Nghe những lời cổ võ nồng nhiệt về chuỗi Mân Côi, cũng không ít người tự hỏi: phải chăng đó chỉ là lời hoa mỹ, hay thói quen sùng kính bình dân của những tâm hồn chất phác? Nhưng nhìn lại nhiều thế kỷ lịch sử Hội thánh, người ta thấy chuỗi Mân Côi được nhiều người mọi tầng lớp yêu mến: từ người giáo dân bình dị, đến các Tiến sĩ Hội thánh, các nhà tư tưởng lỗi lạc và những bậc thầy đời sống thiêng liêng.

Thánh Louis Marie Grignion de Montfort khẳng định: “Ngay cả khi bạn đang bên bờ vực của sự đọa đày…sớm muộn gì bạn cũng sẽ được hoán cải và cứu rỗi linh hồn mình, nếu bạn đọc kinh Mân Côi một cách sốt sắng mỗi ngày cho đến chết với mục đích nhận biết chân lý và đạt được sự ăn năn và ơn tha thứ cho tội lỗi của mình.” [1] Kinh Mân Côi giúp chúng ta nhận ra chân lý, biết ăn năn hối cải, và dẫn chúng ta quay lại với Bí tích Hòa giải.

Thánh Padre Pio nói: “Hãy cầu nguyện với tràng chuỗi Mân Côi mỗi ngày. Hãy phó thác bản thân vào vòng tay của Mẹ Maria. Mẹ sẽ chăm sóc bạn. Phải tập trung vào kinh “Kính mừng Maria” và những lời chào mà bạn dâng lên Đức Trinh Nữ, cũng như tập trung vào những mầu nhiệm mà bạn suy niệm. Mẹ hiện diện trong tất cả các mầu nhiệm và Mẹ đã tham gia vào mọi sự với tình yêu thương và cả sự đau đớn. Hãy yêu mến Mẹ Maria và làm cho người khác yêu mến Mẹ; hãy luôn luôn đọc kinh Mân Côi và đọc càng thường xuyên càng tốt.” [2]

Chân phước Fulton Sheen nói: “Vẻ đẹp của Kinh Mân Côi nằm ở chỗ kinh ấy không chỉ đơn thuần là lời cầu nguyện bằng giọng nói. Kinh Mân Côi còn là lời cầu nguyện trong tâm trí…Trong Kinh Mân Côi, chúng ta không chỉ đọc, mà còn suy nghĩ về Bêlem, Nadarét, Galilê, Giêrusalem, Núi Cây Dầu, Đồi Canvê, Thiên Đàng - tất cả những điều này hiện lên trong tâm trí khi môi miệng chúng ta đọc lời kinh.” [3]

Sức mạnh của Kinh Mân Côi không chỉ bắt nguồn từ thói quen đạo đức cảm tính, nhưng cắm rễ trong nền tảng thần học vững chắc. Giữa muôn vàn lý do để cầu nguyện bằng Kinh Mân Côi, có một lý do bao trùm, đó là Kinh Mân Côi thấm đẫm Tin mừng, đưa ta vào chiêm ngắm chính Chúa Kitô. Đức Piô XII gọi Kinh Mân Côi là “bản tóm lược toàn thể Tin mừng” và Thánh Phaolô VI nhắc lại điều đó. [4] Thánh Gioan Phaolô II giải thích: “Kinh Mân Côi, dù rõ ràng gắn liền với Mẹ Maria, chủ yếu là một lời kinh lấy Chúa Kitô làm trung tâm. Qua vẻ giản dị của các yếu tố, lời kinh có được chiều sâu của toàn bộ sứ điệp Tin mừng.” [5] Dĩ nhiên, trong đời sống Kitô hữu, “Bí tích Thánh Thể là nguồn mạch và chóp đỉnh của toàn thể đời sống Kitô giáo” [6] nhưng Kinh Mân Côi nuôi dưỡng và dẫn chúng ta đến chóp đỉnh ấy.

1. Đừng đo lời cầu nguyện bằng cảm xúc 2. Đích đến: nên một với Thiên Chúa 3. Con đường nên thánh 4. Kinh Mân Côi: trường rèn luyện đưa đến hiệp nhất với Chúa Kitô a. Lặp đi lặp lại để khắc sâu b. Nhìn Chúa bằng đôi mắt của Mẹ c. Rèn ý chí bằng sự kiên trì d. Qua Mẹ để đến với Chúa Bắt đầu cụ thể từ hôm nay

1. Đừng đo lời cầu nguyện bằng cảm xúc

Không ít người ngại đọc Kinh Mân Côi vì khi lần chuỗi, họ không thấy bay bổng hay sốt sắng. Nhưng cái cảm giác khô khan, chia trí, buồn ngủ nhất thời đó không phải thước đo giá trị của việc đọc Kinh Mân Côi. Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu, Tiến sĩ Hội thánh, đã thú nhận: “Tôi thật xấu hổ khi phải thú nhận điều này: việc lần hạt Mân Côi đối với tôi còn khó khăn hơn cả việc mang dụng cụ hãm mình. Tôi cố gắng suy niệm về các mầu nhiệm Mân Côi nhưng vô ích; tôi không thể nào tập trung tâm trí vào đó được…Giờ đây tôi đỡ buồn hơn; tôi nghĩ rằng Nữ Vương Thiên Đàng, vì là Mẹ của tôi, hẳn phải nhìn thấy thiện chí của tôi và hài lòng với điều đó.” [7] Thánh Phanxicô Salêsiô cũng khuyên: “Nếu có lúc con cảm thấy khô khan…cha xin con đừng bối rối; thay vào đó, hãy giãi bày tâm sự với Chúa…Nếu Chúa dường như làm ngơ như thể ta không hiện diện trước mặt Ngài, thì ta vẫn không được rời bỏ nơi ấy.” [8] Giá trị của lời cầu nguyện nằm ở sự kiên trì quay về với Chúa, không nằm ở cảm xúc hay ở năng lực cầm trí hoàn hảo. Điều Mẹ Maria nhìn vào là thiện chí của mỗi người.

Lại có người nghĩ dễ dãi: “Cầu nguyện thế nào cũng được, cốt sao có cầu nguyện là được.” Đúng là Chúa nhận mọi lời kêu cầu chân thành, nhưng sẽ không còn đúng nếu chúng ta không muốn trưởng thành trong cầu nguyện, như một người con cứ bập bẹ suốt đời, không thể cất lên lời tâm sự sâu xa với cha mình. Đọc Kinh Mân Côi với tâm tình của Mẹ Maria và Hội thánh sẽ giúp người tín hữu ngày càng lớn lên trong sự thánh thiện, đi vào mối thân tình ngày càng sâu xa với Chúa Kitô.

2. Đích đến: nên một với Thiên Chúa

Muốn đi trọn đường, chúng ta phải thấy rõ đích đến. Ai cũng có thể cầm tràng hạt đọc vài chục kinh, nhưng để trung kiên suốt đời, cần hiểu vì sao mình cầu nguyện. Vậy mục đích tối hậu của đời sống đức tin là gì?

Trong lòng mỗi người luôn có một khát vọng về hạnh phúc đích thực: “Niềm khao khát Thiên Chúa được ghi khắc trong trái tim con người, bởi vì con người được Thiên Chúa tạo dựng và để hướng về Thiên Chúa.” [9] Khát vọng ấy chỉ được no thỏa nơi chính Thiên Chúa, Đấng muốn bước vào tương quan thân mật với từng người. Vì thế, sống cuộc đời đức hạnh không chỉ là mua một suất “bảo hiểm” để khỏi sa vào hỏa ngục ở đời sau, nhưng là để đạt đến sự kết hiệp với “Thiên Chúa là tình yêu” (1 Ga 4,8) qua Chúa Kitô. Thánh Phêrô quả quyết chúng ta được mời gọi “thông phần bản tính Thiên Chúa” (2 Pr 1,4). Thánh Phaolô diễn tả: “Tôi sống, nhưng không còn phải là tôi, mà là Chúa Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20). Thánh Irênê tóm mầu nhiệm Nhập Thể như sau: “Con Thiên Chúa trở nên Con Người, là để cho loài người, khi kết hợp với Ngôi Lời của Thiên Chúa, thì trở nên con cái Thiên Chúa.” [10] Đó là sự dự phần vào sự sống thần linh nhờ kết hiệp với Chúa Kitô.

3. Con đường nên thánh

Hành trình nên thánh là kiên trì từ bỏ ý riêng để thuận theo thánh ý Chúa. Lời Chúa Giêsu vẫn vang vọng: “Ai muốn theo Thầy, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình mà theo” (Mt 16,24). Nghe có vẻ như chúng ta đang đánh mất chính mình, nhưng đó là nghịch lý của Tin mừng: càng chết đi cho cái tôi ích kỷ, chúng ta càng thực sự là chính mình; càng nên thánh, chúng ta càng là con người mà Đấng Tạo Hóa đã dự định từ đời đời cho chúng ta.

Điều này không có nghĩa nên thánh là sống buồn bã. Niềm vui thiêng liêng, hoa trái của Thánh Thần, như “bác ái, hoan lạc, bình an, nhẫn nhục, nhân hậu, từ tâm, trung tín, hiền hòa, tiết độ” (Gl 5,22), khác với cảm xúc nhất thời, vì những hoa trái đó có thể trổ sinh ngay cả khi chúng ta đang vác thập giá. Nên thánh chính là khám phá và sống trọn chương trình yêu thương Đấng Tạo Hóa đã định cho đời mình, và đó cũng là con đường dẫn đến hạnh phúc trọn vẹn. Khi một tâm hồn thật sự bước vào đường nên thánh, ơn Chúa không dừng lại nơi cá nhân người ấy mà lan sang gia đình, xóm đạo, nơi làm việc và môi trường sống của người ấy.

4. Kinh Mân Côi: trường rèn luyện đưa đến hiệp nhất với Chúa Kitô

Những nền tảng nêu trên liên kết với chuỗi Mân Côi như thế nào? Chúng không ở bên ngoài lời kinh, nhưng hòa quyện với nhau trong chính Kinh Mân Côi: lời kinh được lặp lại, các mầu nhiệm được suy ngắm, và có Mẹ Maria đồng hành.

a. Lặp đi lặp lại để khắc sâu. Có người nghĩ lặp đi lặp lại cùng một lời kinh là “lải nhải” như Chúa Giêsu đã nhắc nhở: “Khi cầu nguyện, anh em đừng lải nhải như dân ngoại; họ nghĩ rằng: cứ nói nhiều là được nhận lời” (Mt 6,7). Thực ra, Chúa đã lấy lời ngôn sứ Isaia để cảnh báo lối cầu nguyện nhiều lời mà lòng không hướng về Chúa: “Dân này chỉ đến gần Ta bằng miệng, tôn vinh Ta bằng môi, còn lòng chúng thì xa Ta lắm” (Mt 15,8). Kinh Mân Côi thì khác: lời đọc chỉ là nhịp nền, như nhịp thở đều đặn, giúp tâm trí lắng xuống để chiêm ngắm các mầu nhiệm. Khi miệng đọc những lời kinh êm đềm, những nghĩ suy đa đoan và cõi lòng rối bời sẽ lắng lại để thấm dần các biến cố cứu độ. Chính nhịp kinh bình dị ấy là một hành vi buông bỏ âm thầm: không tìm kiếm trong việc đọc kinh những điều mới lạ, hay đổi thay, lôi cuốn cảm giác; thay vào đó là lặng lẽ tìm đến với Chúa bằng những tâm tình đơn sơ nhất. Trong trường học đời sống thiêng liêng ấy, tính kiêu căng của lý trí vốn ưa thích sự lạ kỳ, cùng cái tôi đầy cảm xúc thất thường, dần dần trở nên lắng dịu, thành một chốn tĩnh lặng cho nhân đức nảy mầm.

b. Nhìn Chúa bằng đôi mắt của Mẹ. Kinh Mân Côi khác với nhiều hình thức cầu nguyện khác ở chỗ chúng ta không chiêm ngắm Chúa Giêsu một mình. Chúng ta chiêm ngắm Chúa Giêsu cùng với Mẹ Maria, là Đấng “hằng ghi nhớ mọi kỷ niệm ấy, và suy đi nghĩ lại trong lòng” (Lc 2,19). Khi suy ngắm các mầu nhiệm Vui, Sáng, Thương, Mừng, chúng ta có được ánh nhìn của Người Mẹ đã bế Chúa Giêsu trên tay, đã đứng dưới chân thập giá, đã cùng cầu nguyện với các Tông đồ trong ngày Ngũ Tuần. Thánh Gioan Phaolô II nói: “Đọc Kinh Mân Côi chính là chiêm ngưỡng cùng với Mẹ Maria dung nhan Chúa Kitô.” [11] Chiêm ngắm dung nhan ấy, chúng ta dần nhận ra thánh ý Thiên Chúa, và kín múc được sức mạnh để thực hành Lời Ngài giữa đời thường, ngay trong gia đình, công việc, những va chạm hằng ngày. Nhờ kết hiệp mật thiết với Chúa Giêsu như vậy, chúng ta dần nên thánh. Kinh Mân Côi chính là một nẻo đường dẫn chúng ta vào Nước Trời.

c. Rèn ý chí bằng sự kiên trì. Sự kết hiệp với Chúa không đến từ cảm xúc lâng lâng, nhưng đến từ việc từ bỏ ý riêng để thuận theo thánh ý Chúa mỗi ngày. Mỗi chục kinh là một bài tập cho ý chí: cầm trí lại khi chia trí, cứ tiến bước khi khô khan, không từ bỏ khi mỏi mệt. Cần phân định rõ: khô khan có khi là thử thách Chúa dùng để thanh luyện tâm hồn, nhưng cũng có khi khô khan là do chúng ta lơ là, biếng nhác. Vì thế, cần phải kiên trì và thành thật nhìn lại thói ưa náo động, xao nhãng của mình và xin Chúa ban ơn bền chí. Những ngày đọc kinh mà không có chút an ủi nào lại là lúc lời kinh trở nên chung thủy hơn, vì khi đó chúng ta đọc không phải vì cảm thấy vui thích, nhưng vì tin rằng Chúa đang có mặt ở đó và chúng ta đến tìm gặp Ngài.

d. Qua Mẹ để đến với Chúa. Con đường nên thánh chỉ dựa vào “một Đấng trung gian giữa Thiên Chúa và loài người: đó là một con người, Chúa Kitô Giêsu” (1 Tm 2,5). Qua Kinh Mân Côi, Mẹ Maria không thay thế Chúa Giêsu, nhưng Mẹ dẫn con người đến với Người Con của Mẹ. Thánh Louis Marie Grignion de Montfort diễn tả châm ngôn per Mariam ad Jesum: “Vì Mẹ là phương cách chắc chắn, là con đường trực tiếp và nguyên tuyền, và là người hướng dẫn hoàn hảo đến với Chúa Giêsu, nên chính nhờ Mẹ mà những linh hồn muốn nên thánh thiện sáng ngời chắc chắn sẽ tìm được Chúa Giêsu.” [12] Mọi lời kinh Mân Côi, rốt cuộc, đều quy về Chúa Giêsu: các Kinh Kính Mừng như những nhịp bước đưa chúng ta về trung tâm là “Giêsu, con lòng Bà gồm phúc lạ”.

Hiểu như vậy, ta thấy Kinh Mân Côi không phải hình thức nhàm chán, dành riêng cho những tâm hồn ủy mị. Kiên trì lần chuỗi, nhất là khi khô khan, là tuyên xưng rằng chúng ta thuộc về Chúa và tin vào đường lối của Ngài, như Mẹ Maria đã tin. Đó là phương thế vừa tầm mọi người để nên thánh, vốn là việc cả đời: thanh luyện ước muốn, rèn luyện nhân đức và mở lòng cho tác động của Chúa Thánh Thần.

Bắt đầu cụ thể từ hôm nay

Chúng ta không cần đọc trọn năm chục kinh ngay, chỉ cần bắt đầu bằng một, hai chục kinh mỗi ngày, vào một giờ cố định. Điều quan trọng là khi đọc, cố gắng cầm trí suy gẫm một, hai mầu nhiệm trong bốn mùa: Vui, Sáng, Thương, Mừng. Khi chia trí, đừng bỏ cuộc: chỉ cần nhẹ nhàng cầm trí lại, cứ tin rằng Mẹ Maria nhìn thấy thiện chí của mỗi người. Mỗi cố gắng như thế là một bước tiến gần Chúa Kitô hơn, nhờ Mẹ Maria.

________________________________

---