Người Kitô hữu có thể học cách nhìn người khác vượt lên trên những nhãn mác, thành kiến và định kiến mà mình gán cho họ không?

Đức Hồng y Pablo Virgilio David đã đặt câu hỏi này ở trung tâm của bước chuyển động đầu tiên trong tiến trình hoán cải hiệp hành, khi ngài nói chuyện với các thành viên của các nhóm hiệp hành quốc gia đến từ khắp châu Á trong một buổi huấn đức thiêng liêng tại Nhà nguyện Thánh Micae, Baan Phu Waan, Samparan, Thái Lan, ngày 1/9.

Trong buổi huấn đức kéo dài một giờ, Đức Hồng y David đã suy tư về ba chuyển động hoán cải được gợi lên từ Đại hội Toàn thể lần thứ XII của Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC), được tổ chức tại Jakarta vào tháng Bảy. Ngài cho biết, chuyển động đầu tiên là sự hoán cải cách nhìn, chuyển từ những thành kiến và quan niệm có sẵn sang học cách nhìn như Chúa Giêsu nhìn.

Đức Hồng y David đặt nền tảng cho suy tư của mình trên cuộc gặp gỡ giữa Chúa Giêsu và Nathanael trong Ga 1,45-51. Khi Philipphê nói với Nathanael rằng họ đã gặp được Chúa Giêsu thành Nazareth, Nathanael đáp: “Từ Nazareth, làm sao có cái gì hay được?”

Đối với Đức Hồng y David, phản ứng của Nathanael cho thấy con người có thể nhanh chóng đưa ra những phán đoán về người khác ngay cả trước khi gặp gỡ họ.

Đức Hồng y David nói: “Ông ấy thậm chí còn chưa gặp Chúa Giêsu mà đã có sẵn một nhận định về Người.”

Chúa Giêsu lại đáp lại theo một cách khác. Thay vì đáp trả lời miệt thị ấy, Người nhận ra một điều tốt đẹp nơi Nathanael: “Đây đích thật là một người Israel, lòng dạ không có gì gian dối!”

Nathanael nhìn thấy một người Nazareth; Chúa Giêsu nhìn thấy một người Israel đích thực.

Đức Hồng y David cho biết, sự tương phản này cho thấy điểm khởi đầu của sự hoán cải hiệp hành. Chúa Giêsu không bắt đầu từ thành kiến của Nathanael, nhưng từ tiềm năng nơi ông. Người nhìn vượt qua lời nhận xét đầy coi thường ấy và nhận ra bên dưới đó một người chân thành tìm kiếm.

Đức Hồng y mời gọi các tham dự viên xem xét lại cách nhìn của chính mình: Chúng ta có thể nhận ra ân sủng đang hoạt động nơi những người bất đồng với mình không? Chúng ta có thể nhận ra sự hiện diện của Chúa Thánh Thần bên ngoài những môi trường mà chúng ta thường mong đợi gặp thấy Người không? Chúng ta có thể nhận ra nơi những người bị xem là không đáng kể một điều gì đó mà Thiên Chúa muốn Giáo hội lắng nghe không?

Đức Hồng y David cũng nhấn mạnh sự khác biệt giữa việc được nhìn và thực sự được nhìn thấy. Người nghèo có thể bị giản lược thành những con số thống kê, người di cư thành nguồn lao động, người trẻ thành những vấn đề, phụ nữ thành những vai trò mà họ được kỳ vọng phải đảm nhận, và các dân tộc bản địa thành những nhóm thiểu số. Tương tự, những người thuộc các tôn giáo khác có thể chỉ được nhìn như những người không cùng chia sẻ đức tin Kitô giáo.

Những nhãn mác như thế có thể cản trở một cuộc gặp gỡ đích thực. 

Tin mừng đưa ra một hình ảnh khác khi Chúa Giêsu nói với Nathanael: “Trước khi Philipphê gọi anh, lúc anh đang ở dưới cây vả, tôi đã thấy anh rồi.” Nathanael nhận ra rằng mình đã được nhìn thấy.

Đối với Đức Hồng y David, sự hoán cải sâu xa hơn của Giáo hội là trở thành một cộng đoàn nơi mọi người có thể nói: “Tôi đã được nhìn thấy. Chúng tôi nhìn thấy bạn. Chúng tôi lắng nghe bạn. Câu chuyện của bạn có ý nghĩa.”

Điều này đặc biệt thích hợp đối với Giáo hội tại châu Á, nơi các nhóm hiệp hành quốc gia hoạt động giữa những nền văn hóa, tôn giáo và thực tại xã hội đa dạng. Các tham dự viên Đại hội Toàn thể FABC đến từ những Giáo hội có hoàn cảnh rất khác nhau, bao gồm những quốc gia nơi các Kitô hữu chiếm đa số và những quốc gia khác nơi họ chỉ là một thiểu số nhỏ bé. Họ cũng mang theo những quan niệm khác nhau về Giáo hội, sứ mạng, châu Á và tính hiệp hành.

Vì thế, Đức Hồng y David trở lại với lời Philipphê mời Nathanael: “Cứ đến mà xem.”

Đối với các nhóm hiệp hành quốc gia, điều này có nghĩa là kiến tạo những không gian nơi phụ nữ, người trẻ, người nghèo và những người ở bên lề không chỉ đơn thuần được đại diện, nhưng thực sự được lắng nghe. Trong các xã hội đa tôn giáo của châu Á, điều đó cũng có nghĩa là gặp gỡ những người láng giềng theo Phật giáo, Hồi giáo, Ấn giáo và các tôn giáo khác, không chỉ đơn thuần như những đối tượng của sứ mạng, nhưng như những người bạn đồng hành trên hành trình, cùng chia sẻ những niềm vui và thương tích của thân phận con người.

Đức Hồng y David cho biết, sự hoán cải ấy bắt đầu trước cả những cơ cấu, những cuộc gặp gỡ hay các kế hoạch mục vụ.

Sự hoán cải ấy bắt đầu từ đôi mắt.

Vì thế, thách đố đối với những người lãnh đạo tiến trình hiệp hành không chỉ là liệu họ có sẵn sàng lắng nghe hay không, mà còn là liệu họ có sẵn sàng nhìn người khác bằng một cách nhìn khác hay không: nhận ra những Nathanael mà họ có thể đã vội vàng phán xét, cũng như nhận ra hoạt động âm thầm của ân sủng Thiên Chúa nơi những con người và những nơi chốn mà nếu không, họ có thể dễ dàng bỏ qua.

Tác giả: RVA News