Bài đọc I: Xh 22,21-27

Bài đọc II: 1Tx 1,5c-10

Tin mừng: Mt 22,34-40

Tình yêu là một hành trình đòi hỏi nhiều nỗ lực, đôi khi đau đớn nhưng cao cả. Nghệ thuật biết sống tình yêu cách chân thành, luôn là một trong những điều khó thực hành và khó truyền lại nhất. Ngày nay, định mệnh không thể tránh khỏi ấy của phận người dường như đã trở thành một điều gì đó “xa lạ” giữa nền văn hóa có khuynh hướng đánh giá mọi sự theo tiêu chuẩn hiệu quả và năng suất. Tất nhiên, về chủ đề này, Lời Chúa luôn có điều gì đó để nói. Từ xa xưa, Lời Chúa không giấu kín những quy luật của tình yêu, nhưng mời gọi chúng ta lắng nghe.

“Ngươi hãy yêu mến Chúa là Thiên Chúa ngươi hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn ngươi” (Mt 22, 37)

Trước câu hỏi của những người Pharisêu về “giới răn trọng nhất” trong lề luật, Chúa Giêsu tiết lộ quy tắc đầu tiên của tình yêu. Mối quan tâm đến việc phải yêu Chúa trước hết và trên hết luôn tiềm ẩn nguy cơ bị hiểu nhầm là sự chuyển dịch không cần thiết sang những bình diện siêu việt của một thực tại gần gũi hơn nhiều với phạm vi con người. Có lẽ chúng ta sẽ nói: muốn học yêu thương thì nên nhìn xuống mặt đất hơn là chiêm ngắm bầu trời. Thế nhưng, yêu mến Thiên Chúa hơn con người không phải là vấn đề chọn lựa điều gì thuận tiện, nhưng là một đòi hỏi thiết yếu. Bởi lẽ, chỉ trong tương quan với trái tim của Người, chúng ta mới có thể khám phá mức độ của tình yêu mà mình được mời gọi trao ban giữa thực tại cuộc sống, một tình yêu vừa có thể đạt tới, vừa dường như vượt quá khả năng của chúng ta.

Bao lâu chúng ta chưa sống một tương quan nghiêm túc và trung tín với Thiên Chúa, Đấng mà chúng ta mang hình ảnh và giống Người, thì mọi nỗ lực đặt tình yêu vào vị trí trung tâm đều có nguy cơ trở thành một hành vi thờ ngẫu tượng; nghĩa là tôn vinh quá mức một ai đó hay một điều gì đó vốn không bao giờ có thể lấp đầy tâm hồn chúng ta cách trọn vẹn. Thật vậy, khi chúng ta quên vun đắp tình yêu dành cho Thiên Chúa - tương quan ban nguồn sinh khí và đặt nền tảng cho mạng lưới các mối tương quan nhân loại vốn luôn mong manh - thì các mối tương quan ấy có nguy cơ trở nên ốm yếu. Phải chăng chúng ta đang cố tìm hình ảnh mình nơi biết bao khuôn mặt, mà quên rằng sự thuộc về đầu tiên và căn bản nhất của chúng ta chính là thuộc về dung nhan dịu hiền của “Con của Người, Đấng mà Người đã làm cho từ cõi chết sống lại, là Đức Giêsu” (1 Tx 1,10)?

Lời khuyên thứ hai từ Kinh thánh nhắc nhở chúng ta rằng chúng ta phải yêu thương người khác bởi vì họ giống chúng ta; và chúng ta đang, hoặc sẽ, giống như họ… khách ngoại kiều (x. Xh 22,20), cô nhi quả phụ (x. Xh 22,21) không chỉ là những thân phận bất hạnh mà một số người phải chịu đựng, nhưng còn là những hình ảnh biểu tượng mà mỗi người chúng ta có thể nhận ra chính mình. Chúa phán với dân Người rất rõ ràng, mời gọi họ đừng quên thân phận của mình khi còn ở đất Ai Cập, cũng đừng xem sự thịnh vượng và sung túc là những quyền lợi đương nhiên được hưởng, nhưng phải nhìn nhận đó là những hồng ân đã lãnh nhận. “Bổn phận” nhìn nhận người khác như anh chị em mình, để cùng chia sẻ niềm vui và nỗi đau trong cuộc sống, bắt nguồn từ thực tế rằng Thiên Chúa là Đấng “giàu lòng xót thương” (Xh 22,26) đối với hết mọi người. Vì thế, chúng ta không bao giờ được mệt mỏi noi gương Người, bằng cách quan tâm đến sự yếu đuối của con người, điều tất cả chúng ta cùng chia sẻ.

Quy luật thứ ba của tình yêu không được viết ra, nhưng mặc nhiên được khẳng định: tình yêu dành cho Thiên Chúa không thể tách rời khỏi tình yêu dành cho tha nhân. Lao mình vào vòng tay người khác khi chưa thực sự biết mình là ai - những người con được Thiên Chúa yêu thương - là một trải nghiệm rất đau đớn. Quả thật, yêu thương chính là ý nghĩa và ưu tiên hàng đầu của cuộc sống. Nhưng để có thể yêu thương, chúng ta cần có sự tự do nội tâm, nhờ đó có khả năng cho đi mà không đánh mất chính mình, đón nhận người khác mà không liên tục xét nét họ. Yêu thương có nghĩa là từng bước dấn thân vào các mối tương quan với tha nhân một cách có trách nhiệm, dù đó là những người chúng ta đã chọn lựa, hay những người tình cờ bước vào cuộc đời mình. Chúng ta không nên quá cậy dựa vào những điều tốt đẹp đã nhận được, nhưng cũng đừng để mặc cảm tội lỗi và mặc cảm dập tắt niềm hy vọng về một sự hiệp thông vốn luôn có thể trở thành hiện thực.

Cố gắng trao hiến cuộc đời mình cho tha nhân khi chưa học biết đón nhận sự sống từ Thiên Chúa trước đó, chẳng khác nào thực hiện một cú nhào lộn liều lĩnh, có thể khiến bất cứ người yêu thương chân thành - nhưng ngây thơ - phải trả giá đắt. Tuy nhiên, khép kín lòng mình trong một tình yêu dành cho Thiên Chúa mà không thể hiện thực hóa thành những hành động quan tâm và sẵn sàng phục vụ tha nhân cũng là một ảo tưởng.

Vì thế, điều còn lại là chúng ta hãy bước vào hành trình của tình yêu với sự khôn ngoan và một chút liều lĩnh. Ý thức rằng một điều tốt đẹp như thế - vừa mang tính nhân loại, vừa mang chiều kích thần linh - chỉ có thể được sống trọn vẹn nơi tất cả chúng ta: “giữa bao gian truân, với lòng hân hoan trong Thánh Thần” (Tx 1, 6)

Lm. Roberto Pasolini, OFM Cap. (nellaparola.it)