CỬ HÀNH CHÚA NHẬT LỄ LÁ CUỘC THƯƠNG KHÓ CỦA CHÚA
BÀI GIẢNG CỦA ĐỨC THÁNH CHA BÊNÊĐICTÔ XVI
Quảng trường Thánh Phêrô
Ngày Giới trẻ Thế giới lần thứ 23
Chúa nhật, ngày 16 tháng 3 năm 2008
Anh chị em thân mến,
Tin mừng của Chúa nhật lễ Lá hằng năm đều thuật lại việc Đức Giêsu tiến vào Giêrusalem. Cùng với các môn đệ và một đám đông người hành hương ngày càng đông đảo, Người đi lên từ miền đồng bằng Galilê đến Thành Thánh. Các thánh sử đã kể lại cho chúng ta ba lần Đức Giêsu loan báo về cuộc Thương khó của Người, như những chặng trên hành trình tiến lên, đồng thời cũng nói đến cuộc tiến lên nội tâm mà Người đang thực hiện trong cuộc lữ hành này.
Đức Giêsu tiến về Đền thờ - nơi mà, như sách Đệ nhị luật nói, Thiên Chúa đã chọn để “đặt Danh Người ngự ở đó” (x. Đnl 12,11; 14,23). Thiên Chúa, Đấng tạo dựng trời đất, đã tự mặc khải Danh của Người, làm cho mình trở nên có thể được kêu cầu; hơn thế nữa, Người đã làm cho mình trở nên gần gũi, để con người có thể chạm đến. Không nơi nào có thể chứa đựng Người, nhưng chính vì thế, Người đã ban cho mình một nơi chốn và một Danh, để Người, là Thiên Chúa đích thực, có thể được tôn thờ cách cá vị ngay giữa chúng ta.
Chúng ta biết qua trình thuật Đức Giêsu lúc mười hai tuổi rằng Người yêu mến Đền thờ như nhà của Cha mình, như chính ngôi nhà thân thương của Người. Giờ đây, Người lại đến thăm Đền thờ ấy, nhưng hành trình của Người còn đi xa hơn: đích điểm cuối cùng của cuộc tiến lên này là thập giá.
Đó là cuộc đi lên được Thư gửi tín hữu Do Thái mô tả như hành trình tiến về lều không do tay con người dựng nên, nhưng do chính Thiên Chúa thiết lập, dẫn đến sự hiện diện của Thiên Chúa. Cuộc tiến lên cuối cùng để được chiêm ngắm Thiên Chúa phải đi qua thập giá. Đó là cuộc đi lên hướng tới “tình yêu đến cùng” (x. Ga 13,1), là núi thánh đích thực của Thiên Chúa, nơi gặp gỡ dứt khoát giữa Thiên Chúa và con người.
Trong cuộc tiến vào Giêrusalem, dân chúng đã tung hô Đức Giêsu như Con vua Đavít bằng những lời của các khách hành hương trong Thánh vịnh 118[117]: “Hoan hô Con vua Đavít! Chúc tụng Đấng ngự đến nhân danh Chúa! Hoan hô trên các tầng trời!” (Mt 21,9).
Sau đó, Người tiến vào Đền thờ. Thế nhưng, tại nơi lẽ ra phải là không gian của cuộc gặp gỡ giữa Thiên Chúa và con người, Người lại thấy những người buôn bán súc vật và những kẻ đổi tiền, chiếm chỗ cầu nguyện bằng các hoạt động mua bán của họ. Thực vậy, các con vật được bán là để dùng làm lễ tế trong Đền thờ; và vì không thể sử dụng những đồng tiền mang hình các hoàng đế Rôma, vốn trái nghịch với Thiên Chúa đích thực, nên người ta cần đổi sang những đồng tiền không mang hình ảnh mang tính ngẫu tượng. Tuy nhiên, tất cả những việc ấy có thể được thực hiện ở nơi khác.
Không gian đang bị chiếm dụng ấy, theo đúng mục đích của nó, phải là tiền đình dành cho dân ngoại. Bởi lẽ, Thiên Chúa của Ítraen chính là Thiên Chúa của muôn dân. Dù những người ngoại không trực tiếp tham dự vào Mặc khải, họ vẫn có thể hiệp lời cầu nguyện với Thiên Chúa duy nhất nơi tiền đình của đức tin. Thiên Chúa của Ítraen, Thiên Chúa của toàn thể nhân loại, luôn chờ đợi lời cầu nguyện, sự tìm kiếm và tiếng kêu khẩn của họ.
Thế nhưng, ở đây, việc buôn bán lại chiếm ưu thế, những giao dịch được hợp pháp hóa bởi nhà chức trách, vốn cũng được hưởng lợi từ lợi nhuận của các thương nhân. Những người buôn bán hành động đúng theo luật đang hiện hành, nhưng chính luật ấy lại bị lệch lạc. Thư gửi tín hữu Côlôxê nói: “Lòng tham là một thứ ngẫu tượng” (Cl 3,5). Chính Đức Giêsu đã đối diện với thứ ngẫu tượng ấy. Trước thực trạng đó, Người trích lời ngôn sứ Isaia: “Nhà Ta sẽ được gọi là nhà cầu nguyện” (Mt 21,13; x. Is 56,7), và lời ngôn sứ Giêrêmia: “Còn các ngươi, các ngươi lại biến nơi này thành sào huyệt của bọn cướp” (Mt 21,13; x. Gr 7,11).
Đứng trước một trật tự bị hiểu sai, Đức Giêsu đã bảo vệ trật tự đích thực được mặc khải trong Lề luật và các Ngôn sứ bằng hành động mang tính ngôn sứ của mình.
Ngày hôm nay, đối với chúng ta là những Kitô hữu, tất cả những điều này mời gọi chúng ta suy nghĩ. Đức tin của chúng ta có đủ tinh tuyền và rộng mở hay không, để từ đó những “dân ngoại” của thời hôm nay, những người đang tìm kiếm và mang trong mình bao thao thức, có thể nhận ra ánh sáng của Thiên Chúa duy nhất, có thể bước vào “tiền đình của đức tin” để hiệp lời cầu nguyện với chúng ta? Đồng thời, qua chính những câu hỏi của họ, họ có thể dần trở thành những người thờ phượng? Ý thức rằng lòng tham là một hình thức ngẫu tượng có thực sự thấm vào tâm hồn chúng ta và vào cách chúng ta sống không? Phải chăng, trong nhiều cách khác nhau, chúng ta cũng để cho các ngẫu tượng len lỏi vào chính đời sống đức tin của mình? Chúng ta có sẵn sàng để cho Chúa không ngừng thanh luyện chúng ta, để Người loại bỏ khỏi chúng ta và khỏi Giáo hội mọi điều trái nghịch với Người không?
Tuy nhiên, việc thanh tẩy Đền thờ không chỉ là một hành động chống lại những lạm dụng. Một thời đại mới trong lịch sử đã được báo trước. Điều Đức Giêsu đã nói với người phụ nữ Samari về việc thờ phượng đích thực nay bắt đầu được thực hiện: “Giờ đã đến, và chính là lúc này đây, khi những người thờ phượng đích thực sẽ thờ phượng Chúa Cha trong Thần Khí và sự thật; vì Chúa Cha tìm kiếm những người thờ phượng như thế” (Ga 4,23).
Thời kỳ dâng của lễ súc vật cho Thiên Chúa đã qua. Những hy lễ ấy chỉ là một hình thức thay thế, một cử chỉ hướng về cách thờ phượng đích thực. Thư gửi tín hữu Do Thái, khi nói về đời sống và công trình của Đức Giêsu, đã trích Thánh vịnh 40[39]: “Hy lễ và lễ vật, Chúa không ưa thích, nhưng Chúa đã chuẩn bị cho con một thân thể” (Dt 10,5).
Thân thể Đức Kitô, chính Đức Kitô, bước vào để thay thế các hy lễ đẫm máu và lễ vật. Chỉ có “tình yêu đến cùng”, chỉ có tình yêu trọn vẹn dâng hiến cho Thiên Chúa vì con người, mới là việc thờ phượng đích thực, là hy lễ đích thực. Thờ phượng trong Thần Khí và sự thật có nghĩa là tôn thờ trong sự hiệp thông với Đấng là Sự Thật; tôn thờ trong sự hiệp thông với Thân Thể của Người, nơi Chúa Thánh Thần quy tụ chúng ta nên một.
Các tác giả Tin mừng thuật lại rằng trong phiên tòa xét xử Đức Giêsu, người ta đã đưa ra những chứng gian, quả quyết rằng Người đã nói: “Tôi có thể phá hủy Đền thờ của Thiên Chúa và xây lại trong ba ngày” (Mt 26,61). Khi Đức Kitô bị treo trên thập giá, có kẻ đã nhạo báng Người và nhắc lại chính những lời ấy: “Mi là kẻ phá hủy Đền thờ và xây lại trong ba ngày, hãy cứu lấy mình đi!” (Mt 27,40).
Bản văn chính xác của những lời này, như chính Đức Giêsu đã nói, được Thánh Gioan truyền lại trong trình thuật về việc thanh tẩy Đền thờ. Đáp lại lời yêu cầu một dấu lạ để minh chứng cho hành động của mình, Chúa phán: “Các ông cứ phá hủy Đền thờ này đi, nội ba ngày tôi sẽ dựng lại” (Ga 2,18tt). Thánh Gioan thêm rằng, sau khi nhớ lại biến cố Phục sinh, các môn đệ nhận ra rằng Người nói về Đền thờ là thân thể của Người (x. Ga 2,21tt).
Không phải chính Đức Giêsu phá hủy Đền thờ; nhưng Đền thờ đã bị đẩy đến chỗ hủy diệt bởi thái độ của những kẻ biến nơi ấy, từ chỗ là nơi gặp gỡ giữa muôn dân với Thiên Chúa, thành “hang trộm cướp”, thành nơi phục vụ cho những toan tính của họ. Nhưng như vẫn thường xảy ra kể từ sau sa ngã của Ađam, sự thất bại của con người lại trở thành cơ hội để chúng ta gắn bó hơn nữa với tình yêu Thiên Chúa.
Thời của Đền thờ xây bằng đá, thời của các hy lễ động vật nay đã qua đi: việc Chúa xua đuổi những người buôn bán không chỉ nhằm ngăn chặn một lạm dụng, mà còn chỉ về cách thức hành động mới của Thiên Chúa. Một Đền thờ mới được thiết lập: chính Đức Giêsu Kitô, nơi Người tình yêu Thiên Chúa xuống trên nhân loại. Bằng chính cuộc đời mình, Người là Đền thờ mới và sống động.
Đấng đã đi qua thập giá và đã được phục sinh chính là không gian sống động của Thần Khí và sự sống, nơi hình thức thờ phượng đích thực được thực hiện. Như thế, việc thanh tẩy Đền Thờ – như là cao điểm của cuộc tiến vào Giêrusalem cách long trọng của Đức Giêsu – đồng thời vừa là dấu chỉ báo trước sự sụp đổ của công trình cũ, vừa là lời hứa về Đền thờ mới; lời hứa về vương quốc của sự hòa giải và tình yêu, được thiết lập trong sự hiệp thông với Đức Kitô, vượt trên mọi ranh giới.
Thánh Matthêu, tác giả Tin mừng mà chúng ta đang lắng nghe trong năm nay, ở phần cuối trình thuật về Chúa nhật lễ Lá, sau biến cố thanh tẩy Đền thờ, còn nhắc đến hai sự kiện nhỏ khác, nhưng một lần nữa lại mang tính ngôn sứ và làm sáng tỏ ý định đích thực của Đức Giêsu cho chúng ta. Ngay sau lời Người nói về nhà cầu nguyện cho muôn dân, tác giả Tin mừng tiếp tục: “Có những kẻ mù lòa và què quặt đến với Người trong Đền thờ, và Người đã chữa lành họ.” Ngoài ra, Thánh Matthêu còn kể rằng các trẻ em trong Đền thờ đã tung hô lời chúc tụng mà dân hành hương đã reo lên nơi cửa thành: “Hoan hô Con vua Đavít!” (Mt 21,14tt).
Đức Giêsu đối lại việc buôn bán và những toan tính tiền bạc bằng lòng nhân hậu chữa lành của Người. Đó mới chính là sự thanh tẩy đích thực của Đền thờ. Người không đến như kẻ phá hủy; Người không đến với thanh gươm của một nhà cách mạng. Người đến với ân ban chữa lành. Người dành trọn bản thân cho những ai, vì bệnh tật, bị đẩy ra bên lề cuộc sống và xã hội.
Đức Giêsu mặc khải Thiên Chúa như Đấng yêu thương, và quyền năng của Ngài chính là quyền năng của tình yêu. Như thế, Người cho chúng ta thấy điều luôn thuộc về việc thờ phượng Thiên Chúa cách đích thực: đó là sự hồi phục, phục vụ và lòng nhân hậu có sức chữa lành.
Rồi đến các trẻ em, những người tôn vinh Đức Giêsu như Con vua Đavít và tung hô Người. Chính Đức Giêsu đã nói với các môn đệ rằng, để được vào Nước Thiên Chúa, điều thiết yếu là phải trở nên như trẻ nhỏ. Chính Người, Đấng ôm trọn toàn thể vũ trụ, đã trở nên bé nhỏ để đến trợ giúp chúng ta, để dẫn đưa chúng ta đến với Thiên Chúa.
Để nhận biết Thiên Chúa, chúng ta phải từ bỏ lòng kiêu căng vốn làm chúng ta mù lòa, khiến chúng ta xa cách Ngài như thể Ngài là đối thủ của mình. Để gặp gỡ Thiên Chúa, cần phải biết nhìn bằng trái tim. Chúng ta phải học nhìn bằng trái tim của trẻ nhỏ, một trái tim trẻ trung, không bị trói buộc bởi thành kiến, cũng không bị che mờ bởi những lợi ích riêng. Chính nơi những người bé mọn, có trái tim tự do và rộng mở như thế, nhận ra Đức Giêsu, Đấng mà Hội thánh nhận ra hình ảnh của mình, hình ảnh của các tín hữu mọi thời.
Anh chị em thân mến, trong giây phút này, chúng ta hãy cùng hòa mình vào đoàn rước của những người trẻ năm xưa, một đoàn rước trải dài xuyên suốt lịch sử. Cùng với người trẻ trên khắp thế giới, chúng ta hãy tiến ra đón gặp Đức Giêsu. Hãy để Người dẫn dắt chúng ta đến với Thiên Chúa, để học nơi chính Thiên Chúa cách sống làm người cho đúng nghĩa.
Chúng ta hãy cùng với Người tạ ơn Thiên Chúa, bởi vì nơi Đức Giêsu, Con vua Đavít, Ngài đã ban cho chúng ta một không gian của bình an và hòa giải, bao trùm toàn thế giới trong Thánh Thể. Chúng ta hãy cầu xin Người, để chính chúng ta cũng trở nên những sứ giả của bình an, những người thờ phượng trong thần khí và sự thật trong Người và khởi đi từ Người, hầu Nước của Ngài được lớn lên trong chúng ta và chung quanh chúng ta. Amen.
Hoài Ân
Chuyển ngữ từ: vatican.va