Theo Đức Thánh cha, các thánh không phải là những nhân vật chỉ thuộc về quá khứ. Các ngài đã sống giữa những hoàn cảnh lịch sử cụ thể, đối diện với những thách đố của thời đại mình và đáp lại lời mời gọi của Thiên Chúa bằng chính cuộc đời.
Được ân sủng soi sáng, các thánh đã biết kết hợp đức tin với lịch sử, dâng hiến cuộc đời để xây dựng Nước Thiên Chúa. Chính chứng tá ấy đã góp phần biến đổi thế giới và làm cho lịch sử nhân loại trở nên nhân bản hơn.
Đức Thánh cha cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu lịch sử một cách nghiêm túc trong các án phong thánh. Bởi các thánh cần được nhận biết qua những chứng từ xác thực, đáng tin cậy, đồng thời phải được đặt trong bối cảnh lịch sử mà các ngài đã sống.
Tuy nhiên, chứng tá của các thánh không bị giới hạn trong một thời đại. Các ngài vẫn là những mẫu gương sống động, giúp Dân Chúa đối diện với những thách đố hôm nay và nhận ra những cơ hội để sống Tin mừng.
Qua đó, Đức Thánh cha nhắc chúng ta rằng sự thánh thiện không tách rời lịch sử, nhưng có sức mạnh đổi mới và biến đổi lịch sử. Sau đây là toàn văn Diễn văn của Đức Thánh cha Lêô XIV dành cho các tham dự viên Hội nghị “Sự thánh thiện trong lịch sử” ngày 21/10/2026:
DIỄN VĂN CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV DÀNH CHO
CÁC THAM DỰ VIÊN HỘI NGHỊ “SỰ THÁNH THIỆN TRONG LỊCH SỬ”
DO BỘ PHONG THÁNH TỔ CHỨC
Phòng Clementina
Thứ Tư, ngày 21 tháng 10 năm 2026
Nhân danh Cha, và Con, và Thánh Thần.
Bình an cho anh chị em.
Thật vui khi thấy lòng nhiệt thành lớn lao dành cho các vị thánh của thời đại. Cảm ơn anh chị em!
Kính thưa quý Đức Hồng y và quý Đức cha,
Anh chị em thân mến!
Tôi vui mừng được gặp anh chị em trong ngày bế mạc Hội nghị “Sự thánh thiện trong lịch sử”, do Bộ Phong Thánh tổ chức. Tôi xin gửi lời chào và cảm ơn các vị Bề trên, các thành viên, các cố vấn, các vị hữu trách của Bộ, các diễn giả của Hội nghị, cũng như tất cả những anh chị em, trên nhiều cương vị khác nhau, đang làm việc với các hồ sơ phong thánh.
Chủ đề được chọn cho những ngày nghiên cứu này nhằm đào sâu mối tương quan giữa sự thánh thiện và lịch sử, mở ra cơ hội suy tư về nhiều khía cạnh khác nhau. Khía cạnh thứ nhất liên quan đến sự thánh thiện đã được tuyên phong, điều phải được chứng minh bằng những chứng từ xác thực, đáng tin cậy và không thể tranh cãi. Để đạt được mục đích này, công việc của Ủy ban Lịch sử ở cấp giáo phận, cũng như của các Báo cáo viên và Cố vấn thuộc Bộ Phong Thánh trong việc xem xét những trường hợp được gọi là “án phong thánh cổ”, đóng vai trò thiết yếu.
Thật vậy, chính Đức Thánh cha Piô XI, một sử gia có uy tín, đã thành lập Phân ban Lịch sử trong Thánh Bộ Lễ nghi lúc bấy giờ, mở đường cho việc áp dụng phương pháp phê bình lịch sử một cách chuyên biệt vào các án phong thánh. Ngay cả việc xem xét những “án phong thánh gần đây” cũng không thể tiến hành nếu không có sự thẩm tra nghiêm túc và chặt chẽ đối với toàn bộ tài liệu đã được thu thập. Các hồ sơ phong thánh sử dụng những công cụ đặc thù của ngành nghiên cứu lịch sử, mặc dù mục tiêu không phải là xây dựng công trình sử học, nhưng là làm sáng tỏ đặc tính gương sáng, linh đạo và danh tiếng thánh thiện của các ứng viên được đề nghị phong thánh.
Khía cạnh thứ hai là cách thức mà sự phát triển của lịch sử và văn hóa, qua những giai đoạn khác nhau, có thể ảnh hưởng đến chính quan niệm về sự thánh thiện. Theo dòng thời gian, ngay cả hình ảnh của các thánh cũng có thể thay đổi: không phải để chạy theo những khuôn mẫu của từng thời đại, nhưng để diễn giải kinh nghiệm của hiện tại dưới ánh sáng Tin mừng được đem ra thực hành trong đời sống. Vì thế, việc đặt chứng tá của một vị thánh trong bối cảnh lịch sử mà vị ấy đã sống có tầm quan trọng đặc biệt.
Dân Thiên Chúa tìm kiếm những mẫu gương để noi theo trong cuộc sống hiện tại, những vị chuyển cầu giúp các thành viên của Giáo hội đối diện với những thách đố của thời đại và nhận ra những cơ hội mà các thách đố ấy mang lại. Tuy nhiên, không được quên rằng hành vi long trọng tuyên phong hiển thánh vượt lên trên những hoàn cảnh lịch sử. Thật vậy, qua hành vi này, Đấng kế vị Thánh Phêrô không chỉ chuẩn nhận mà còn giới thiệu cho toàn thể Giáo hội những chứng nhân đáng tin cậy của Tin mừng, có khả năng nói với con người thuộc mọi thời đại.
Sau cùng, cần suy xét xem sự hiện diện và chứng tá của các thánh đã biến đổi lịch sử như thế nào. Được ân sủng soi sáng, các ngài đã có thể lắng nghe những lời mời gọi của thời đại mình, kết hợp đức tin với lịch sử và dâng hiến cuộc đời để xây dựng thực tại mới của Nước Thiên Chúa. Lịch sử thế giới sẽ nghèo nàn hơn bội phần nếu thiếu vắng các thánh; nói cách khác, thế giới sẽ kém nhân bản hơn.
Các bạn thân mến, chứng tá của các thánh, gắn bó sâu xa với thực tại của thời đại các ngài, nhắc nhở chúng ta về sức mạnh đổi mới và biến đổi của Mầu nhiệm Vượt Qua. Các ngài cho chúng ta thấy một lịch sử được định hình bởi đức tin. Tôi cảm ơn anh chị em, bởi vì qua công việc, anh chị em đang góp phần làm sáng tỏ thực tại tuyệt vời này. Tôi phó thác anh chị em cho sự che chở của Đức Trinh nữ Maria, Nữ Vương các Thánh, và tôi ban Phép lành Tông tòa cho tất cả anh chị em.
Cảm ơn anh chị em!
Chuyển ngữ từ: vatican.va