Trong bài chia sẻ nhân dịp kỷ niệm mười năm Tông huấn Amoris laetitia, bà Véronique Lonchamp nhấn mạnh rằng các gia đình Kitô hữu không chỉ là những người đón nhận sự chăm sóc mục vụ, nhưng còn là những chủ thể tích cực trong sứ mạng của Giáo hội. Điều đáng chú ý là đóng góp của các gia đình “trước hết không nằm ở những việc họ làm, nhưng ở chính con người và cách hiện hữu của họ”.
Một đôi vợ chồng biết lắng nghe nhau sau những bất đồng, biết xin lỗi và tha thứ, kiên trì trung thành giữa những thử thách; cha mẹ biết đón nhận con cái vô điều kiện, chăm sóc người thân đau yếu và quan tâm đến những người dễ bị tổn thương: chính qua những cử chỉ ấy, tình yêu của Đức Kitô trở nên hữu hình.
Không có gia đình nào hoàn hảo. Nhưng mỗi gia đình đều có thể trở thành nơi Tin mừng được sống và trao truyền, khi để cho ân sủng Thiên Chúa biến đổi những mối tương quan hằng ngày.
Từ kinh nghiệm ấy, tác giả còn gợi mở một hướng đi quan trọng: Giáo hội không chỉ trao trách nhiệm mục vụ cho các gia đình, mà còn cần học hỏi từ chính họ. Bởi đời sống gia đình là trường học cụ thể của sự kiên nhẫn, lòng trung tín, việc đón nhận những khác biệt và khả năng bắt đầu lại sau những thất bại. Những kinh nghiệm ấy có thể giúp Giáo hội sống sâu sắc hơn bốn thái độ mục vụ: đón nhận, đồng hành, phân định và hội nhập, để thực sự trở thành một “gia đình của các gia đình” (Amoris laetitia, số 202).
Sau đây là toàn văn bản dịch Việt ngữ bài chia sẻ "Các gia đình Kitô hữu là những chủ thể trong sứ mệnh của Giáo hội" của Bà Véronique Lonchamp trong cuộc gặp gỡ “Mười năm sau Amoris laetitia” diễn ra tại Vatican từ ngày 07-14/10/2026.
______________________
CÁC GIA ĐÌNH KITÔ HỮU LÀ NHỮNG CHỦ THỂ TRONG SỨ MỆNH CỦA GIÁO HỘI
Đón nhận tình yêu hôn nhân và gia đình như động lực thúc đẩy sứ mệnh
Thứ Ba, ngày 13 tháng 10 năm 2026
Suy tư hôm nay dựa trên một xác tín mạnh mẽ được trình bày trong Tông huấn Amoris Laetitia (Niềm vui tình yêu): các gia đình Kitô hữu không chỉ là những người đón nhận sự nâng đỡ mục vụ của Giáo hội, nhưng còn là “những tác nhân chính trong hoạt động mục vụ gia đình”[1] và là những chủ thể tích cực trong sứ mệnh của Giáo hội. Đóng góp của họ là điều không thể thay thế. Đóng góp ấy trước hết không nằm ở những việc họ làm, nhưng ở chính con người và cách hiện hữu của họ: cách họ sống mỗi ngày “cộng đồng sâu xa của sự sống và tình yêu”.[2] Khi đời sống thường nhật của họ trở thành nơi Tin mừng nhập thể và được biểu lộ qua các mối tương quan, những cử chỉ và những thử thách hằng ngày, họ làm cho tình yêu của Đức Kitô dành cho Giáo hội trở nên hữu hình.[3] Đây chính là sứ mệnh đầu tiên của họ.
Như Amoris Laetitia nhắc nhở chúng ta rằng, lời “xin vâng” trong hôn nhân đánh dấu “khởi đầu của một hành trình” [4]; đó là một “lịch sử cứu độ”,[5] trong đó đôi vợ chồng dần học biết yêu thương nhau nhiều hơn, bất chấp những yếu đuối và giới hạn của bản thân. Tình yêu của họ được mời gọi trưởng thành trong suốt cuộc đời,[6] nhờ được nâng đỡ bởi đời sống bí tích.
Hôn nhân kết hợp hai con người khác biệt về lịch sử đời mình, về tính cách và những kỳ vọng. Cùng nhau lớn lên trong tình yêu là một thách đố, đòi hỏi phải vun đắp những thái độ thiết yếu: đối thoại, tha thứ, kiên nhẫn, quảng đại hiến thân và tôn trọng lẫn nhau. Những thái độ này được thể hiện trong các khoảnh khắc bình thường của đời sống hôn nhân, qua khả năng lắng nghe nhau, giải quyết xung đột, xin lỗi và tha thứ, cùng nhau vượt qua gian khó, kiên trì sống trung tín, đón nhận một người con, chăm sóc lẫn nhau hoặc bắt đầu lại sau một thất bại.
Chính bằng cách đó, đôi vợ chồng làm cho tình yêu của Đức Kitô trở nên hữu hình: mỗi bước tiến trong tình yêu, dù nhỏ bé, cũng trở thành một dấu chỉ. Khi để cho ân sủng Thiên Chúa hoạt động trong cuộc đời mình, đôi vợ chồng trở thành “những cộng tác viên của ân sủng và những chứng nhân của đức tin”[7] cho con cái và những người xung quanh. Amoris Laetitia[8] cũng nhắc nhở chúng ta rằng gia đình là môi trường xã hội hóa đầu tiên, nơi con người học biết quan tâm đến người khác, chia sẻ, tôn trọng và tương trợ lẫn nhau. Chính trong đời sống thường nhật của gia đình, chúng ta học cách sống Tin mừng một cách cụ thể.
Gia đình là nơi đón nhận vô điều kiện. Người con được đón nhận như một hồng ân, được yêu thương vì chính con người của mình và được mời gọi khám phá vị trí độc đáo của bản thân trong gia đình, ngay cả khi những khuyết tật, khó khăn hoặc một số lựa chọn trong cuộc sống gây nên những hiểu lầm, bất đồng hay căng thẳng.
Gia đình cũng là nơi nâng đỡ lòng trung thành theo thời gian. Cha mẹ đồng hành với sự trưởng thành của từng người con, giúp con trở nên tự do và có trách nhiệm, đồng thời luôn hiện diện như một điểm tựa vững chắc trong suốt cuộc đời con.
Sau cùng, gia đình là nơi học biết phân định. Khi đứng trước nhiều lựa chọn và đôi khi là những hoàn cảnh phức tạp, cha mẹ hướng dẫn từng người con tìm kiếm điều giúp con trưởng thành và tiếp tục tiến bước trên hành trình riêng của mình.
Vì không ai được quyền lựa chọn gia đình mình sinh ra, mỗi người đều học cách chung sống với những khác biệt về tính khí, thế hệ hoặc hoàn cảnh xuất thân. Duy trì mối dây liên kết bất chấp những căng thẳng, dành chỗ cho mọi người, đón nhận những thành viên mới và quan tâm đến những người mong manh nhất là những cách cụ thể để sống đức ái.
Qua “hàng ngàn cử chỉ nhỏ bé nhưng chân thực”[9], mỗi người cảm nghiệm được sự tha thứ, lòng kiên nhẫn, tinh thần phục vụ, sự trung tín và lòng thương xót. Những thái độ này có thể được sống và biểu lộ trong bất kỳ gia đình nào tìm cách sống theo Tin mừng, ngay cả khi hoàn cảnh của gia đình ấy chưa hoàn toàn phù hợp với lý tưởng Kitô giáo về hôn nhân. Bởi lẽ, không có gia đình nào được hình thành một lần là hoàn tất mãi mãi; cũng chẳng có gia đình nào hoàn hảo. Mỗi gia đình đều được mời gọi để cho Thiên Chúa biến đổi đời sống thường nhật của mình, nhờ đó trở thành dấu chỉ sự hiện diện của Ngài trong thế giới.
Như thế, gia đình trở thành “không gian được Thiên Chúa soi sáng, nơi con người cảm nghiệm sự hiện diện âm thầm của Chúa Phục sinh”[10], đồng thời là một “Hội thánh tại gia” đích thực, nơi đức tin được sống, cử hành và lưu truyền mỗi ngày. Gia đình không chỉ truyền đạt các giá trị, nhưng còn làm cho những giá trị ấy trở thành hiện thực trong đời sống. Đức tin trước hết không chỉ được giảng dạy trong gia đình, nhưng được sống qua sự quan tâm đến những người mong manh nhất, tình liên đới giữa các thế hệ, khả năng cùng nhau vượt qua khó khăn, việc cầu nguyện chung và sự tha thứ sau những xung đột.
Như vậy, sự nhất quán giữa đức tin được tuyên xưng và cách sống biểu lộ một tình yêu nhân bản và Kitô giáo đích thực trong mọi chiều kích: tình cảm, tương quan, thể lý và thiêng liêng. Tình yêu ấy truyền đạt cho con cái một cái nhìn Kitô giáo về tình yêu, trở thành điểm quy chiếu thiết yếu cho đời sống tình cảm và các mối tương quan của chúng, đặc biệt trong bối cảnh văn hóa đang bị chi phối bởi xu hướng tầm thường hóa nội dung khiêu dâm.
Những hành trình đức tin được chứng kiến ngày nay cho thấy nhiều chứng tá đời sống gia đình mang lại nhiều hoa trái. Một số đôi bạn trẻ đang chuẩn bị kết hôn, dù chưa có nhiều kinh nghiệm về tiến trình đào luyện, đã chia sẻ rằng ước muốn cử hành hôn phối trong Giáo hội của họ bắt nguồn từ ký ức về đời sống đức tin mà họ từng chứng kiến nơi ông bà mình.
Sự gia tăng gần đây của số người tham gia tiến trình đào luyện nhằm chuẩn bị kết hôn tại Pháp cho thấy việc lưu truyền đức tin thường diễn ra theo nhiều chiều hướng: hành trình đức tin của một trẻ em, một thiếu niên hoặc một người trưởng thành đang trong tiến trình học hỏi thường giúp những thành viên khác trong gia đình khám phá lại đức tin Kitô giáo. Nhờ đó, mọi người đều có thể làm chứng và lưu truyền Tin mừng cho nhau.
Là “tế bào sống động có khả năng biến đổi thế giới”[11], gia đình tỏa sáng vượt ra ngoài phạm vi mái ấm của mình. Cách sống của gia đình được thể hiện tại nơi cư trú, nơi làm việc và trong các hoạt động dấn thân, kể cả ở những nơi Giáo hội ít hiện diện hơn.
Chẳng hạn, một nhà lãnh đạo doanh nghiệp nỗ lực dung hòa những đòi hỏi kinh tế với phẩm giá con người và chất lượng các mối tương quan nhân bản.
Những bậc cha mẹ tham gia vào đời sống học đường góp phần xây dựng công ích bằng cách sử dụng khả năng và chuyên môn của mình để phục vụ trẻ em và các gia đình.
Những người đã học được trong đời sống gia đình cách quan tâm đến từng người và tôn trọng những người dễ bị tổn thương nhất sẽ lên tiếng bảo vệ những ai bị gạt ra bên lề, bị mất uy tín hoặc bị xét đoán cách bất công, cả trong các tổ chức cộng đồng hay tại nơi làm việc.
Những gia đình quan tâm đến người cao tuổi sống cô đơn hoặc những người láng giềng đang gặp khó khăn biểu lộ một tinh thần huynh đệ đích thực.
Tương tự, bằng cách sống và truyền lại cho con cái lòng tôn trọng công trình tạo dựng cách cụ thể, các gia đình góp phần thúc đẩy một nền văn hóa sinh thái toàn diện trong xã hội.
Trong bối cảnh nước Pháp, nơi đức tin thường được sống cách âm thầm, chứng tá này được thể hiện qua cách con người xây dựng và sống các mối tương quan. Không hiếm trường hợp những người xa cách Giáo hội tự nhiên tìm đến các Kitô hữu để được lắng nghe, xin lời khuyên hoặc tìm kiếm sự an ủi. Họ nhận thấy nơi các Kitô hữu sự quan tâm đến người khác, lòng trung tín với những cam kết và niềm hy vọng khơi dậy lòng tin tưởng. Như thế, ngay cả khi không luôn công khai nói về đức tin của mình, các gia đình Kitô hữu vẫn làm cho tình yêu Thiên Chúa trở nên có thể cảm nhận được và góp phần nhân bản hóa các mối tương quan ngay giữa những thực tại thường nhật.
Nếu các gia đình thực sự là những chủ thể tích cực trong sứ mệnh của Giáo hội, điều đó làm thay đổi điều gì đối với Giáo hội?
Điều này dẫn đến việc nhìn nhận đầy đủ hơn vai trò của các gia đình trong hoạt động mục vụ. Vì hiểu những niềm vui và khó khăn từ chính bên trong đời sống hôn nhân, lời chia sẻ của các đôi vợ chồng là điều không thể thay thế; chỉ họ mới có thể làm chứng về ơn gọi hôn nhân dựa trên kinh nghiệm sống của chính mình.
Đóng góp của họ được thể hiện cụ thể qua nhiều sáng kiến đã xuất hiện tại Pháp trong mười năm qua, dưới tác động của Tông huấn Amoris Laetitia.
Sau đây là một số ví dụ:
- Ngày càng có nhiều đôi vợ chồng lớn tuổi tham gia vào việc chuẩn bị hôn nhân. Qua sự đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm và những mối tương quan hướng dẫn mà họ thiết lập, các đôi vợ chồng này làm chứng rằng tình yêu bền vững là điều có thể; khủng hoảng có thể vượt qua; và lòng trung tín có thể mang lại hạnh phúc.
- Thành lập các Nhà Gia đình tại các giáo phận. Sáng kiến này đáp lại lời mời gọi trong số 229 của Amoris Laetitia về việc phát triển những không gian đón tiếp, lắng nghe và nâng đỡ các đôi vợ chồng cũng như các gia đình.
- Đa dạng hóa các chương trình dành cho những đôi bạn trẻ và các sáng kiến hỗ trợ việc làm cha mẹ, trong đó có những hình thức đồng hành từ xa phù hợp với các vùng nông thôn.
- Các đôi vợ chồng tham gia xây dựng những định hướng mục vụ của giáo phận nhằm đồng hành với những người ly thân, ly dị hoặc tái hôn.
- Chương IV của Amoris Laetitia, đặc biệt là phần chú giải bài ca Đức ái, là kim chỉ nam quý giá cho đời sống hôn nhân. Nội dung này tác động sâu sắc đến các đôi vợ chồng và cần được phổ biến rộng rãi hơn nữa.
Hơn nữa, việc nhìn nhận các gia đình là những chủ thể tích cực còn mời gọi Giáo hội đón nhận từ họ kinh nghiệm không thể thay thế về tình yêu, lòng trung tín, việc giáo dục, sự mong manh và sự tha thứ. Vấn đề không chỉ là trao cho các gia đình nhiều trách nhiệm mục vụ hơn. Giáo hội còn được mời gọi học hỏi từ những kinh nghiệm và khả năng thực hành của họ, vốn bắt nguồn từ chính cách họ sống và hiện hữu.
Bởi vì hằng ngày sống những niềm vui và sự mong manh của các mối tương quan nhân bản, các gia đình hiểu rằng một người trưởng thành nhờ được đón nhận vô điều kiện, được hiện diện và nâng đỡ cách trung thành theo thời gian, được đồng hành trong tiến trình phân định với lòng kiên nhẫn, và được đối xử theo tinh thần bao dung, không loại trừ. Qua kinh nghiệm, họ cũng hiểu rằng một gia đình sẽ lớn lên khi biết dành chỗ cho những người bé nhỏ nhất và mong manh nhất.[12]
Các gia đình cảm nghiệm rằng sự trưởng thành về nhân bản và thiêng liêng là một hành trình, thường diễn ra chậm rãi, với những bước tiến, những lần thụt lùi và những khởi đầu mới.
Các gia đình học cách chung sống cách cụ thể bất chấp những khác biệt và căng thẳng; ưu tiên việc đón nhận hơn là xét đoán; nâng đỡ mỗi người trên hành trình riêng của họ; phân định những cơ hội giúp họ trưởng thành; bảo đảm mọi người đều có chỗ đứng; và thực hành sự tha thứ cùng hòa giải.
Kinh nghiệm gia đình soi sáng cách đặc biệt cho bốn động từ định hướng hoạt động mục vụ: đón nhận, đồng hành, phân định và hội nhập.
Khi để cho kinh nghiệm này hướng dẫn, Giáo hội được mời gọi ngày càng trở nên đúng với căn tính của mình: một “gia đình của các gia đình”[13], nơi mỗi người đều được đón nhận, nâng đỡ, khích lệ vượt qua thử thách và giúp tăng trưởng trong đức tin theo nhịp độ riêng của mình.
Kinh nghiệm cụ thể của các gia đình soi sáng thế nào cho thực hành lắng nghe, phân định và đưa ra quyết định của Giáo hội? Giáo hội có thể đón nhận tốt hơn những đóng góp của các gia đình như thế nào để định hình và thực thi sứ mệnh của mình?
Điều thiết yếu là nâng đỡ các gia đình trong ơn gọi truyền giáo của họ. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở những gì Giáo hội có thể thực hiện cùng với các gia đình, mà còn ở việc nhận ra những gì Giáo hội đón nhận từ họ. Khi Giáo hội nhìn nhận các gia đình là những tác nhân đích thực của sứ mệnh, họ giúp Giáo hội ngày càng trở nên hiệp hành hơn, truyền giáo hơn và quan tâm hơn đến con người.
Tác giả: Bà Véronique Lonchamp (amorislaetitia.va)
[1] Amoris Laetitia (AL), số 200.
[2] Gaudium et Spes (GS), số 48.
[3] x. Amoris Laetitia, số 121.
[4] Amoris Laetitia, số 218.
[5] Amoris Laetitia, số 221.
[6] x. Amoris Laetitia, số 134 và số 220.
[7] Amoris Laetitia, số 321, trích dẫn Apostolicam Actuositatem (AA), số 11.
[8] x. Amoris Laetitia, số 276.
[9] Amoris Laetitia, số 315.
[10] Amoris Laetitia, số 317.
[11] Amoris Laetitia, số 324.
[12] Dẫn chiếu theo văn bản gốc.
[13] Amoris Laetitia, số 202.