Lời Chủ chăn Giáo phận Vĩnh Long

Tháng 8/2026

TRUNG THÀNH VÀ THÍCH NGHI TRONG TRUYỀN GIÁO

Kính gửi: Quý Cha, Quý Tu sĩ nam nữ và tất cả anh chị em Giáo phận Vĩnh Long.

Thưa anh chị em, dựa trên tài liệu định hướng mục vụ cho Hội Thánh tại Việt Nam trong ba năm “Sứ mạng loan báo Tin Mừng”. Loan báo Tin Mừng là trách nhiệm đầu tiên và thách đố lớn nhất của Hội Thánh, do đó cũng là mối quan tâm hàng đầu của Hội Thánh. Trong năm nay 2026 chúng ta sẽ chọn mười hai đề tài căn cứ theo Hội Đồng Giám Mục Việt Nam “Năm 2025-2026 : Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai: “Anh em là ánh sáng thế gian” (Mt 5, 14)”. Đây là chủ đề thứ nhất mà Hội Đồng Giám mục Việt Nam đã xác định năm 2025. Giáo phận Vĩnh Long, trong Gợi ý Mục vụ lần VIII, “TRUNG THÀNH VÀ THÍCH NGHI TRONG TRUYỀN GIÁO” được tra cứu trong sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, Tông Huấn Loan Báo Tin Mừng (Evangelii Nuntiandi) của Đức Giáo Hoàng Phaolô VI.

1. Lòng trung thành. Lòng trung thành trong việc truyền giáo là sự nhất quán trong việc sống và chia sẻ Tin Mừng, được thể hiện qua Chúa Giêsu, ngay cả khi đối mặt với thử thách. Lòng trung thành được biểu hiện qua sự tận tâm trong đời sống hằng ngày (những “việc nhỏ”) cũng như trong những hành động lớn lao, và được đặt nền tảng trên quyền năng của Chúa Thánh Thần. Lòng trung thành bao hàm đức tin liên tục, sự tin tưởng vào Chúa, và được thể hiện qua những hành động cụ thể như giảng dạy, phục vụ người nghèo và người bệnh, và kiên trì trong công tác truyền giáo, nhờ đó bảo đảm hiệu quả của công việc truyền giáo. Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo số 2105 khích lệ: “Khi không ngừng loan báo Tin Mừng cho con người, Hội Thánh cố gắng làm sao để con người ‘có thể làm cho tinh thần Kitô Giáo thấm nhuần vào các tâm trí, phong tục, luật lệ và cơ cấu của cộng đoàn nơi họ sống’”.

Lòng trung thành có nền tảng trong Kinh Thánh đặc biệt là nơi Chúa Giêsu mẫu gương của lòng trung thành. Trước hết Ngài trung thành với Chúa Cha, từ lúc được sinh ra, ra đi rao giảng cho đến cây thập giá. Các việc làm đó thể hiện sự thống nhất trong kế hoạch cứu thế của Chúa Cha: “Sự sống đời đời đó là họ nhận biết Cha, Thiên Chúa duy nhất và chân thật, và nhận biết Đấng Cha đã sai đến, là Giêsu Kitô” (Ga 17, 3). Kế đến Ngài trung thành với việc giảng dạy, đi từ làng này sang làng khác, không biết mệt mõi: “Sáng ngày, Người đi ra một nơi hoang vắng. Đám đông tìm Người, đến tận nơi Người đã đến, và muốn giữ Người lại, kẻo Người bỏ họ mà đi. Nhưng Người nói với họ: “Tôi còn phải loan báo Tin Mừng Nước Thiên Chúa cho các thành khác nữa, vì tôi được sai đi cốt để làm việc đó”. Và Người rao giảng trong các hội đường miền Giuđê” (Lc 4, 42-44). Ngài chữa lành và phục vụ: Người chữa lành bệnh tật, trừ quỷ, và mang tình yêu của Thiên Chúa đến cho mọi người, đặc biệt là người nghèo. Nội dung cốt lõi mà Chúa Giêsu rao giảng tại các làng mạc là: Nước Thiên Chúa đã đến gần: Kêu gọi mọi người hoán cải và tin vào Tin Mừng.

2. Thái độ sống cụ thể của lòng trung thành

Để thực sự sống lòng trung thành, trước hết chúng ta cần ơn Chúa Thánh Thần, nếu không chúng ta không thể thực hiện lòng trung thành là ơn của Chúa Thánh Thần: “Còn hoa quả của Thần Khí là: bác ái, hoan lạc, bình an, nhẫn nhục, nhân hậu, từ tâm, trung tín” (Gl 5, 22), ơn Chúa Thánh Thần giúp chúng ta nhất quán trong những cam kết của mình với Chúa và với người khác. Và chúng ta nên nhớ lời Chúa dạy: “Ai trung tín trong việc rất nhỏ, thì cũng trung tín trong việc lớn” (Lc 16, 10), nhấn mạnh rằng việc quản lý những chi tiết nhỏ sẽ chuẩn bị cho chúng ta quản lý những trách nhiệm lớn.

3. Khả năng thích nghi trong Truyền Giáo

Khả năng thích nghi trong truyền giáo có nghĩa là điều chỉnh các phương pháp để chia sẻ Tin Mừng mà không làm tổn hại đến thông điệp cốt lõi: linh hoạt như cây sậy nhưng vẫn bám rễ vào chân lý, gặp gỡ mọi người ở nơi họ đang sống (như Phaolô với những người yếu đuối) để chinh phục họ, đồng thời vẫn trung thành với bản sắc của Chúa Kitô và được Thánh Linh hướng dẫn, để sự cứu rỗi các linh hồn luôn là ưu tiên hàng đầu trước những thay đổi về văn hóa và thời đại. Nói về khả năng thích nghi trong truyền giáo, chúng ta hãy nghe Chúa Giêsu Thầy chí thánh dạy: “Này, Thầy sai anh em đi như chiên đi vào giữa bầy sói. Vậy anh em phải khôn như rắn và đơn sơ như bồ câu” (Mt 10, 16-17).

Chúng ta thường nghe nói đến từ ngữ “Hội Nhập Văn Hóa”, Tông Huấn Loan Báo Tin Mừng Evangelii Nuntiandi số 40: “‘Rao giảng Tin Mừng thế nào’ vẫn còn là vấn đề hiện thực bởi vì những cách thức rao giảng Tin Mừng thay đổi tuỳ theo những hoàn cảnh khác nhau về thời gian, không gian, văn hóa, và do đó những cách thức này đòi hỏi khả năng tìm kiếm và thích ứng của chúng ta”. Đồng ý, hội nhập văn hóa rất tốt, rất hay để truyền giáo, nhưng cốt lõi vẫn là Chúa Kitô và giáo lý của Ngài dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần. Đừng đánh mất gốc rễ, giá trị hoặc thông điệp của Tin Mừng. Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo số 854 nhấn mạnh: “Tiến trình hội nhập văn hóa được thúc đẩy, để Tin Mừng nhập thể vào các nền văn hóa của các dân tộc; tiến trình đó sẽ không thiếu lúc gặp sự chống đối”.

Áp dụng sự trung thành và thích nghi trong việc truyền giáo có nghĩa là giữ vững đức tin vào thông điệp cốt lõi của Chúa Giêsu Kitô (Tin Mừng) đồng thời điều chỉnh phương pháp và ngôn ngữ sao cho phù hợp với các bối cảnh văn hóa và con người khác nhau, tập trung vào tấm lòng của Chúa Giêsu, sử dụng từ ngữ thích hợp, kiên định trong cầu nguyện và hành động, và sáng tạo trong việc chạm đến thu phục lòng người. Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong bài Giáo lý về Loan báo Tin Mừng 08/3/2023 có nói: “Lòng nhiệt thành truyền giáo của người tín hữu cũng được diễn tả như một cuộc tìm kiếm sáng tạo những cách thức mới để loan báo và làm chứng”.

Sự cân bằng thiết yếu giữa lòng trung thành và sự thích nghi truyền giáo. Nếu sự trung thành bảo đảm tính xác thực và sức mạnh của thông điệp của Chúa (Tin Mừng), thì khả năng thích nghi bảo đảm rằng thông điệp của Chúa này đến được và bày tỏ với các thế hệ và không gian hiện tại, để người nghe và xã hội đó có thể hiểu và áp dụng thực tế. Nhưng dù sao chúng ta cũng nhờ Chúa Thánh Thần, Ngài là nhà lãnh đạo hướng dẫn giúp chúng ta cân bằng giữa hai khía cạnh này để truyền giáo có kết quả tốt nhất.

Tóm lại, sự trung thành mà thiếu khả năng thích nghi có thể trở nên khó nghe; khả năng thích nghi mà thiếu sự trung thành lại trở thành một sai lầm. Sự cân bằng là rất quan trọng cho việc truyền giáo thành công, được Chúa hướng dẫn. Lời khuyên rất chí lý trong Sứ điệp truyền giáo 2025, số 1, của Đức Giáo Hoàng Phanxicô đối với chúng ta là những người có trách nhiệm truyền giáo trong giáo xứ chúng ta: “Hội Thánh trung thành với sứ vụ đã lãnh nhận từ Chúa, sẽ tiếp tục ra đi đến tận cùng trái đất, ra đi rồi lại mải miết ra đi, không bao giờ mệt mỏi hay chán nản trước các khó khăn và trở ngại”. Xin Chúa chúc lành cho việc Loan báo Tin Mừng, mở mang Nước Chúa.

Vĩnh Long, ngày 20 tháng 7 năm 2026.

+ Phêrô Huỳnh Văn Hai

Giám Mục Giáo Phận Vĩnh Long

Nguồn: giaophanvinhlong.net