm! Thầy đã thắng thế gian” (Ga 16,33). Theo bà Sun, Giáo hội Hàn Quốc muốn diễn tả tinh thần can đảm ấy qua ba hành động cụ thể: tìm kiếm sự thật, thực hành tình yêu và xây dựng hòa bình. Ý nghĩa của hòa bình càng đặc biệt đối với Hàn Quốc, một đất nước vẫn còn trong tình trạng chia cắt.

Ban Tổ chức WYD cũng đang chuẩn bị một chương trình và lễ hội dành riêng cho các nhà truyền giáo kỹ thuật số trong tuần WYD. Bà Sun cho biết các nhà truyền giáo kỹ thuật số châu Á không chỉ được mời gọi tiếp nhận nội dung từ Seoul, nhưng còn phải cùng tham gia xây dựng chiến lược truyền thông, chia sẻ những gì phù hợp với từng quốc gia, ngôn ngữ và cộng đồng, đồng thời cùng sáng tạo những nội dung có thể lan tỏa trên toàn châu Á.

Hình ảnh Thánh giá và biểu tượng WYD đang được đưa đi qua các giáo phận tại Hàn Quốc và nhiều nơi ở châu Á từ năm 2024 cũng diễn tả tinh thần ấy. Bà nói: “Thánh giá không chờ tại Seoul để người hành hương đến. Thánh giá đi đến với họ”. Từ đó, bà mời gọi các nhà truyền giáo kỹ thuật số đặt câu hỏi: Ai vẫn chưa được tiếp cận? Điều gì chỉ có thể được thực hiện tại địa phương? Và chúng ta cần Seoul hỗ trợ điều gì? Sự cộng tác này cần được bắt đầu trước WYD 2027, với các cuộc gặp trực tuyến dự kiến từ đầu năm 2027.

Kết thúc phần chia sẻ, bà Sun nhắc lại lời trong sách Công vụ Tông đồ 4,20: “Chúng tôi không thể không nói về những điều mình đã thấy và đã nghe.” Không phải tất cả người trẻ đều có thể đến Seoul, nhưng theo bà, tất cả đều có thể lên tiếng và trở thành những người chia sẻ kinh nghiệm, niềm tin và hy vọng của mình.

Qua bài chia sẻ này chúng ta thấy rõ một định hướng truyền thông cụ thể và hiệu quả của WYD, tức là không ngồi đó chờ mọi người tới mà là đem Chúa đến, đem WYD đến với tất cả mọi người nhờ vào mạng lưới truyền thông. Bà Stephanie Sun mở ra một tầm nhìn đặc biệt cho WYD Seoul 2027.

Cha Mi Shen: Từ người có ảnh hưởng đến chứng nhân - Một con đường hiệp hành cho sứ mạng kỹ thuật số tại châu Á

Cũng tiếp nối chủ đề ngày giới trẻ thế giới Seoul 2027, Cha John Mi Shen, thay mặt cho Văn phòng Truyền thông của Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC-OSC) và Đài Chân lý Á châu (Radio Veritas Asia – RVA), nhấn mạnh định hướng rằng với một châu Á trẻ và ngày càng gắn kết kỹ thuật số, truyền thông không còn chỉ là một hoạt động mục vụ bổ sung, nhưng đã trở thành một phần của sứ mạng Giáo hội. Giáo hội không chỉ cần nói với người trẻ trên môi trường kỹ thuật số, mà còn phải biết lắng nghe, đồng hành và cùng bước đi với họ.

Theo Cha John, chủ đề “Từ người có ảnh hưởng đến chứng nhân: Một con đường hiệp hành cho sứ mạng kỹ thuật số tại châu Á” mời gọi các nhà truyền giáo kỹ thuật số vượt qua việc chạy theo người theo dõi hay nội dung hấp dẫn để trở thành những chứng nhân của Đức Kitô. Lấy cảm hứng từ Cv 4,20 - “Chúng tôi không thể không nói về những điều mình đã thấy và đã nghe” - cha nhấn mạnh rằng truyền thông Kitô giáo phải bắt đầu từ một cuộc gặp gỡ và kinh nghiệm đức tin thật sự. Sự đa dạng về ngôn ngữ, văn hóa và hoàn cảnh của Giáo hội tại châu Á không phải là trở ngại, nhưng là một nguồn lực để các nhà truyền thông lắng nghe, học hỏi và cộng tác với nhau.

Hướng tới WYD Seoul 2027, Cha John giới thiệu sáng kiến “40 đôi mắt” (40 pairs of eyes): khoảng 40 nhà truyền thông kỹ thuật số trẻ từ các quốc gia và cộng đồng ngôn ngữ khác nhau tại châu Á sẽ có thể hiện diện tại Seoul, không chỉ đưa tin về các sự kiện chính, mà còn gặp gỡ người trẻ, đến với các cộng đồng địa phương, lắng nghe những câu chuyện và ghi lại những trải nghiệm có thể không xuất hiện trên sân khấu chính. Qua 21 chương trình phát thanh đa ngôn ngữ của RVA và các nền tảng kỹ thuật số của họ, những trải nghiệm ấy có thể đến với hàng ngàn người trẻ không có cơ hội trực tiếp đến Seoul, giúp họ cảm thấy mình cũng đang tham dự vào WYD.

Cha John cũng nhấn mạnh rằng châu Á không chỉ là nơi đón nhận những gì WYD mang đến, nhưng còn có thể đóng góp tiếng nói, kinh nghiệm đức tin, văn hóa và những thao thức của người trẻ châu Á cho Giáo hội hoàn vũ. Vì thế, FABC-OSC và RVA hướng đến việc xây dựng một mạng lưới lâu dài, trong đó các nhà truyền giáo kỹ thuật số tiếp tục chia sẻ nguồn lực, nâng đỡ nhau và cộng tác trong sứ mạng. Tầm nhìn ấy được cô đọng trong một tiến trình: từ người có ảnh hưởng đến chứng nhân, từ người theo dõi đến môn đệ, từ nội dung đến cuộc gặp gỡ, từ truyền thông đến hiệp thông, và từ những nỗ lực riêng lẻ đến một sứ mạng chung.

Từ thảo luận đến sứ mạng: Một buổi chiều cùng nhau xây dựng cách làm truyền thông kỹ thuật số

Nếu buổi sáng là những bài phát biểu định hướng, thì toàn bộ chiều ngày thứ 3 này chuyển sang một hình thức rất khác: cùng nhau làm việc, cùng suy nghĩ và cùng tìm kiếm giải pháp, đó là một hướng dẫn thiết kế chiến lược cho mạng lưới truyền giáo kỹ thuật số Á châu qua hội thảo và làm việc nhóm (workshop) với sự hướng dẫn của Pie Mabanta Fenomeno. Đây có lẽ là phần thú vị nhất cho các tham dự viên.

Diễn giả Pie Mabanta Fenomeno đã đưa ra cảnh báo mạnh mẽ về cái bẫy "người ảnh hưởng" (influencer culture) trên không gian mạng. Mượn hình ảnh người thổi píp ‘Pied Piper of Hamelin’ (Người thổi sáo thành Hamelin)^[1] dẫn dụ đám đông xuống vực thẫm, bà khẳng định việc lấp liếm "tôi chỉ chia sẻ ý kiến cá nhân" là sự trốn tránh trách nhiệm đạo đức; bởi khi đã cầm "loa phóng thanh" truyền thông, người sáng tạo nội dung đã bước vào một hợp đồng xã hội và gánh trên vai trách nhiệm bảo vệ người theo dõi. Bà cảnh báo các nội dung hời hợt, chạy theo tương tác ảo đang tạo ra một thế hệ thiếu kiên nhẫn và lười tư duy.

Để thực sự trở thành những nhà truyền giáo kỹ thuật số, người làm nội dung cần lấy phẩm giá con người, công lý kỹ thuật số, cộng đồng chân thật và lợi ích chung làm 4 trụ cột cốt lõi; qua đó biến truyền thông thành công cụ khuếch đại tiếng nói cho những người yếu thế. Nhấn mạnh màn hình chỉ là điểm khởi đầu chứ không phải đích đến, bà kêu gọi cả người sáng tạo lẫn người tiếp nhận nội dung phải biết phân định sâu sắc để hướng tới sự gặp gỡ thực sự ngoài đời sống.

Sau đó, các tham dự viên của Đại hội được chia thành sáu nhóm, mang tên Thánh Carlo Acutis, Thánh Phanxicô, Thánh Clara, Thánh Phaolô VI, Thánh Gioan Phaolô II và Mẹ Têrêsa. Đây là một hoạt động rất sinh động, trong đó mọi người không chỉ lắng nghe mà trực tiếp cùng nhau suy nghĩ, trao đổi và tìm kiếm những cách thức cụ thể cho sứ mạng truyền thông kỹ thuật số.

Mỗi nhóm được mời gọi bắt đầu từ một câu hỏi căn bản: Chúng ta đang truyền thông cho ai? Từ đó, các thành viên xác định đối tượng, tìm hiểu nhu cầu của họ, suy nghĩ về nội dung cần cung cấp và cách thức thực hiện. Một trong những trọng tâm của cuộc thảo luận là ngày Giới trẻ Thế giới Seoul 2027, đặc biệt là làm thế nào để truyền thông và giúp những người trẻ không có điều kiện đến Hàn Quốc vẫn có thể tham dự và sống tinh thần của WYD ngay tại giáo phận, giáo xứ và đất nước của mình.

Sau khi thảo luận, mỗi nhóm ghi những ý tưởng chính lên giấy khổ lớn và trưng bày trong phòng. Tất cả tham dự viên lần lượt đi qua sáu nhóm, đọc, quan sát và để lại nhận xét. Cách làm này giống như một hình thức “thích - like”, “thả tim - heart” hay bình luận trên mạng xã hội, nhưng thay vì chỉ phản ứng với nội dung, các tham dự viên thực sự học hỏi từ ý tưởng của nhau.

Điều đáng quý nhất là mọi người đều có cơ hội lên tiếng và chia sẻ những vấn đề khác nhau mà người trẻ tại các quốc gia châu Á đang gặp phải. Bởi tuổi trẻ là giai đoạn nhiều người đang chịu áp lực về việc làm, tương lai và hướng đi của cuộc sống. Từ đó, các nhóm nhận ra rằng nội dung kỹ thuật số không chỉ cần cung cấp thông tin, mà còn phải mang lại hy vọng cho người trẻ.

Các tham dự viên cũng rút ra một bài học rất thực tế: muốn giải quyết một vấn đề, trước hết phải xác định rõ vấn đề hoặc đối tượng mình muốn phục vụ; sau đó mới có thể cùng nhau tìm giải pháp một cách có hệ thống. Chính việc quy tụ, chia sẻ và đối thoại giúp các thành viên nhìn vấn đề từ nhiều góc độ và tìm ra những hướng đi mới.

Điểm đáng giá của hoạt động không phải là tạo ra một “công thức” chung cho tất cả mọi người, nhưng giúp mỗi tham dự viên trở về với một phương pháp làm truyền thông có định hướng hơn: bắt đầu từ con người, lắng nghe nhu cầu của họ, cùng nhau phân định và rồi tạo ra nội dung phù hợp.

Vì thế, sau Đại hội, điều họ mang về không chỉ là những ý tưởng mới cho podcast, video hay mạng xã hội, mà còn là một cách nhìn mới về sứ mạng kỹ thuật số: không chỉ tạo nội dung để được xem, nhưng nhấn mạnh, lắng nghe, kết nối, được tham dự và không một ai bị bỏ lại phía sau.

Theo nhận định của Cha Ebormitre Henry Lamare (Ấn Độ), sau khi học xong buổi chiều nay là: giá trị của việc lắng nghe và chia sẻ kinh nghiệm giữa các cộng đồng là quan trọng; nhóm của cha đặc biệt quan tâm đến người trẻ 22–29 tuổi đang đối diện nhiều lo lắng về học tập, việc làm và tương lai. Trong khi đó, Cha Jimberth K. Marak nhấn mạnh rằng khi cùng nhau xác định vấn đề, đối thoại và phân định, người truyền thông có thể tìm ra những cách cụ thể hơn để đưa thông điệp đến những người khó có cơ hội gặp gỡ trực tiếp.

Ngày thứ ba khép lại không chỉ bằng những ý tưởng mới, mà bằng một kinh nghiệm rất cụ thể về việc lắng nghe, đối thoại và cùng nhau xây dựng sứ mạng truyền giáo kỹ thuật số. Từ những câu chuyện và thao luận của các nhóm, các tham dự viên nhận ra rằng truyền giáo trên môi trường số không phải là làm việc một mình, nhưng là cùng nhau tìm cách đến gần người trẻ hơn.

Từ Seoul đến những giáo phận xa xôi của châu Á, thông điệp của ngày hôm nay thật đơn giản: không phải tất cả người trẻ có thể đến với chúng ta, vì thế chúng ta phải tìm cách đến với họ. Và hành trình ấy còn kéo dài mãi mãi.

 

[1] Người thổi sáo thành Hamelin (Pied Piper) là câu chuyện về một người dùng tiếng sáo kỳ diệu để dẫn đàn chuột ra khỏi thành phố. Khi dân thành không giữ lời hứa trả công, ông quay lại và dùng tiếng sáo dẫn những đứa trẻ đi theo mình. Hình ảnh này thường được dùng như một ẩn dụ về sức ảnh hưởng: người có khả năng thu hút đám đông có thể dẫn họ đến điều tốt hoặc điều xấu. Trong truyền thông kỹ thuật số, vì thế, ảnh hưởng phải đi cùng trách nhiệm và định hướng đúng đắn.