Tại Dinh El Mouradia, Đức Thánh Cha đã thăm hữu nghị Tổng thống Abdelmadjid Tebboune – người vừa tái đắc cử nhiệm kỳ thứ hai vào năm 2024. Cuộc gặp gỡ này đánh dấu một bước tiến mới trong mối quan hệ giữa Tòa Thánh và Algeria, sau lần Tổng thống Tebboune được Đức Thánh Cha tiếp kiến tại Vatican vào tháng 7 năm ngoái.
Sau đó, Đức Thánh Cha đến Trung tâm Hội nghị Djamaa el Djazair để gặp gỡ khoảng 1.400 đại diện giới chức chính quyền, xã hội dân sự và ngoại giao đoàn. Trong diễn văn đáp từ sau lời chào mừng của Tổng thống Tebboune, Đức Thánh Cha đã nhấn mạnh đến tinh thần đối thoại và khát vọng hòa hợp giữa các dân tộc. Ngài nói:
Thưa Ngài Tổng thống,
Quý Quan chức, các Thành viên Ngoại giao đoàn, cùng tất cả Quý vị,
Tôi hết lòng cảm ơn lời mời đến thăm Algeria, một lời mời đã đến ngay từ khi tôi vừa bắt đầu Sứ vụ Phêrô, và tôi cảm ơn quý vị vì sự đón tiếp nồng hậu này! Quý vị biết rằng, với tư cách là một người con tinh thần của Thánh Augustinô, tôi đã từng hai lần đến thăm Annaba: vào năm 2001 và 2013. Tôi tạ ơn kế hoạch mầu nhiệm mà Thiên Chúa quan phòng đã sắp đặt cho tôi được trở lại nơi đây với tư cách là Đấng Kế vị Thánh Phêrô. Tôi hiện diện giữa quý vị như một người hành hương của hòa bình, khao khát được gặp gỡ người dân Algeria cao quý. Chúng ta là anh chị em với nhau, vì chúng ta có cùng một Cha trên trời. Cảm thức tôn giáo sâu sắc của người dân Algeria nuôi dưỡng một nền văn hóa gặp gỡ và hòa giải, mà chuyến thăm của tôi cũng mong muốn trở thành một dấu chỉ cho điều đó. Trong một thế giới đầy rẫy những xung đột và hiểu lầm, chúng ta hãy gặp gỡ và nỗ lực để hiểu biết lẫn nhau, nhìn nhận rằng chúng ta là một gia đình! Ngày nay, sự giản đơn của nhận thức này chính là chìa khóa để mở ra nhiều cánh cửa đang đóng kín.
Thưa anh chị em thân mến, tôi cũng hiện diện nơi đây giữa quý vị như một chứng nhân cho hòa bình và hy vọng mà thế giới đang khao khát mãnh liệt, và là điều mà nhân dân quý vị luôn tìm kiếm. Thật vậy, dân tộc quý vị chưa bao giờ bị khuất phục trước những thử thách vì họ thấm đẫm tinh thần đoàn kết, lòng hiếu khách và tính cộng đồng vốn được dệt nên trong đời sống hàng ngày của hàng triệu tâm hồn khiêm nhường và chính trực. Họ là những người thực sự mạnh mẽ, những người mà tương lai thuộc về họ: đó là những người không để mình bị mù quáng bởi quyền lực hay giàu sang, và những người từ chối hy sinh phẩm giá của đồng bào mình vì lợi ích cá nhân hay tập thể. Về khía cạnh này, tôi đã được nghe nhiều người kể về việc người dân Algeria thể hiện sự hào phóng to lớn đối với cả đồng bào lẫn người nước ngoài. Tinh thần này phản ánh lòng hiếu khách bén rễ sâu xa trong các cộng đồng người Ả Rập và Berber, một nghĩa vụ thiêng liêng mà chúng ta hy vọng sẽ tìm thấy ở mọi nơi như một giá trị xã hội nền tảng. Tương tự như vậy, việc bố thí (sadaka) là một thực hành phổ biến và tự nhiên giữa quý vị, ngay cả đối với những người có phương tiện hạn chế. Từ sadaka cũng có thể mang nghĩa là công lý, theo nghĩa là chúng ta không giữ mọi thứ cho riêng mình, nhưng chia sẻ những gì mình có như một vấn đề của công lý. Kẻ tích trữ của cải và dửng dưng với người khác là kẻ bất công. Cách nhìn này về công lý vừa đơn sơ vừa triệt để vì nó nhận ra hình ảnh của Thiên Chúa nơi người khác. Thật vậy, một tôn giáo thiếu lòng thương xót và một xã hội thiếu sự liên đới là một sự xúc phạm trước mắt Thiên Chúa. Vậy mà nhiều xã hội tự coi mình là tiên tiến lại đang lún sâu hơn bao giờ hết vào sự bất bình đẳng và loại trừ. Châu Phi biết quá rõ rằng những con người và tổ chức thống trị kẻ khác sẽ phá hủy thế giới này, thế giới mà Đấng Tối Cao đã tạo ra để chúng ta có thể chung sống cùng nhau.
Những trải nghiệm gian khó mà quý vị đã đối mặt trong suốt lịch sử đã mang lại cho đất nước quý vị một tầm nhìn đặc biệt quan trọng về sự cân bằng quyền lực toàn cầu. Nếu quý vị có thể tham gia vào cuộc đối thoại liên quan đến những mối bận tâm của tất cả mọi người và thể hiện sự liên đới với nỗi đau khổ của biết bao quốc gia gần xa, thì quý vị sẽ có thể góp phần vào việc hình dung và mang lại sự công bằng lớn hơn giữa các dân tộc. Bằng cách tôn trọng phẩm giá của mọi người và để mình được rung cảm trước nỗi đau của người khác, thay vì làm gia tăng những hiểu lầm và xung đột, quý vị chắc chắn có thể trở thành những nhân vật chính của một chương mới trong lịch sử. Ngày nay, trước bối cảnh của những vi phạm luật pháp quốc tế liên tục và các khuynh hướng thực dân mới, điều này càng trở nên khẩn thiết hơn bao giờ hết.
Các vị tiền nhiệm của tôi đã nhận thức rõ ràng ý nghĩa mang tính thời đại của thách thức này. Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã nhận thấy rằng: “Các tiến trình toàn cầu hóa, nếu được hiểu và định hướng một cách phù hợp, sẽ mở ra khả năng chưa từng có cho việc tái phân phối của cải ở quy mô toàn thế giới; tuy nhiên, nếu bị định hướng sai lạc, chúng có thể dẫn đến sự gia tăng nghèo đói và bất bình đẳng, thậm chí có thể kích hoạt một cuộc khủng hoảng toàn cầu” (Thông điệp Caritas in Veritate, số 42). Đức Giáo hoàng Phanxicô, với những kinh nghiệm sâu rộng của Ngài về những căng thẳng hiện diện ở các nước Nam Bán cầu, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của những gì chỉ có thể thấu hiểu được từ các vùng ngoại vi của các trung tâm quyền lực và quyết sách lớn. Ngài đã viết: “Điều cần thiết là một mô hình tham gia về xã hội, chính trị và kinh tế ‘có thể bao hàm các phong trào quần chúng và tiếp thêm sinh lực cho các cấu trúc quản trị địa phương, quốc gia và quốc tế bằng dòng thác năng lượng đạo đức nảy sinh từ việc đưa những người bị loại trừ vào công cuộc xây dựng một định mệnh chung’” (Thông điệp Fratelli Tutti, số 169).
Vì vậy, tôi mời gọi quý vị - những người đang nắm giữ các vị trí thẩm quyền của quốc gia đừng lo sợ viễn cảnh này, nhưng hãy thúc đẩy một xã hội dân sự năng động, tràn đầy sức sống và tự do, nơi mà cách riêng những người trẻ được ghi nhận là có khả năng giúp mở rộng chân trời hy vọng cho tất cả mọi người. Sức mạnh thực sự của một quốc gia nằm ở sự hợp tác của mọi người trong việc theo đuổi công ích. Các cấp chính quyền được kêu gọi không phải để thống trị, mà là để phục vụ nhân dân và thúc đẩy sự phát triển của họ. Do đó, hoạt động chính trị tìm thấy tiêu chí định hướng nơi công lý – mà nếu thiếu nó thì không thể có hòa bình đích thực – và được thể hiện qua việc thúc đẩy các điều kiện công bằng và xứng đáng cho tất cả mọi người. Giáo hội Công giáo, thông qua các cộng đồng và các sáng kiến của mình, cũng mong muốn đóng góp vào lợi ích chung của Algeria, củng cố bản sắc đặc thù của quốc gia này như một nhịp cầu giữa phương Bắc và phương Nam, giữa phương Đông và phương Tây.
Địa Trung Hải một bên, và sa mạc Sahara bên kia, đại diện cho những giao thoa địa lý và tâm linh có ý nghĩa to lớn. Nếu chúng ta đi sâu vào lịch sử của chúng, tách biệt khỏi những sự giản lược hóa hay hệ tư tưởng, chúng ta sẽ khám phá ra những kho tàng nhân văn bao la ẩn giấu nơi đó. Bởi biển cả và sa mạc đã là những nơi mà các dân tộc và các nền văn hóa làm giàu lẫn nhau qua hàng thiên niên kỷ. Khốn cho chúng ta nếu biến chúng thành những nghĩa trang nơi hy vọng cũng lụi tàn! Chúng ta hãy giải phóng những kho dự trữ khổng lồ của lịch sử và tương lai này khỏi cái ác! Chúng ta hãy nhân thêm nhiều những ốc đảo hòa bình; tố cáo và loại bỏ những nguyên nhân gây ra sự tuyệt vọng; và chống lại những kẻ trục lợi từ nỗi bất hạnh của người khác! Vì những lợi nhuận của những kẻ bóc lột sự sống con người – vốn có phẩm giá bất khả xâm phạm – là bất chính. Vậy, chúng ta hãy hiệp nhất sức mạnh, năng lượng tinh thần, trí tuệ và nguồn lực của mình, để đất và biển có thể trở thành những nơi của sự sống, của gặp gỡ và của sự kỳ diệu. Ước gì vẻ đẹp hùng vĩ của chúng chạm đến trái tim chúng ta; ước gì sự bao la vô tận của chúng thúc đẩy chúng ta suy ngẫm về sự siêu việt. Địa Trung Hải, sa mạc Sahara và bầu trời rộng lớn phía trên chúng đang thầm thì với chúng ta rằng thực tại vượt xa chúng ta về mọi phương diện, rằng Thiên Chúa thực sự vĩ đại, và mọi sự đều sống trong sự hiện diện mầu nhiệm của Người.
Nhận thức này có những hệ quả to lớn đối với cách chúng ta hiểu về thực tại, tuy vậy, nhiều người ngày nay lại đánh giá thấp tầm quan trọng của nó. Xem xét kỹ hơn, xã hội Algeria cũng quen thuộc với sự căng thẳng giữa tính nhạy cảm tôn giáo và đời sống hiện đại. Tại đây, cũng như trên khắp thế giới, các năng động đối lập giữa chủ nghĩa cực đoan và sự thế tục hóa có xu hướng tự biểu hiện, khiến nhiều người đánh mất cảm thức đích thực về Thiên Chúa và về phẩm giá của các tạo vật của Người. Hệ quả là, các biểu tượng và ngôn từ tôn giáo, một mặt, có thể trở thành ngôn ngữ phạm thượng của bạo lực và áp bức, hoặc mặt khác, trở thành những dấu chỉ sáo rỗng trong thị trường tiêu thụ khổng lồ vốn không làm chúng ta thỏa mãn.
Tuy nhiên, những sự phân cực phi lý này không được làm chúng ta nản lòng. Chúng phải được đối diện bằng trí tuệ. Chúng là dấu hiệu cho thấy chúng ta đang sống trong một thời đại phi thường của sự canh tân lớn lao, trong đó những ai giữ cho trái tim mình tự do và lương tâm tỉnh thức có thể rút ra từ các truyền thống tâm linh và tôn giáo vĩ đại những cách nhìn mới về thế giới và một mục đích sống không thể lay chuyển. Chúng ta phải giáo dục con người về tư duy phản biện và sự tự do, về sự lắng nghe và đối thoại, và về sự tin cậy giúp chúng ta nhìn nhận những người khác biệt là những người bạn đồng hành chứ không phải là những mối đe dọa. Chúng ta phải nỗ lực để chữa lành ký ức và hòa giải với những ai đã từng là đối thủ. Đây chính là món quà tôi mong ước cho quý vị, cho Algeria, và cho toàn thể nhân dân nơi đây, những người mà tôi khẩn cầu muôn vàn phúc lành từ Đấng Tối Cao.
Sau cuộc gặp gỡ với chính quyền, xã hội dân sự và ngoại giao đoàn, Đức Thánh Cha đã trở về Tòa Khâm sứ Tòa Thánh để dùng bữa trưa và nghỉ ngơi.
Nguồn: vaticannews.va/vi