Kính gửi: Quý Cha, Quý Tu sĩ nam nữ và tất cả anh chị em Giáo phận Vĩnh Long.
Thưa anh chị em, dựa trên tài liệu định hướng mục vụ cho Hội thánh tại Việt Nam trong ba năm “Sứ mạng loan báo Tin Mừng”. Loan báo Tin mừng là trách nhiệm đầu tiên và thách đố lớn nhất của Hội thánh, do đó cũng là mối quan tâm hàng đầu của Hội Thánh. Trong năm nay 2026 chúng ta sẽ chọn mười hai đề tài căn cứ theo Hội Đồng Giám Mục Việt Nam “Năm 2025-2026: Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai: ‘Anh em là ánh sáng thế gian’ (Mt 5, 14)”. Đây là chủ đề thứ nhất mà Hội Đồng Giám mục Việt Nam đã xác định năm 2025. Giáo phận Vĩnh Long, trong Gợi ý Mục vụ lần X, “TRUYỀN GIÁO TRONG MÔI TRƯỜNG KỸ THUẬT SỐ” được tra cứu trong sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, Tông Huấn Loan Báo Tin Mừng (Evangelii Nuntiandi) của Đức Giáo Hoàng Phaolô VI, Thông điệp Sứ vụ Đấng Cứu Thế (Redemptoris Missio) của Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II và Văn Kiện Chung Kết Thượng Hội Đồng Giám Mục 2024.
Truyền giáo trong môi trường kỹ thuật số là gì?
** Truyền giáo trong môi trường kỹ thuật số sử dụng mạng xã hội, video và các nền tảng trực tuyến để truyền bá thông điệp Kitô giáo, tạo điều kiện cho đối thoại và giao lưu, đặc biệt là với giới trẻ. Đây là một công cụ mạnh mẽ để tiếp cận một lượng lớn khán giả, bổ sung cho việc môn đệ hóa trong đời sống thực tế, bằng cách điều chỉnh thông điệp cho các định dạng ngắn gọn, trực quan để khơi gợi sự quan tâm và mời gọi mọi người khám phá đức tin. Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo 2494: “Việc thông tin nhờ các phương tiện truyền thông nhằm phục vụ công ích. Xã hội có quyền được biết những thông tin dựa trên sự thật, sự tự do, đức công bằng và tình liên đới”.
** Truyền giáo trong môi trường kỹ thuật số nghĩa là sử dụng các nền tảng trực tuyến (mạng xã hội, ứng dụng) để chia sẻ sứ điệp Kitô giáo, mang lại hy vọng, đào tạo và kết nối các tín hữu, lấy cảm hứng từ gương mẫu của Chúa Kitô để giao tiếp, biến đổi tâm hồn và truyền cảm hứng cho hành động công chính.
** Truyền giáo trong môi trường kỹ thuật số bao gồm việc chia sẻ thông điệp Phúc Âm trên các nền tảng trực tuyến (mạng xã hội, trang web) bằng các định dạng phù hợp như nội dung nghe nhìn và ngôn ngữ đơn giản, đồng thời vẫn giữ được tính chân thực, tập trung vào Chúa Giêsu và đào tạo các “sứ giả” để tôn vinh Chúa trong thế giới kết nối này, tất cả trong khi nhận thức được những rủi ro của sự nghiện ngập hoặc thờ thần tượng. Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo 2497: “Chính vì nhiệm vụ của mình, những người có trách nhiệm về việc thông tin, khi phổ biến thông tin, có nghĩa vụ phục vụ chân lý và không được xúc phạm tới đức bác ái”.
Nguồn cảm hứng: Ngày xưa, Chúa Giêsu không có phương tiện như hôm nay để rao giảng Tin Mừng, nhưng Chúa có cách của Chúa. Chúa Giêsu đã sử dụng truyền thông, những lời đồn thổi, những lời truyền miệng của các khán thính giả đã nghe Ngài giảng dạy để chia sẻ niềm hy vọng và thách thức những thói quen xấu, một hình mẫu cho thế giới kỹ thuật số. Chúa Giêsu là một người truyền đạt xuất sắc, Ngài đã sử dụng nhiều phương pháp khác nhau trong Kinh Thánh, bao gồm dụ ngôn, câu chuyện, ngôn ngữ đơn giản và dễ hiểu, ví dụ từ cuộc sống thường nhật, những cuộc trò chuyện trực tiếp với mọi tầng lớp người môn đệ, đám đông, kẻ thù, người bị gạt ra ngoài lề xã hội, và thậm chí cả những hành động mang tính biểu tượng, để truyền tải thông điệp tâm linh của Ngài một cách đáng nhớ và có sức ảnh hưởng mạnh mẽ. Thí dụ: Dụ ngôn người gieo giống (Mc 4, 3-9; Mt 13, 1-9; Lc 8, 4-8) “Người gieo giống đi ra gieo giống. Trong khi gieo, có hạt rơi xuống vệ đường… Có hạt rơi trên sỏi đá, chỗ không có nhiều đất… Có hạt rơi vào bụi gai, gai mọc lên làm nó chết nghẹt và không sinh hoa kết quả. Có những hạt lại rơi nhằm đất tốt, nó mọc và lớn lên, sinh hoa kết quả: hạt thì được ba mươi, hạt thì được sáu mươi, hạt thì được một trăm. Rồi Người nói: ‘Ai có tai nghe thì nghe!’”. Thật một bài học để đời cho những tâm hồn nghe Lời Chúa và sống Lời Chúa.
Tiến trình truyền giáo trong môi trường kỹ thuật số
Theo lệnh truyền của Chúa Giêsu trước khi về trời, các môn đệ là chúng ta tiếp tục con đường truyền giáo: “Anh em hãy đi khắp tứ phương thiên hạ, loan báo Tin mừng cho mọi loài thọ tạo” (Mc 16, 15). Trải qua hai mươi thế kỷ truyền giáo, truyền giáo bằng nhiều phương tiện khác nhau, ngày nay, truyền giáo trong môi trường kỹ thuật số lại là vấn đề.
Thế giới thay đổi, thế giới văn minh, tiến bộ về mặt kỹ thuật, kỹ thuật số. Vào những năm 1990, Internet bắt đầu thâm nhập vào các gia đình. Nhưng xét theo lịch sử thì năm 1975, trong tông huấn Loan Báo Tin Mừng Evangelii Nuntiandi (số 45), Đức Giáo hoàng Phaolô VI đã khuyến khích việc sử dụng mạng xã hội, nói rằng: “Được sử dụng vào việc phục vụ Tin mừng, những phương tiện này có khả năng mở rộng hầu như vô tận thâu nhận Lời Chúa và có thể đem Tin Mừng đến cho hàng triệu người. Giáo hội sẽ mắc tội với Chúa nếu Giáo hội không lợi dụng những phương tiện đó, phương tiện mà trí khôn con người không ngừng làm cho hoàn bị hơn. Nhờ những phương tiện này mà Giáo hội công bố ‘trên mái nhà’ (Mt 10, 27) sứ điệp mà Giáo hội đang nắm giữ. Giáo Hội xem những phương tiện này như một hình thức hiện đại và hiệu nghiệm của tòa giảng. Nhờ chúng mà Giáo hội nói được với đám đông”.
Vào giữa những năm 1990, Internet đã thâm nhập vào nhà chúng ta, và Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II bắt đầu nói về công việc mục vụ mà chúng ta phải thực hiện trên mạng. Trong thông điệp Sứ vụ Đấng Cứu Thế Redemptoris Missio 1989 (số 37) cùng năm đó, ngài nói rằng “thế giới truyền thông là hội họp đầu tiên của thời hiện đại, mang lại sự thống nhất cho nhân loại bằng cách biến nó thành, như người ta nói, ‘một ngôi làng toàn cầu’”.
Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI, người đã viết rất nhiều về Internet, đã dạy chúng ta cách truyền giáo trên mạng xã hội. Nhưng ngài cũng cảnh báo chúng ta rằng “Văn hóa truyền thông xã hội và những thay đổi về hình thức và phong cách giao tiếp đặt ra những thách thức đáng kể cho những người muốn nói về chân lý và các giá trị” (Trích đoạn từ thông điệp của Ngày Truyền thông Thế giới lần thứ 45 và 47, 2011).
Cuối cùng, Đức Giáo hoàng Phanxicô mời gọi chúng ta tiến xa hơn. Ngài khuyến khích chúng ta bảo đảm rằng sứ điệp Kitô giáo được lan truyền, thông qua môi trường kỹ thuật số, “đến tận cùng trái đất” (Cv 1, 8). Tận dụng các phương tiện truyền thông mới: phương tiện nghe nhìn là phương tiện phù hợp nhất hiện nay. Phải cảnh giác: “Những người nắm giữ lợi ích kinh tế và chính trị có thể lợi dụng các phương tiện truyền thông xã hội để thao túng con người, truyền bá các ý thức hệ và tạo ra sự phân cực gay gắt” (Văn Kiện Chung Kết Thượng Hội Đồng Giám Mục 2024, số 113).
Nên nhớ phải bảo đảm rằng các hoạt động kỹ thuật số tôn vinh Chúa và phục vụ thông điệp, chứ không chỉ đơn thuần là chạy theo xu hướng.
Tóm lại, đó là sự thích ứng hiện đại của việc truyền giáo truyền thống (giảng đạo, làm chứng), sử dụng các công cụ hiện đại để tiếp cận một lượng lớn khán giả đương đại. Nhưng Sắc lệnh về các Phương Tiện Truyền Thông Xã Hội (Inter Mirifica) số 5 lưu ý: “Truyền thông phải lương thiện và thích hợp, nghĩa là, phải tuyệt đối tuân giữ các luật luân lý, các quyền hợp pháp và phẩm giá của con người, cả trong việc săn tin lẫn việc loan tin”. Đây là lời kêu gọi mở rộng niềm hy vọng Kitô giáo đến “biên giới kỹ thuật số”, biến mỗi màn hình thành cơ hội để phản chiếu ánh sáng của Chúa Kitô.
Vĩnh Long, ngày 20 tháng 9 năm 2026.
+ Phêrô Huỳnh Văn Hai
Giám Mục Giáo Phận Vĩnh Long