Từ ngày 18-24/10/2018 vừa qua, tại Thành phố Batam, Bắc Indonesia, đã diễn ra Đại hội AsIPA lần thứ VIII do Văn phòng Giáo Dân và Gia Đình với AsIPA Desk[1] thuộc Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu (LHĐGMAC) cùng Giáo phận Pangkalpinang[2] đồng tổ chức, với chủ đề: “Các cộng đoàn Kitô nhỏ (CĐKN) Phúc âm hóa các gia đình hướng đến sự hiệp thông và sứ vụ loan báo Tin Mừng”.
Tham dự Đại hội AsIPA VIII này có gần 100 đại biểu đến từ 12 quốc gia: Bangladesh, Đức, Hàn Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Sri Lanka, Thái Lan, Việt Nam. Phái đoàn Việt Nam có bảy người: một giám mục (Luy Nguyễn Anh Tuấn), một linh mục (Giuse Tạ Huy Hoàng), hai nữ tu (Têrêxa Hoàng Minh Tố Nga và Maria Nguyễn Thị Hồng Quế), và ba giáo dân (Phêrô Tạ Đình Vui, Antôn Uông Đại Bằng, Antôn Nguyễn Văn Hùng).
Phái đoàn Việt Nam và một vài nhân sự chủ chốt của OLF/AsIPA
Chiều ngày 18-10-2018
Sau thánh lễ khai mạc và nghi thức tôn vinh Lời Chúa, ban tổ chức giới thiệu và chào mừng các đại biểu tham dự hội nghị; các đại biểu chào mừng và gặp gỡ nhau.
Sáng ngày 19-10-2018
Đức Cha Peter Kang U-il, Giám mục Giáo phận Jeju, Hàn Quốc, giới thiệu chủ đề Đại hội AsIPA VIII: “Các cộng đoàn Kitô nhỏ Phúc âm hóa các gia đình hướng đến sự hiệp thông và sứ vụ loan báo Tin Mừng”. Như các cộng đoàn Giáo hội thời sơ khai, các tín hữu nghe các tông đồ giảng dạy, luôn luôn cầu nguyện và hiệp thông với nhau, siêng năng tham dự Lễ Bẻ Bánh. Các tông đồ... làm nhiều điềm thiêng dấu lạ. Tất cả các tín hữu hợp nhất với nhau, và để mọi sự làm của chung. Họ đem bán đất đai của cải, lấy tiền chia cho mỗi người tuỳ theo nhu cầu. Họ đồng tâm nhất trí, ngày ngày chuyên cần đến Đền Thờ. Khi làm Lễ Bẻ Bánh tại tư gia, họ dùng bữa với lòng đơn sơ vui vẻ. Họ ca tụng Thiên Chúa, và được toàn dân thương mến.[3]
Theo đó, các CĐKN, hay các cộng đoàn Giáo hội cơ bản (CĐGHCB) đón nhận Lời Chúa để được hiệp thông với Ba Ngôi Thiên Chúa, tôn thờ ngợi khen Ngài để luôn được hiệp thông với nhau trong gia đình, trong mọi cộng đoàn Giáo hội, và loan báo Tin Mừng cứu độ cho tất cả những ai đang sống chung quanh mình.
Trong bối cảnh các gia đình ngày nay phải đương đầu với biết bao thách đố, CĐGHCB công bố Tin Mừng về gia đình, giúp các người trẻ chuẩn bị nghiêm túc đời sống hôn nhân theo kế hoạch của Thiên Chúa, mang Lời Chúa đến với các gia đình đang chập chững bước vào đời sống hôn nhân, những gia đình đang gặp khó khăn hay thử thách. CĐGHCB góp phần cứu chữa những gia đình đang bị khủng hoảng hay đã bị tổn thương. Cần có những cặp vợ chồng sống chuẩn mực và từng trải, được huấn luyện mục vụ để đồng hành và nâng đỡ những gia đình khác.
Chiều ngày 19-10-2018
Linh mục Cajetan Menezes, Thư ký Điều Hành Văn phòng Giáo Dân và Gia Đình của LHĐGMAC,[4] trình bày “Linh đạo Gia đình theo Tông huấn Niềm Vui của Tình Yêu”.
Sáng ngày 20-10-2018
Hội nghị nghe chứng từ của một CĐGHCB về đời sống chứng tá tại gia và tại cộng đồng dân cư của mình. Có bốn cuộc hội thảo đồng thời về bốn đề tài: (1) Thiếu nhi và CĐGHCB, (2) Giới trẻ và CĐGHCB, (3) Các cặp vợ chồng và CĐGHCB, (4) Người cao niên và CĐGHCB.
Các phái đoàn các nước được phân chia tham dự đầy đủ các cuộc hội thảo này.
Chiều ngày 20-10-2018
Đức Cha Louis Chamniern Santisukniram,[5] Tổng Giám mục TGP. Thare và Nonseng, trình bày “Tông huấn Gaudete etExsultate” (Hãy vui mừng và hân hoan) về ơn gọi nên thánh trong thế giới hôm nay, nên thánh trong đời sống hằng ngày, và đặc biệt nhắc đến những chứng tá giáo dân.[6]
Chúa nhật ngày 21-10-2018
Các đại biểu tham dự Đại hội AsIPA VIII được chia thành sáu đoàn nhỏ đi thăm sáu giáo xứ với các CĐGHCB tại Batam để tham dự thánh lễ và để gặp gỡ, tiếp xúc với các thành viên của các cộng đoàn tại địa phương. Đây cũng là dịp tốt để trải nghiệm, chia sẻ và học hỏi lẫn nhau trong đời sống đức tin, đức cậy, đức mến.
| Giáo xứ |
Giáo dân (người) |
CĐGHCB (cộng đoàn) |
| Thánh Phêrô |
4.125 |
32 |
| Thánh Đamianô |
8.997 |
72 |
| Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp |
13.000 |
93 |
| Lòng Chúa Thương Xót |
2.884 |
30 |
| Thánh Hilariô |
3.850 |
45 |
| Thánh Phanxicô |
3.214 |
32 |
Điều rất đáng ngạc nhiên và khen ngợi là hầu hết các giáo dân nơi đây, ở Batam này, đều là thành viên của một CĐGHCB nào đó trong giáo xứ! Mỗi giáo xứ trong Giáo phận Pangkalpinang đều là cộng đoàn của các CĐGHCB. Thật vậy, mỗi giáo xứ được phân ra thành những giáo khu; mỗi giáo khu là một “chùm” những CĐGHCB. 16 giáo xứ và một chuẩn giáo xứ trong toàn giáo phận đã có đến 639 CĐGHCB.[7]
Theo đó, mỗi CĐGHCB thường có từ 20 đến 25 gia đình cùng sống trong một quần thể dân cư, mang một thánh hiệu, có buổi sinh hoạt riêng hằng tuần vào một ngày tùy chọn để chia sẻ Lời Chúa, cầu nguyện, học hỏi giáo huấn của Giáo hội, chia sẻ thông tin, phân công thực hiện sứ vụ loan báo Tin Mừng.
Sau đây là một kinh nghiệm thực tiễn về một giáo xứ chúng tôi vinh dự được đến thăm viếng: Giáo xứ Thánh Đamianô. Vâng, tuy vốn chỉ là một giáo họ thuộc Giáo xứ Thánh Phêrô (Lubukbaja), Giáo họ Thánh Đamianô đã được nâng lên thành giáo xứ từ năm 1995, và hiện có 8.997 giáo dân, gồm các sắc dân gốc người Hoa, Bataks và Flores, sinh hoạt trong 72 CĐGHCB.
Khi tham dự thánh lễ Chúa nhật hôm ấy, đông đảo giáo dân đọc kinh và hát lễ cộng đồng rất sốt sắng. Đặc biệt, đến phần hiệp lễ, hầu như cả nhà thờ đều tích cực dự phần, hoặc ít ra cũng tham gia một cách nào đó. Thật vậy, tất cả mọi người dường như đều tiến lên, tiến đến với các thừa tác viên Thánh Thể. Trẻ nhỏ được cha mẹ bồng bế hoặc dẫn lên theo để được chúc lành; người dự tòng, người phối ngẫu khác đạo... cũng vậy. Trong đoàn người tiến lên còn có cả những phụ nữ với trang phục Đạo Hồi - và đích thật là người theo Hồi giáo - cũng tham gia, nhưng khoanh tay, cúi đầu xin lãnh phép lành của Chúa từ các thừa tác viên linh mục.
Sau thánh lễ, chúng tôi được gặp gỡ cha sở của xứ đạo, Lm. Cornelius Arundati, Dòng Hai Thánh Tâm cùng với quý chức hội đồng mục vụ giáo xứ. Cha sở cho biết ngài và cha phó, ngoài giờ dâng lễ, cử hành phụng vụ, cử hành các bí tích., công việc quan trọng tiêu tốn nhiều thời gian chính là chăm sóc các CĐGHCB: gặp gỡ, tĩnh tâm, huấn luyện các linh hoạt viên, các thành viên CĐGHCB. Các ngài dành nhiều thời gian thăm viếng, đồng hành với từng cộng đoàn, và thậm chí cả liên đoàn. Cha sở của Giáo xứ Thánh Đamianô này còn được ba linh mục khác - cũng thuộc Dòng Hai Thánh Tâm - phụ giúp các công việc mục vụ. Bởi lẽ, hằng ngày, cả sáng lẫn chiều, luôn luôn có các sinh hoạt của CĐGHCB.[8]
Buổi chiều, chúng tôi được Chị Vivi,[9] một giáo lý viên và cũng là điều phối viên các CĐGHCB trong giáo xứ - hướng dẫn đi thăm một số gia đình thành viên của CĐGHCB Thánh Kassimirus.
Gia đình đầu tiên chúng tôi ghé thăm là gia đình một đôi vợ chồng trung niên, từng làm việc ở Tokyo, mới hồi hương năm ngoái. Hiện người chồng làm việc tại Singapore, mỗi ngày sáng đi chiều về; người vợ ở nhà chăm lo cho hai con nhỏ, một 7 tuổi và một 9 tuổi. Cảnh gia đình rất êm ấm. Gia đình thứ hai cũng là một đôi vợ chồng trung niên, có hai con: một bé trai 7 tuổi và một bé gái 5 tuổi; cả hai vợ chồng đều đi làm, và cũng có vẻ rất hạnh phúc. Gia đình thứ ba là đại gia đình của chính chị Vivi (con trai của Vivi 16 tuổi), hiện đang sống với cha mẹ đang tuổi thất tuần, và vợ chồng người em gái cùng một con trai.[10] Các gia đình này đều là thành viên của CĐGHCB Thánh Kassimirus.
Sau đó, được mời tham dự buổi họp hằng tuần của Cộng đoàn Thánh Kassimirus, chúng tôi mới biết buổi họp của CĐGHCB này diễn ra tại một ngôi nhà khang trang của một gia đình thành viên với sức chứa khoảng sáu chục người (nhà có trải thảm và tất cả đều ngồi trên thảm). Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, buổi họp hằng tuần lần này chỉ có chừng 50 người hiện diện.[11] Hầu hết những người hiện diện là những đôi vợ chồng trẻ và trung niên cùng các trẻ em từ sáu tuổi, bảy tuổi trở lên. Chỉ có hai bà lớn tuổi. Mọi người có mặt đều mặc trang phục của cộng đoàn.
Đúng 19g00, Chị Vivi nói mấy lời dẫn dắt chung và giới thiệu. Thế rồi, một vị linh hoạt viên, lãnh đạo cộng đoàn, xướng kinh khai mạc buổi họp và cộng đoàn tiến hành các bước Chia sẻ Lời Chúa Mc 10, 35-45 theo Phương pháp Bảy Bước.[12]
Ở bước 4, một người khách được mời đọc đoạn Tin Mừng theo bản tiếng Anh (nhiều người ở đây nói được tiếng Anh). Bước 5 có những người chia sẻ thật hăng hái và rất tự nhiên. Ở bước 6, có những người báo cáo về công tác của tuần vừa qua, và sau đó trao đổi với nhau về những việc phải làm trong tuần tới. Kế đó là lời cầu nguyện tự phát của hai thành viên; rồi một bài thánh ca được cất lên để kết thúc. Tất cả diễn ra trong khoảng 70 phút.
Cuối cùng là một bữa ăn nhẹ (mỗi người một hộp). Hầu hết mọi người đều ngồi lại ăn và chuyện trò thật vui vẻ.[13]
Với những điểm sáng...
Chia sẻ Lời Chúa (Phương pháp Bảy Bước): Ấn tượng và kỷ niệm sâu đậm chúng tôi ghi nhận lại như những điểm rực sáng lại chính là ba buổi chia sẻ Lời Chúa trong nhóm nhỏ “khoảng mười người một nhóm”, gồm linh mục, tu sĩ và giáo dân, ngồi thành vòng tròn và chia sẻ.... bài Tin Mừng theo ngày. Theo phương pháp này, cả người giàu kinh nghiệm (“20 năm” như Cha Arthur) và những người mới ít kinh nghiệm, tất cả đều cần hết sức khiêm tốn dọn mình đón Chúa đến và lắng nghe lời Ngài qua từng từ, từng cụm từ, từng câu. được “đọc lên và lặp lại ba lần trong suy niệm chân thành”. Sau đó là sự chia sẻ cảm nhận của người “đọc lên và lặp lại.” trong khoảnh khắc rất ý nghĩa này, để Lời thánh thiêng ấy âm vang lên trong lòng.
Trong nội dung sinh hoạt buổi đầu tiên, lời Chúa Giê-su nói: “Anh em là bạn hữu của Thầy” (Lc 12,4) đã đánh động lòng chúng tôi, và cả nhóm chọn Lời Ban Sự Sống ấy để thực hiện trong ngày. Ngay hôm đó, tôi đã cố gắng làm quen và đã có thêm nhiều bạn mới trong Chúa: Cha Peter Saw người Myanma, Cô Lee Jinok người Hàn Quốc, Cha Pinto người Ấn Độ, Cha Marcel Gabriel người Indonesia.
Chung sức xây dựng CĐGHCB: Trong bầu khí Đại hội AsIPA VIII, cũng như qua các chuyến thăm các CĐGHCB, cách riêng tại Giáo xứ Thánh Phêrô Đamianô, chúng tôi nhận thấy sự quyết tâm cao độ của giám mục, linh mục, tu sĩ cùng với giáo dân chung sức xây dựng các cộng đoàn nhỏ ở địa phương.
Thật vậy, Giáo xứ Thánh Phêrô Đamianô, được các cha Dòng Thánh Tâm chăm sóc (với 72 CĐGHCB). Nỗ lực ưu tiên của các giáo xứ trong giáo phận là: (1) Xây dựng cộng đoàn môn đệ của Chúa Kitô, dưới ánh sáng Tin Mừng trong sự hiệp thông với Giáo hội; (2) Đổi mới tương quan giữa mọi thành phần trong Giáo hội và với dân cư; (3) Đào tạo những người phục vụ (phối hợp viên và linh hoạt viên) tại các cộng đoàn. Mỗi khóa huấn luyện thường kéo dài từ 6 đến 8 tháng, kết thúc với nghi lễ trao thánh giá cho các thừa tác viên.
CĐGHCB Thánh Biển Đức: Dâng lễ và gặp gỡ các linh mục, quý chức hội đồng mục vụ giáo xứ và các người phục vụ CĐGHCB buổi sáng ngày 21-10-2018, thì buổi chiều, chúng tôi từng nhóm hai hoặc ba người chia nhau đi thăm các gia đình, tham gia sinh hoạt của một cộng đoàn. CĐGHCB Thánh Biển Đức là một khu vực dân cư, khá xa nhà thờ giáo xứ, tại một vùng đồi. Dân cư đa số là người Hồi giáo, từ vùng đảo Flores di dân đến sinh sống.
CĐGHCB Thánh Biển Đức này quy tụ 47 gia đình, nhưng ngôi nhà tiếp đón chúng tôi hôm ấy chỉ có thể đón tiếp được một nửa (gồm cả già trẻ lớn bé nam nữ). Một cậu bé 10 tuổi cung nghinh Lời Chúa đặt tại một bàn nhỏ giữa nhà, chúng tôi cử hành nghi thức tôn vinh Lời Chúa. Sau đó, anh chị em tích cực tham gia chia sẻ Lời Chúa, được một linh hoạt viên hướng dẫn từng bước một. Buổi sinh hoạt kết thúc bằng một bữa ăn thân hữu (bốc tay) tại chỗ. Sự đơn sơ, niềm vui và bình an nở rộ trong buổi tối hôm đó.
Xin chúc lành: Tại Việt Nam, vẫn từng có các trẻ em chưa đến tuổi được rước lễ cùng cha mẹ tiến lên trong dòng người lên rước lễ để được linh mục đang trao Mình Thánh Chúa đặt tay chúc lành. Nhưng đây là lần đầu tiên trong đời, tôi được chứng kiến nhiều người lớn, tay đặt trên ngực, đi trong hàng những người lên rước lễ, nhưng khi đến nơi thì cúi đầu trước linh mục để được chúc lành.[14]
Để kết
Được tham dự Đại hội AsIPA lần thứ VIII do Văn phòng Giáo Dân và Gia Đình với AsIPA Desk thuộc LHĐGMAC cùng Giáo phận Pangkalpinang đồng tổ chức từ ngày 18-24/10/2018 vừa qua, tại thành phố Batam, Bắc Indonesia, với gần 100 đại biểu đến từ 12 quốc gia, chúng tôi càng thấu hiểu, cảm nghiệm và thích thú hơn với những lợi ích thiêng liêng và mục vụ mà các CĐGHCB có thể góp phần kiến tạo cách thiết thực.
Vậy, không chỉ 639 CĐGHCB tại các giáo xứ trong toàn Giáo phận Pangkalpinang - Thánh Phêrô, Thánh Đamianô, Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp, Lòng Chúa Thương Xót, Thánh Hilariô, Thánh Phanxicô... - nên tiếp tục phát triển và làm gương sáng, mà chắc chắn các CĐGHCB tại các quốc gia như: Bangladesh, Đức Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Philippines,
1. Hỏi ra mới biết đó là những anh chị em dự tòng hay những người không được phép hiệp thông Thánh Thể. Cảm phục thay lòng tin và sự khiêm nhường của họ cũng như tinh thần hiệp thông của Dân Chúa!
Singapore, Sri Lanka, Thái Lan, Việt Nam... cũng hãy tích cực góp phần của mình vào lãnh vực này.
CĐGHCB là phương thế rất tốt để Phúc âm hóa các gia đình, để sống hiệp thông yêu thương trong từng gia đình nhỏ lẫn gia đình lớn trong Giáo hội và để loan báo Tin Mừng cứu độ cho muôn dân.
20-12-2018
-------------------------------------------
[1]AsIPA, tên tắt của Asian Integral Pastoral Approach (tiếp cận mục vụ toàn diện tại Á châu), biểu thị cung cách thể hiện mới của Giáo hội nhằm thúc đẩy Kitô hữu làm chứng tá cho Đức Kitô Phục Sinh.
[2] Pangkalpinang là đô thị lớn nhất trên đảo Bangka của Indonesia và là thủ phủ của tỉnh Bangka-Belitung.
[3] Cv 2,42-46.
[4]“The Federation of Asian Bishops Conferences (FABC) Central Committee, at their meeting in Bangkok, 22 - 23 February, 2018, confirmed the appointment of Fr. Cajetan Menezes as interim Executive Secretary of the FABC Office of Laity & Family (OLF). Besides Family, the Office includes Desks for Youth, Women and AsIPA (SCCs). Fr Cajetan will report directly to Cardinal Patrick D'Rosario of Dhaka, Chairperson of the Office, and will be responsible for sorting out the various challenges currently being faced by the OLF” (x. Press Office Archdiocese of Bombay http://-archdioceseofbom-bay.org/ news/international...).
[5] Đức Cha Louis Chamniern Santisukniram từng là Giám mục Chính Tòa Giáo Phận Nakhon Sawan, và cũng từng là Chủ tịch Hội Đồng Giám Mục Thái Lan từ năm 2009 đến năm 2015.
[6]Với phần dẫn vào gồm hai số (1-2), Tông huấn Gaudete et Exsultate gồm 177 số: (1) Tiếng gọi nên thánh (3-34); (2) Hai kẻ thù tinh vi của sự thánh thiện (số 35- 62); (3) Dưới ánh sáng của Thầy (63-109); (4) Vài đặc trưng của sự thánh thiện trong thế giới hiện nay (110-157); (5) Chiến đấu, tỉnh thức, phân định (158-177).
[7] Giáo phận Pangkalpinang có 54.304 giáo dân sống giữa 3 triệu 34 ngàn dân thuộc bốn sắc dân chính mà đa số là tín đồ Hồi giáo.
[8]Cũng có những CĐGHCB phải sinh hoạt hằng tuần tại hội trường giáo xứ, vì các tư gia của họ không đủ điều kiện để sinh hoạt. Mọi tín hữu được mời gọi trở nên thành viên của CĐGHCB. Những ai tham gia đều được trải qua một chương trình huấn luyện sáu tháng.
[9] Chồng của Vivi mới qua đời năm ngoái (đã một năm nay).
[10]Đại gia đình có bảy nhân khẩu. Như thế, số người trong đại gia đình này đông gần gấp đôi số người trong từng nhà của hai gia đình kia.
[11] Nếu tham dự đông đủ, số thành viên sẽ khoảng 100 người, gấp đôi con số tham dự viên hôm nay (khi đó sẽ phải kiếm ngôi nhà khác lớn hơn hoặc phải mượn nhà xứ).
[12]Tiếng bản ngữ Indonesia được sử dụng chính (Chị Vivi dịch sang tiếng Anh trên giấy).
[13] Một cặp vợ chồng lái xe đưa chúng tôi trở về khách sạn. Khi được hỏi về công ăn việc làm, người chồng cho biết anh đang có việc làm khá tốt, nên đã thuyết phục vợ ở nhà chăm lo cho con cái và dấn thân vào những việc phục vụ cộng đoàn.
[14] Hỏi ra mới biết đó là những anh chị em dự tòng hay những người không được phép hiệp thông Thánh Thể. Cảm phục thay lòng tin và sự khiêm nhường của họ cũng như tinh thần hiệp thông của Dân Chúa!