PHỤNG VỤ LỜI CHÚA
Bài đọc 1: Cv 1,12-14
Các Tông Đồ chuyên cần cầu nguyện cùng với bà Ma-ri-a, thân mẫu Đức Giê-su.
Bài trích sách Công vụ Tông Đồ.
12 Sau khi Đức Giê-su được rước lên trời, các Tông Đồ từ núi gọi là núi Ô-liu trở về Giê-ru-sa-lem. Núi này ở gần Giê-ru-sa-lem, cách đoạn đường được phép đi trong ngày sa-bát. 13 Trở về nhà, các ông lên lầu trên, là nơi các ông trú ngụ. Đó là các ông : Phê-rô, Gio-an, Gia-cô-bê, An-rê, Phi-líp-phê, Tô-ma, Ba-tô-lô-mê-ô, Mát-thêu, Gia-cô-bê con ông An-phê, Si-môn thuộc nhóm Nhiệt Thành, và Giu-đa con ông Gia-cô-bê. 14 Tất cả các ông đều đồng tâm nhất trí, chuyên cần cầu nguyện cùng với mấy người phụ nữ, với bà Ma-ri-a thân mẫu Đức Giê-su, và với anh em của Đức Giê-su.
Đó là lời Chúa.
Đáp ca : Lc 1,46-47.48-49.50-51.52-53.54-55 (Đ. c.49)
Đ. Đấng Toàn Năng đã làm cho tôi biết bao điều cao cả,
danh Người thật chí thánh chí tôn !
Hoặc :
Đ. Lạy Đức Trinh Nữ Ma-ri-a, Mẹ thật là diễm phúc, vì đã cưu mang Con Chúa Cha hằng hữu.
46 Linh hồn tôi ngợi khen Đức Chúa,
47 thần trí tôi hớn hở vui mừng
vì Thiên Chúa, Đấng cứu độ tôi.Đ.
48 Phận nữ tỳ hèn mọn,
Người đoái thương nhìn tới ;
từ nay, hết mọi đời
sẽ khen tôi diễm phúc.
49 Đấng Toàn Năng đã làm cho tôi biết bao điều cao cả,
danh Người thật chí thánh chí tôn !Đ.
50 Đời nọ tới đời kia,
Chúa hằng thương xót những ai kính sợ Người.
51 Chúa giơ tay biểu dương sức mạnh,
dẹp tan phường lòng trí kiêu căng.Đ.
52 Chúa hạ bệ những ai quyền thế,
Người nâng cao mọi kẻ khiêm nhường.
53 Kẻ đói nghèo, Chúa ban của đầy dư,
người giàu có, lại đuổi về tay trắng.Đ.
54 Chúa độ trì Ít-ra-en, tôi tớ của Người,
55 như đã hứa cùng cha ông chúng ta,
vì Người nhớ lại lòng thương xót dành cho tổ phụ Áp-ra-ham
và cho con cháu đến muôn đời. Đ.
Bài đọc 2: Gl 4,4-7
Thiên Chúa đã sai Con mình tới, sinh làm con một người phụ nữ.
Bài trích thư của thánh Phao-lô tông đồ gửi tín hữu Ga-lát.
4 Thưa anh em, khi thời gian tới hồi viên mãn, Thiên Chúa đã sai Con mình tới, sinh làm con một người phụ nữ, và sống dưới Lề Luật, 5 để chuộc những ai sống dưới Lề Luật, hầu chúng ta nhận được ơn làm nghĩa tử. 6 Để chứng thực anh em là con cái, Thiên Chúa đã sai Thần Khí của Con mình đến ngự trong lòng anh em mà kêu lên : “Áp-ba, Cha ơi !” 7 Vậy anh em không còn phải là nô lệ nữa, nhưng là con, mà đã là con thì cũng là người thừa kế, nhờ Thiên Chúa.
Đó là lời Chúa.
Tung hô Tin mừng : x. Lc 1,28
Ha-lê-lui-a. Ha-lê-lui-a. Kính chào Đức Ma-ri-a, Mẹ đầy ân sủng, Thiên Chúa ở cùng Mẹ, Mẹ có phúc hơn mọi người phụ nữ. Ha-lê-lui-a.
Tin mừng : Lc 1,26-38
Này đây bà sẽ thụ thai, sinh hạ một con trai.
Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.
26 Khi ấy, bà Ê-li-sa-bét có thai được sáu tháng, thì Thiên Chúa sai sứ thần Gáp-ri-en đến một thành miền Ga-li-lê, gọi là Na-da-rét, 27 gặp một trinh nữ đã thành hôn với một người tên là Giu-se, thuộc dòng dõi vua Đa-vít. Trinh nữ ấy tên là Ma-ri-a.
28 Sứ thần vào nhà trinh nữ và nói : “Mừng vui lên, hỡi Đấng đầy ân sủng, Đức Chúa ở cùng bà.” 29 Nghe lời ấy, bà rất bối rối, và tự hỏi lời chào như vậy có nghĩa gì.
30 Sứ thần liền nói : “Thưa bà Ma-ri-a, xin đừng sợ, vì bà được đẹp lòng Thiên Chúa. 31 Này đây bà sẽ thụ thai, sinh hạ một con trai, và đặt tên là Giê-su. 32 Người sẽ nên cao cả, và sẽ được gọi là Con Đấng Tối Cao. Đức Chúa là Thiên Chúa sẽ ban cho Người ngai vàng vua Đa-vít, tổ tiên Người. 33 Người sẽ trị vì nhà Gia-cóp đến muôn đời, và triều đại của Người sẽ vô cùng vô tận.”
34 Bà Ma-ri-a thưa với sứ thần : “Việc ấy sẽ xảy ra thế nào, vì tôi không biết đến việc vợ chồng ?”
35 Sứ thần đáp : “Thánh Thần sẽ ngự xuống trên bà, và quyền năng Đấng Tối Cao sẽ toả bóng trên bà ; vì thế, Đấng Thánh sắp sinh ra sẽ được gọi là Con Thiên Chúa. 36 Kìa bà Ê-li-sa-bét, người họ hàng với bà, tuy già rồi, mà cũng đang cưu mang một người con trai : bà ấy vẫn bị mang tiếng là hiếm hoi, mà nay đã có thai được sáu tháng, 37 vì đối với Thiên Chúa, không có gì là không thể làm được.”
38 Bấy giờ bà Ma-ri-a nói với sứ thần : “Vâng, tôi đây là nữ tỳ của Chúa, xin Người thực hiện cho tôi như lời sứ thần nói.” Rồi sứ thần từ biệt ra đi.
Đó là lời Chúa.
B. CHIA SẺ LỜI CHÚA
THÁNH GIO-AN PHAO-LÔ II VỚI KINH MÂN CÔI
1. Ngày 13-5-1981, tại quảng trường Thánh Phê-rô ở Rô-ma đã xảy ra một sự kiện làm chấn động thế giới : Đức Giáo Hoàng Gio-an Phao-lô II bị ám sát.
2. Tại sao tôi lại chọn và hay nói về Đức Thánh Cha Gio-an Phao-lô II ? Thưa có hai lý do :
Trước hết, Đức Gio-an Phao-lô II là một vị “Giáo hoàng kiệt xuất của thế kỷ XX”, rất gần với chúng ta, nên khi nói về ngài, anh chị em sẽ dễ hiểu hơn, đặc biệt hơn nữa, vì ngài là vị “Giáo hoàng của Kinh Mân Côi”.
Tiếp đến, có một lý do riêng tôi xin kể cho anh chị em nghe : tôi rất ngưỡng mộ Đức Gio-an Phao-lô II và có cảm tình đặc biệt với ngài. Sáng sớm ngày 12-12-1994, nhờ sự can thiệp của Đức Tổng Giám Mục Phao-lô Nguyễn Văn Bình với Rô-ma, tôi và cha Giu-se Đinh Tất Quý của Sài Gòn và cha Giu-se Ma-ri-a Trần Thanh Phong của Nha Trang, được phép vào trong nhà nguyện riêng của Đức Thánh Cha Gio-an Phao-lô II trong điện Va-ti-can để dâng thánh lễ đồng tế với ngài, cùng với một cha Brasil và một số các nữ tu. Tôi còn nhớ sau thánh lễ, khi tiếp chúng tôi tại phòng khách, ngài vỗ vai tôi và nói : “Tutti Vietnamita” (Tất cả đều là Việt Nam). Qua cuộc tiếp xúc tuy ngắn ngủi, nhưng tôi cảm nhận rất rõ tình thương của ngài dành cho dân tộc, đất nước, quê hương Việt Nam thân yêu của tất cả chúng ta. Đối với anh em linh mục chúng tôi, không còn hạnh phúc nào lớn hơn nữa ! Kể từ đó, tôi quan tâm tìm hiểu về cuộc đời của ngài và hôm nay, tôi muốn kể cho anh chị em nghe …
3. Cuộc đời của Đức Giáo Gio-an Phao-lô II
3.1. Tuổi thơ tràn ngập yêu thương
Karol Jozef Wojtila chào đời ngày 18-5-1920 trong một gia đình rất đạo đức tại Wadowice, Cracovie, Ba Lan. Có thể nói cậu ngụp lặn trong tình thương của cha mẹ và bầu khí đạo đức của gia đình, một gia đình không bao giờ bỏ đọc kinh tối và lần Chuỗi Mân Côi, như sau này khi làm Giáo hoàng, ngài đã nói với André Frossard, nhà văn người Pháp trong một cuộc phỏng vấn. Tuy nhiên, những năm thơ ấu tràn ngập yêu thương đó không kéo dài lâu vì bà mẹ Emilia của Karol chết ngày 13-4-1929, khi cậu bé mới 9 tuổi và chuẩn bị Rước lễ lần đầu.
3.2. Tuổi thanh niên quá vất vả
Karol lãnh bí tích Thêm Sức 9 năm sau khi được Rước lễ lần đầu, vào tháng 5 năm 1938, lúc được 18 tuổi, nghĩa là 16 tháng trước khi quân phát xít Đức của Hitler xâm lăng Ba Lan vào ngày 1-9-1939. Và kể từ đó, biết bao thảm cảnh đã xảy ra, hàng triệu người đã bị giết chết tại trại tập trung ở Auschwitz-Birkenau, ngoại ô thành phố Cracovie, trong các lò hơi ngạt, vì sự tàn ác của phát xít Đức. Trong những năm tháng Ba Lan bị xâm lăng, Karol phải đi lao động cực nhọc tại hầm mỏ. Vào ngày 18-2-1941, khi Karol đi từ hầm mỏ trở về nhà thì thấy người cha thân yêu của mình đã chết từ lúc nào … Khi làm Giáo hoàng, ngài chia sẻ tâm tình với André Frossard : “Vào tuổi 20, tôi mất tất cả người thân, cha mẹ, chị cả Olga rồi anh Edmond của tôi, vốn là bác sĩ mới 27 tuổi, đã chết vì bị lây bệnh dịch từ bệnh nhân, lúc tôi mới 12 tuổi.”
Karol cảm thấy cô độc và bơ vơ trên cõi đời nhiều trắc trở chông gai, và chọn Đức Trinh Nữ Ma-ri-a làm mẹ của mình.
3.3. Vị giáo hoàng kiệt xuất của thế kỷ XX
Vì đã chọn Đức Trinh Nữ Ma-ri-a làm mẹ và hoàn toàn phó thác cuộc đời mình cho Đức Mẹ, nên khi được chọn làm Đấng kế vị thứ 264 của thánh Phê-rô, ngài đã chọn khẩu hiệu “Totus Tuus” (Tất cả nhờ Mẹ), và qua khẩu hiệu đó, ngài phó thác triều đại giáo hoàng của ngài cho Đức Mẹ, nhất là khi bị ám sát tại quảng trường thánh Phê-rô vào trưa ngày 13-5-1981. Ngài quả quyết Đức Mẹ đã cứu ngài ba lần : Lần thứ nhất, trên đường từ hầm mỏ trở về nhà thì bị xe nhà binh của Đức Quốc Xã tông rớt xuống hố sâu ven đường. Có một bà áo trắng đi ngang qua nghe tiếng rên ở dưới hố, nên bà leo xuống, kéo nạn nhân lên và đưa vào bệnh viện cấp cứu rồi bỏ đi mất. Lần thứ hai vào ngày 6-8-1944 được gọi là ngày “Chúa nhật đen” ở Ba Lan, vì hơn 8.000 người đàn ông và trẻ con bị phát xít Đức bắt giam, thầy Karol may mắn thoát khỏi và tin chắc Đức Mẹ đã cứu thầy. Và lần thứ ba là bị Ali Agca, sát thủ của một tổ chức khủng bố của Thổ Nhĩ Kỳ tên là “Sói xám” bắn nhiều phát đạn sau khi ngài chủ toạ buổi triều yết chung tại quảng trường thánh Phê-rô ở Rô-ma ngày 13-5-1981. Ngài phải chịu cuộc giải phẫu kéo dài 5 tiếng đồng hồ tại bệnh viện Gemelli và phải nằm thêm ba tuần lễ để chữa vì bị nhiễm trùng. Tuy nhiên khi gặp gỡ khách hành hương, ngài nói : “Tôi cầu nguyện cho người anh em đã bắn tôi và tôi thành thật tha thứ cho anh ấy. Kết hiệp với Đức Ki-tô tư tế và của lễ, tôi dâng những đau khổ này để cầu nguyện cho Giáo Hội và cho thế giới. Với Đức Trinh Nữ Ma-ri-a, tôi xin lặp lại : “Totus tuus ego sum …”
* Với xác tín Đức Mẹ đã cứu mình khỏi chết, ngày 13-5-1982, Đức Gio-an Phao-lô II đã đi hành hương đến Fatima – Bồ Đào Nha để tạ ơn Đức Mẹ và dâng cho Mẹ viên đạn mà nhóm bác sĩ phẫu thuật đã tặng ngài, viên đạn đã xé nát ruột của ngài. Và điều lạ lùng là viên đạn 9 li đặt vào lỗ trống trên triều thiên Đức Mẹ do Hội Các Bà Mẹ Công Giáo Bồ Đào Nha tặng thì vừa khít.
* Hai năm sau, vào ngày 27-12-1983, Đức Gio-an Phao-lô II đã vào nhà tù Rebibbia thăm Ali Agca, kẻ đã ám sát ngài hai năm trước, ngày 13-5-1981, ngài hỏi anh ta : “Tại sao anh bắn tôi ?” Không có câu trả lời. Anh ta hỏi lại Đức Gio-an Phao-lô II : “Tôi là thiện xạ, tôi bắn rất chính xác, tại sao ngài lại không chết ?” Cũng không có câu trả lời. Chính Đức Gio-an Phao-lô II đã giúp phương tiện để bà mẹ của Ali Agca đến nhà tù ở Rô-ma để thăm anh ta và cũng chính ngài đã can thiệp với chính phủ Ý để giảm án cho anh ta.
* Khẩu súng bắn Đức Gio-an Phao-lô II hiện nay để ở đâu ? Nhiều người nhờ tôi tìm hiểu vấn đề này. Khi sang Rô-ma lần đầu tiên vào ngày 8-12-1994, tôi hỏi Đức Ông Vũ Văn Thiện tại Foyer Phát Diệm nơi tôi ở trọ. Đức Ông trả lời : cảnh sát Ý đang giữ, nhưng mãi đến 21 năm sau, vào tháng 10-2015, tôi có dịp đi thăm một số nước ở Đông Âu, trong đó có Ba Lan, tôi đến ngôi nhà nơi Đức Gio-an Phao-lô II chào đời và lớn lên tại Wadowice, lúc đó đã trở thành viện bảo tàng. Khi đi tham quan ngôi nhà và đi tới phòng trưng bày cuối cùng, thì tôi thấy khẩu súng lục bắn Đức Gio-an Phao-lô II 34 năm trước (1981–2015) do chính phủ Ý tặng cho chính phủ Ba Lan và chính phủ Ba Lan tặng lại cho Tổng giáo phận Cracovie, và Tổng giáo phận tặng lại cho viện bảo tàng Gio-an Phao-lô II.
4. Đức Gio-an Phao-lô II đã thể hiện lòng yêu mến Đức Mẹ và kinh Mân Côi như thế nào trong triều đại giáo hoàng hơn 25 năm của ngài ? (16-10-1978 – 2-4-2005).
Nhân dịp kỷ niệm 25 năm triều đại giáo hoàng của mình (1978–2003), vào ngày 16-10-2002, Đức Gio-an Phao-lô II đã công bố Tông thư “Rosarium Virginis Mariae” về Kinh Mân Côi và ấn định Năm Mân Côi từ tháng 10 năm 2002 đến hết tháng 10 năm 2003, kết thúc Năm Mân Côi, Đức Thánh Cha Gio-an Phao-lô II tấn phong một số vị Hồng Y mới, trong số đó có Đức Hồng Y Gio-an Bao-ti-xi-ta Phạm Minh Mẫn. Dịp này, chúng tôi có may mắn tham dự lễ kỷ niệm 25 năm Giáo hoàng của Đức Gio-an Phao-lô II vào tối 18-10-2003 tại quảng trường Thánh Phê-rô, và hôm sau ngày 19-10-2003, chúng tôi tham dự lễ phong Chân phước cho Mẹ Tê-rê-xa Can-cút-ta. Trong Tông thư này, ngài thêm 5 mầu nhiệm mới vào 15 mầu nhiệm : Vui – Thương – Mừng đã có từ trước tới giờ trong Kinh Mân Côi, và ngài gọi các mầu nhiệm mới này là “Mầu Nhiệm Sáng”, gồm các chặng chính trong cuộc đời công khai của Chúa Giê-su :
- Phép rửa trong sông Gio-đan.
- Tiệc cưới Ca-na.
- Rao giảng Nước Trời.
- Hiển Dung trên núi cao.
- Thiết lập bí tích Thánh Thể.
Các mầu nhiệm của Kinh Mân Côi được coi là bản tóm lược sách Tin Mừng, tóm lược về cuộc đời của Đức Giê-su Ki-tô, Chúa chúng ta.
* Tại sao Đức Gio-an Phao-lô II công bố Tông thư “Rosarium Virginis Mariae” ? – như chính ngài đã giải thích – không những chỉ vì triều đại giáo hoàng của ngài bước vào năm thứ 25, nhưng còn để kỷ niệm 120 năm Đức Giáo Hoàng Lê-ô XIII (1878–1903) : vào năm 1883 đã cho công bố một loạt các văn kiện về Kinh Mân Côi. Ngoài ra cũng để thúc đẩy các tín hữu tái khám phá và trở lại việc đọc kinh này trong gia đình, như ngài đã nói : “Gia đình cùng nhau cầu nguyện, đó là gia đình hiệp nhất.” Lần Chuỗi Mân Côi để cầu nguyện cho gia đình và cho hoà bình thế giới. Đức Thánh Cha nhấn mạnh cần phải thay thế các hình ảnh ti-vi bằng những hình ảnh đạo đức của Kinh Mân Côi.
5. Về Kinh Mân Côi
Rõ ràng là Kinh Mân Côi gắn liền với Đức Ma-ri-a, nhưng chủ yếu là một lời kinh lấy Đức Ki-tô làm trung tâm. Qua vẻ giản dị của các yếu tố, lời kinh có được chiều sâu của toàn bộ sứ điệp Tin Mừng mà ta có thể gọi là một bản tóm lược. Lời kinh đó vang vọng lại lời kinh của Đức Ma-ri-a, kinh Magnificat ca ngợi việc Nhập Thể cứu chuộc đã khởi sự trong cung lòng trinh khiết của Đức Mẹ, với Kinh Mân Côi, dân Ki-tô giáo theo học tại ngôi trường của Đức Ma-ri-a và được dẫn đến chiêm ngưỡng vẻ đẹp dung mạo của Đức Ki-tô và kinh nghiệm tình yêu sâu thẳm của Người. Qua Kinh Mân Côi, các tín hữu lãnh nhận vô vàn ơn thiêng, hầu như qua chính đôi tay của Mẹ Đấng Cứu Thế.
Qua Kinh Mân Côi, chúng ta chiêm ngưỡng Đức Ki-tô cùng với Đức Ma-ri-a, như Thánh Giáo Hoàng Phao-lô VI đã ngỏ lời với tất cả chúng ta.
1) Tưởng nhớ Đức Ki-tô với Mẹ Ma-ri-a.
2) Học hỏi Đức Ki-tô từ Mẹ Ma-ri-a.
3) Được đồng hình đồng dạng với Đức Ki-tô cùng với Mẹ Ma-ri-a.
4) Cầu nguyện với Đức Ki-tô cùng với Mẹ Ma-ri-a.
5) Loan báo Đức Ki-tô cùng với Mẹ Ma-ri-a.
Kết : Kinh Mân Côi của Đức Ma-ri-a là một dây êm ái liên kết chúng ta với Thiên Chúa.
Hãy siêng năng lần Chuỗi Mân Côi vào giờ kinh tối của mỗi gia đình, để cầu xin cho hoà bình thế giới, cho nạn khủng bố không còn nữa, cầu cho gia đình được bình an, mạnh khoẻ, cầu cho con cái được muôn ơn lành.
Vì thế, chúng ta hãy siêng năng lần Chuỗi Mân Côi, cách riêng trong tháng Mười này, tháng kính Đức Mẹ Mân Côi.
Cầu nguyện :
Lạy Chúa Giê-su, chuỗi Mân Côi là quyển Tin Mừng rút gọn. Xin cho chúng con biết siêng năng lần chuỗi Mân Côi để bày tỏ lòng tôn kính, mến yêu Đức Mẹ cũng như để hiểu biết và yêu mến Chúa nhiều hơn.
Tự vấn :
Trong đời sống đức tin thường ngày, chúng ta có siêng năng lần chuỗi Mân Côi không ?