Cuộc gặp gỡ tại Đài Loan tiếp nối sáng kiến được khởi xướng tại São Paulo, Brazil, năm 2023, với sự tham gia của các giám mục phụ trách mục vụ di dân tại những quốc gia có sự hiện diện của Dòng Truyền giáo Thánh Carôlô – Scalabrini trên toàn thế giới. Sáng kiến này nhằm xây dựng mối liên kết giữa các Giáo hội địa phương, tạo điều kiện để các vị mục tử cùng trao đổi và phối hợp trong việc chăm sóc những người di dân cũng như các nhóm người dễ bị tổn thương trên hành trình di chuyển.

Tại cuộc gặp gỡ năm 2023, Đức Tổng Giám mục Christopher Prowse,Tổng Giáo phận Canberra và Goulburn vàGiám mục Mario Michiaki Yamanouchi giáo phận Saitama đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì các cuộc gặp gỡ thường xuyên hơn, trong tinh thần huynh đệ và trách nhiệm chung. Định hướng này tiếp tục được khẳng định trong nghị quyết của Tổng Công hội lần thứ 16 của Dòng Truyền giáo Thánh Carôlô – Scalabrini, với lời kêu gọi tổ chức ít nhất một cuộc gặp gỡ tại mỗi tỉnh dòng hoặc khu vực, quy tụ các giám mục và linh mục địa phương.

Trong bối cảnh đó, cuộc gặp gỡ tại Đài Loan là bước triển khai cụ thể định hướng trên ở cấp khu vực, tập trung thúc đẩy sự phối hợp giữa các Hội đồng Giám mục tại Úc, Philippines, Đài Loan, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đông Timor, Indonesia và Việt Nam.

Trong lời chào mừng các tham dự viên, Cha Bề trên tổng quyền Dòng Scalabrini nhấn mạnh những khó khăn mà người di dân, thuyền viên và ngư dân phải đối diện trong đời sống hằng ngày, đồng thời mời gọi Giáo hội thể hiện sự quan tâm và dấn thân cụ thể đối với họ. Theo đó, sứ mạng của Giáo hội không chỉ dừng lại ở việc đón tiếp, nhưng còn bao gồm việc lắng nghe những câu chuyện và kinh nghiệm của họ, đồng hành trên hành trình và bảo vệ phẩm giá của mỗi con người.

Tham dự cuộc gặp gỡ có Đức Hồng y Pablo Virgilio David,Phó Chủ tịch Liên Hội đồng Giám mục Á châu(FABC) và là nguyên Chủ tịch Hội đồng Giám mục Philippines; Đức Tổng Giám mục Christopher Prowse của Úc; Đức Tổng Giám mục Victor Henry Thakur của Ấn Độ; Đức cha Martin Su, Chủ tịch Ủy ban Mục vụ Di dân Đài Loan; Cha Leonir Chiarello, Bề trên tổng quyền Dòng Scalabrini; Cha Martin Ignacio Gutiérrez, Bề trên giám tỉnh Dòng Scalabrini vùng Úc – Á châu; cùng các linh mục phụ trách mục vụ di dân tại Đài Loan và đại diện các tổ chức trong khu vực. Cha Giuse Đào Nguyên Vũ đại diện đến từ Việt Nam. Sự hiện diện của các vị đại diện đến từ nhiều quốc gia và hoàn cảnh mục vụ khác nhau góp phần làm phong phú các trao đổi, đồng thời mở ra cơ hội nhận diện những thách đố và ưu tiên chung trong sứ vụ đồng hành với người di dân.

Ngày làm việc thứ nhất tập trung vào ba chủ đề chính:

- Tầm nhìn của Hội dòng Scalabrini và sự hợp tác với các Giáo hội địa phương.

- Quan điểm của Tòa thánh về mục vụ chăm sóc những người đang trên hành trình di chuyển.

- Tính hiệp hành: Hiệp thông, tham gia và sứ vụ.

Ba chủ đề này đã tạo nên nền tảng cho việc suy tư về sứ mạng của Giáo hội, tầm quan trọng của việc đồng hành với người di dân và nhu cầu tăng cường sự hợp tác trongkhu vực giữa các Giáo hội địa phương tại Úc và Á châu.

Phần suy tư về Thánh Gioan Baotixita Scalabrini đã cung cấp nền tảng lịch sử và thiêng liêng cho lời mời gọi tăng cường hợp tác trongkhu vực của cuộc gặp gỡ. Cách nhìn nhận của ngài về di dân như một thực tại mang tính lâu dài, đòi hỏi một sự đáp ứng toàn diện từ Giáo hội và xã hội, vẫn tiếp tục định hướng cho sứ mạng của Hội dòng Scalabrini ngày nay.

Thánh Scalabrini thúc đẩyviệc đồng hành với người di dân trong suốt hành trình của họ, từ quốc gia xuất phát đến nơi họ định cư. Ngài đã thành lập các hội dòng, các tổ chức hỗ trợ người di dân và các nhà tuyên úy dành cho người di dân và thuyền viên, đồng thời khuyến khích sự hợp tác giữa Giáo hội, chính quyền và xã hội dân sự.

Tầm nhìn của ngài vẫn giữ vai trò trung tâm trong sứ mạng của Hội dòng ngày nay. Thông qua các giáo xứ, nhà tuyên úy, trung tâm di dân, nhà tạm trú, các dịch vụ xã hội, hoạt động nghiên cứu và đào tạo, các tu sĩ Scalabrini đồng hành với người di dân, người tị nạn, thuyền viên, ngư dân và gia đình của họ. Mạng lưới quốc tế của Hội dòng cũng hỗ trợ việc truyền thông, vận động chính sách và điều phối các hoạt động.

Năm đóng góp quan trọng của Hội dòng đối với Giáo hội địa phương đã được nhấn mạnh:

1) Thúc đẩy một cái nhìn toàn diện về hiện tượng di dân.

2) Xây dựng sự hiệp thông giữa các nền văn hóa.

3) Cung cấp sự hỗ trợ cụ thể thông qua việc đón tiếp, bảo vệ, thăng tiến và hội nhập.

4) Khuyến khích trách nhiệm chung giữa các tổ chức của Giáo hội và xã hội dân sự.

5) Tăng cường công tác đào tạo cho những người hoạt động mục vụ di dân.

Từ góc nhìn của Tòa thánh, chị Pascale Debbane, đại diện Bộ Phát triển Con người Toàn diện, nhấn mạnh rằng di dân không chỉ là vấn đề xã hội hay nhân đạo, mà còn là một thực tại nhân bản đòi hỏi sự quan tâm của Giáo hội.

Dựa trên kinh nghiệm cá nhân và các tài liệu của Tòa thánh, chị nhấn mạnh bốn ưu tiên mục vụ do Đức Giáo hoàng Phanxicô đề xuất: đón tiếp, bảo vệ, thăng tiến và hội nhập. Chị cũng nhắc lại hai quyền căn bản: quyền được di cư an toàn và quyền được ở lại quê hương. Người di dân không chỉ là đối tượng được trợ giúp, nhưng còn có những khả năng và đóng góp tích cực cho Giáo hội địa phương.

Chị khuyến khích Giáo hội địa phương chủ động gặp gỡ, lắng nghe và đồng hành với người di dân, đặc biệt những người dễ bị tổn thương, đồng thời tăng cường hợp tác và sử dụng các định hướng mục vụ của Tòa thánh.

Trong phần suy tư buổi chiều, Đức Hồng y Pablo Virgilio David giải thích rằng tính hiệp hành, nghĩa là “cùng nhau tiến bước”, thuộc về chính căn tính của Giáo hội. Ba chiều kích không thể tách rời là hiệp thông, tham gia và sứ vụ.

Qua những câu chuyện di dân trong Kinh thánh, từ Abraham, cuộc Xuất hành đến các Kitô hữu bị phân tán trong sách Công vụ Tông đồ, ngài cho thấy Thiên Chúa có thể biến những hoàn cảnh lưu lạc và đau khổ thành cơ hội truyền giáo.

Từ kinh nghiệm của người Philippines ở nước ngoài, ngài nhấn mạnh rằng người di dân không chỉ cần được chăm sóc mục vụ mà còn có thể trở thành những chứng nhân và tác nhân loan báo Tin mừng qua đời sống, đức tin và các mối tương quan hằng ngày.

Ngài đề nghị Giáo hội địa phương cần đón tiếp, lắng nghe, bảo vệ và trao cơ hội để người di dân tham gia vào đời sống cũng như sứ mạng của cộng đoàn. Câu chuyện hai môn đệ trên đường Emmau (Lc 24) được trình bày như mẫu gương đồng hành: cùng bước đi, lắng nghe, chia sẻ Lời Chúa và nhận ra Đức Kitô.

Ngày làm việc thứ nhất kết thúc với lời mời gọi thực hiện một cuộc canh tân mục vụ chuyển từ việc chăm sóc mục vụ cho người di dân sang xây dựng một Giáo hội cùng bước đi với người di dân và trao quyền để họ tham gia vào sứ mạng của Giáo hội.

Ngày làm việc thứ hai của cuộc gặp gỡ tập trung vào việc chia sẻ kinh nghiệm mục vụ tại các quốc gia, giới thiệu định hướng mục vụ di dân của Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC) giai đoạn 2027–2030 và cùng nhau xác định những hướng hợp tác cụ thể giữa các Hội đồng Giám mục, Dòng Scalabrini, Giáo hội địa phương và những tổ chức mục vụ liên quan.

Đại diện FABC đã trình bày dự thảo định hướng mục vụ di dân, được xây dựng trên nền tảng những nghiên cứu và tham vấn từ nhiều năm qua. Định hướng mục vụ này đặt trọng tâm vào ba ưu tiên căn bản: người di dân được trân trọng, được cung cấp thông tin và được tham gia tích cực vào đời sống Giáo hội và xã hội. Dựa trên định hướng mục vụ của Giáo hội gồm bốn hành động: đón tiếp, bảo vệ, thăng tiến và hội nhập, định hướng nhấn mạnh tinh thần hiệp hành, nghĩa là cùng bước đi và cộng tác với người di dân, chứ không chỉ thực hiện các hoạt động dành cho họ.

Việc triển khai định hướng được đề xuất qua ba giai đoạn. Năm 2027 sẽ là thời gian xây dựng nền tảng và thực hiện những dự án thí điểm với quy mô nhỏ; giai đoạn 2028–2029 sẽ mở rộng những hoạt động đã chứng minh được hiệu quả và có đủ nguồn lực; năm 2030 sẽ tập trung củng cố và đánh giá. Những ưu tiên cụ thể bao gồm xây dựng chương trình đào tạo, tài liệu hướng dẫn mục vụ, huấn luyện những người cộng tác, tăng cường hoạt động vận động chính sách, tổ chức hội thảo trực tuyến và cải thiện việc thu thập dữ liệu về di dân.

Tiếp nối phần trình bày định hướng mục vụ di dân của FABC, các đại diện đã chia sẻ những kinh nghiệm, sáng kiến và thách thức trong công tác mục vụ di dân tại địa phương.

Ấn Độ giới thiệu Ủy ban Di dân cấp quốc gia, các cơ cấu điều phối tại giáo phận, những nhóm hỗ trợ pháp lý và sự hợp tác với Dòng Scalabrini. Timor-Leste nhấn mạnh nhu cầu xây dựng mạng lưới mục vụ bền vững cho người lao động ở nước ngoài, đặc biệt tại Úc và Hàn Quốc. Trong khi đó, Indonesia quan tâm đến tình trạng người lao động không có giấy tờ hợp pháp tại Malaysia, sự chia cách gia đình và nhu cầu chăm sóc mục vụ cho thuyền viên, ngư dân.

Về phía Philippines, phái đoàn trình bày những khó khăn của người lao động ở nước ngoài và thuyền viên, đồng thời đề xuất thành lập nhóm công tác chung để điều phối các cộng đoàn tuyên úy và mục vụ.

Việt Nam nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ và các nền tảng kỹ thuật số nhằm tiếp cận người di dân, nhất là những người chuẩn bị xuất cảnh.

Đại diện Úc chia sẻ kinh nghiệm về hội nhập liên văn hóa, tình liên đới và vai trò của các cộng đồng di dân trong việc làm phong phú đời sống Giáo hội cũng như xã hội sở tại.

Từ những kinh nghiệm và nhu cầu được chia sẻ, các tham dự viên đã cùng nhau xác định mười hai đề xuất nhằm tăng cường sự kết nối và phát triển công tác mục vụ di dân trong khu vực. Những đề xuất này không nhằm thành lập thêm các cơ cấu mới, nhưng hướng đến việc liên kết các nguồn lực, sáng kiến và kinh nghiệm hiện có.

- Thay đổi cách nhìn về di dân: Sử dụng phương pháp kể chuyện (storytelling) để thay đổi nhận thức xã hội, cổ võ tình huynh đệ và phẩm giá con người; đồng thời mở rộng khái niệm di dân, bao gồm cả thuyền viên và ngư dân.

- Phối hợp hoạt động vận động chính sách: Tăng cường phối hợp giữa các quốc gia gửi đi và tiếp nhận người di dân; thúc đẩy đối thoại giữa Giáo hội, chính phủ và các tổ chức xã hội; khuyến khích trao đổi nhân sự mục vụ giữa các quốc gia.

- Thúc đẩy sứ mạng Scalabrini theo tinh thần hiệp hành: Cộng tác với các Giáo hội địa phương, các hội dòng, tổ chức mục vụ và cộng đồng di dân trong tinh thần cùng bước đi và cùng thực hiện sứ mạng.

- Tăng cường nghiên cứu và thu thập dữ liệu: Xây dựng các tài liệu về tình hình di dân, số liệu thống kê và những sáng kiến mục vụ; chú trọng nghiên cứu về sức khỏe tâm thần và nhu cầu thực tế của người di dân.

- Thúc đẩy cộng tác đại kết và liên tôn: Xây dựng sự hợp tác giữa các Giáo hội Kitô giáo và các tôn giáo khác trong việc bảo vệ phẩm giá, quyền lợi và đời sống của người di dân.

- Tăng cường giám sát, hướng dẫn và bảo vệ các tuyên úy: Xây dựng chương trình đồng hành, cố vấn, đào tạo và bảo vệ những người đang phục vụ tại các cộng đoàn tuyên úy di dân.

- Khuyến khích ơn gọi và làm mới đặc sủng Scalabrini: Cổ võ văn hóa ơn gọi, mở rộng sự tham gia của giáo dân và thế hệ trẻ, đồng thời giúp đặc sủng Scalabrini tiếp tục được nuôi dưỡng và phát triển trong Giáo hội.

- Phát triển mạng lưới hợp tác khu vực: Kết nối các sáng kiến, chương trình và nguồn lực hiện có của Giáo hội địa phương, Hội đồng Giám mục và các hội dòng.

- Phối hợp cử hành bốn ngày kỷ niệm quan trọng về di dân:

+ Ngày 8 tháng 2: Ngày Quốc tế cầu nguyện và nâng cao nhận thức chống nạn buôn người, nhằm thúc đẩy cầu nguyện, nâng cao nhận thức và hành động chống nạn buôn người.

+ Chúa nhật thứ hai tháng 7: Chúa nhật Cầu nguyện cho thuyền viên và người đi biển (Sea Sunday), cầu nguyện cho các thuyền viên, gia đình họ và tất cả những người đang làm việc trên biển.

+ Chúa nhật cuối cùng tháng 9: Ngày Thế giới di dân và người tị nạn, cổ võ tinh thần đón tiếp, liên đới và chăm sóc mục vụ.

+ Ngày 21 tháng 11: Ngày Ngư dân (Fishers' Day), quan tâm đến đời sống, phẩm giá, quyền lợi và nhu cầu mục vụ của các cộng đồng ngư dân.

Việc tổ chức các ngày kỷ niệm này cần được phối hợp với Bộ Phát triển Con người Toàn diện và Giáo hội địa phương.

- Đẩy mạnh đào tạo và huấn luyện những người cộng tác mục vụ: Phối hợp với SIMI, các chủng viện, hội dòng và giáo dân để đào tạo nhân sự, đặc biệt nhấn mạnh phương châm làm việc cùng với người di dân, chứ không chỉ làm việc cho người di dân.

- Cung cấp thông tin và hỗ trợ pháp lý: Giúp người di dân, người tị nạn, thuyền viên và ngư dân hiểu biết về quyền lợi, luật pháp, các quy định lao động và những cơ chế bảo vệ tại quốc gia sở tại.

- Ứng dụng mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI): Tận dụng công nghệ để truyền thông, chia sẻ thông tin, kết nối các cộng đồng di dân và mở rộng hoạt động chăm sóc mục vụ.

Từ mười hai đề xuất trên, các tham dự viên tiếp tục trao đổi về định hướng hợp tác trong tương lai. Nhiều ý kiến nhấn mạnh rằng điều cần thiết không phải là thành lập thêm các tổ chức mới, nhưng là kết nối những nguồn lực, trung tâm nghiên cứu, chương trình đào tạo và mạng lưới mục vụ đang hiện diện tại các quốc gia.

Trong bối cảnh đó, FABC được nhìn nhận như một diễn đàn quan trọng có khả năng quy tụ các giám mục và thúc đẩy sự phối hợp giữa các Hội đồng Giám mục trong khu vực. Một cuộc gặp gỡ khu vực rộng rãi hơn trong vòng ba năm tới cũng được đề xuất, với sự tham gia của Hội đồng Giám mục các nước và tổ chức liên quan tại châu Á.

Ngày làm việc thứ hai khép lại với tinh thần hiệp thông và cam kết tiếp tục cộng tác. Các tham dự viên tái khẳng định rằng việc chăm sóc mục vụ cho người di dân không phải là trách nhiệm riêng của một hội dòng hay một tổ chức, nhưng là sứ mạng chung của toàn thể Giáo hội, với sự tham gia của các giám mục, linh mục, tu sĩ, giáo dân và chính những người di dân.

Định hướng chung được xác định là xây dựng một Giáo hội hiệp hành, liên đới và rộng mở hơn, biết đón tiếp, đồng hành, bảo vệ và trao quyền cho người di dân, người tị nạn, thuyền viên và ngư dân. Qua đó, những người đang trên hành trình di chuyển không chỉ được chăm sóc và nâng đỡ, nhưng còn được nhìn nhận như những thành viên tích cực, những người cộng tác và những chứng nhân loan báo Tin mừng trong đời sống Giáo hội và xã hội tại châu Á và châu Úc.