SỨ ĐIỆP CỦA ĐỨC THÁNH CHA

PHAOLÔ VI

CHO NGÀY HÒA BÌNH THẾ GIỚI LẦN THỨ 5

NGÀY 01 THÁNG 01 NĂM 1972

MUỐN CÓ HÒA BÌNH, HÃY KIẾN TẠO CÔNG LÝ

Hỡi những người làm công tác tư tưởng!

Hỡi những người dấn thân hành động!

Hỡi toàn thể nhân loại đang sống trong năm 1972!

Một lần nữa, chúng tôi tha thiết mời gọi anh chị em hãy cùng nhau cử hành ngày Hòa bình! Chúng tôi lại tiếp tục suy tư về Hòa bình, bởi lẽ nơi Hòa bình, chúng ta tìm thấy một thực tại cao quý nhất. Đó là thiện ích thiết yếu và căn bản của con người trong trần thế này, là nền văn minh, tiến bộ, trật tự và tình huynh đệ.

Chúng tôi xác tín rằng ý niệm Hòa bình vẫn còn – và phải luôn là – trọng tâm trong đời sống nhân loại; và điều ấy lại càng khẩn thiết hơn mỗi khi bị đe dọa hay bị phủ nhận bởi những tư tưởng hay hành động ngược lại. Hòa bình là một ý niệm tất yếu, một mệnh lệnh, một nguồn cảm hứng. Hòa bình quy tụ mọi khát vọng, nỗ lực và hy vọng của con người. Hòa bình vừa là điểm khởi đầu vừa là cùng đích cho mọi hoạt động cá nhân cũng như tập thể.

Vì thế, chúng tôi nghĩ rằng cần thiết phải có một nhận thức đúng đắn về Hòa bình, tách Hòa bình khỏi những quan niệm sai lầm vốn làm méo mó bản chất của nó. Chúng tôi đặc biệt muốn ngỏ lời với giới trẻ: Hòa bình không phải là tình trạng tĩnh lặng, bất động – nơi mà sự sống đồng thời đạt tới sự hoàn hảo cũng như sự chết. Cuộc sống là vận động, tăng trưởng, lao động, nỗ lực và chinh phục. Vậy, Hòa bình có giống như thế chăng? – Đúng vậy, bởi vì Hòa bình trùng khớp với thiện ích cao cả nhất của con người đang tiến bước trong lịch sử; và thiện ích này không bao giờ đạt được trọn vẹn một lần cho tất cả, nhưng luôn phải được chinh phục, được canh tân và phong phú mãi. Hòa bình chính là sức mạnh nội tâm thúc đẩy lòng hăng say sống động nhất.

Tuy nhiên, Hòa bình không đồng nghĩa với sức mạnh áp đặt. Điều này chúng tôi đặc biệt muốn ngỏ cùng những người đang nắm giữ trách nhiệm. Khi phải duy trì trật tự trong một tập thể – gia đình, trường học, doanh nghiệp, cộng đoàn, giai cấp xã hội, thành phố hay quốc gia – họ thường bị cám dỗ dùng sức mạnh để áp đặt một thứ “trật tự” mang dáng vẻ Hòa bình. Nhưng lối sống xã hội giả tạo đó lại trở thành nỗi dày vò và làm băng hoại tâm hồn con người. Một thứ Hòa bình được dựng lên từ cưỡng bức, độc tài hay sự cân bằng mong manh giữa những lực lượng đối kháng, cuối cùng chỉ dẫn đến bùng nổ bạo lực, phơi bày tính giả dối của thứ “Hòa bình” áp đặt bằng quyền lực. Hòa bình không phải là sợ sệt lẩn tránh (Cf. G 15,21). Hòa bình không phải là một hệ thống dối trá (Cf. Gr 6,14). Hòa bình lại càng không thể là bạo quyền tàn khốc. Hòa bình tuyệt đối không thể là bạo lực – vì ít ra, bạo lực cũng không dám chiếm đoạt danh xưng cao quý ấy.

Khó nhưng thiết yếu, là phải xây dựng một ý niệm chân chính về Hòa bình. Người nào khước từ trực giác bẩm sinh về Hòa bình – vốn cho thấy rằng Hòa bình là một thực tại rất nhân bản – thì khó lòng hiểu được Hòa bình thật sự. Con đường đúng đắn để khám phá Hòa bình chính là nhìn về nguồn cội: Hòa bình được đặt nền trên một tình cảm chân thành đối với con người. Hòa bình không phát xuất từ sự tôn trọng đích thực con người thì không phải là Hòa bình thật. Và tình cảm chân thành ấy chúng ta gọi là Công lý.

Công lý không phải là một nữ thần bất động sao? – Đúng, trong những diễn đạt cụ thể của nó nơi các quyền và nghĩa vụ, trong những bộ luật, những hiệp ước làm nên sự ổn định xã hội, văn hóa, kinh tế. Công lý là trật tự, là Hòa bình. Nhưng nếu Công lý – trong bản chất và trong định hướng – có thể vươn đến những hình thức cao đẹp hơn hiện tại, thì sao? Phải chăng ý thức về Công lý có thể lớn lên, xác đáng và cần thiết hơn chăng? – Vâng, đó chính là nét đặc trưng của thế giới hiện đại so với thời cổ. Ngày nay, ý thức về Công lý đang gia tăng. Không ai có thể phủ nhận hiện tượng này. Nhờ sự lan rộng của văn hóa, mỗi người ý thức rõ hơn về nhân phẩm của mình: con người là nhân vị, bất khả xâm phạm, bình đẳng với người khác, tự do và có trách nhiệm – chúng ta có thể nói: con người là một thực tại thánh thiêng. Chính sự nhận thức mới mẻ này làm nảy sinh một Công lý năng động, chứ không còn tĩnh tại như xưa.

Đây không phải là hiện tượng của một cá nhân hay một nhóm nhỏ, mà là hiện tượng mang tính tập thể, phổ quát, là tiếng nói mạnh mẽ của các dân tộc, của toàn thể nhân loại. Đó là tiếng kêu đòi một hình thức Công lý mới, nền tảng mới cho Hòa bình. Nếu đã tin chắc như thế, tại sao chúng ta còn mất thời giờ tìm kiếm một nền tảng nào khác cho Hòa bình ngoài Công lý?

Thượng Hội đồng Giám mục gần đây cũng đã nhấn mạnh: nhiệm vụ cấp bách của chúng ta hôm nay là xây dựng Công lý lớn hơn – cả trong phạm vi quốc gia lẫn quốc tế. Chẳng hạn, có công bằng không khi toàn thể một dân tộc bị tước đoạt quyền căn bản nhất của tâm linh con người – quyền tự do tôn giáo? Có quyền lực, ý thức hệ hay quyền lợi lịch sử nào dám ngạo mạn cho rằng mình có thể đàn áp và bóp nghẹt đời sống tôn giáo chính đáng của con người? Vậy chúng ta có thể gọi là Hòa bình thứ “Hòa bình” được áp đặt trên sự chà đạp Công lý căn bản ấy chăng?

Tương tự, khi những hình thức Công lý hiển nhiên khác bị xúc phạm hay chà đạp – dù là công lý quốc gia, xã hội, văn hóa hay kinh tế – liệu thứ “Hòa bình” phát xuất từ tiến trình bạo ngược ấy có phải là Hòa bình thật, Hòa bình bền vững, Hòa bình công bằng và nhân bản không? Một phần thiết yếu của Công lý còn là trách nhiệm phải tạo điều kiện để mỗi quốc gia có thể phát triển, trong tinh thần cộng tác vô vị lợi, không nhằm thống trị chính trị hay kinh tế. Đây là một vấn đề nghiêm trọng và phức tạp, không thuộc thẩm quyền chúng tôi để đưa ra giải pháp thực hành. Nhưng chính từ nơi đây, lời mời gọi cử hành Hòa bình vang lên như một lời mời gọi hãy thực thi Công lý: “Công lý sẽ tạo nên Hòa bình” (Cf. Is 32,17). Hôm nay, chúng tôi lặp lại điều ấy dưới một công thức mạnh mẽ và năng động hơn: “Muốn có Hòa bình, hãy kiến tạo Công lý.”

Chúng tôi ý thức rằng việc thực thi Công lý gặp muôn vàn khó khăn, vì nó luôn đòi hy sinh danh vọng và lợi ích cá nhân. Có lẽ phải cần một tâm hồn cao thượng hơn để bước đi theo đường lối Công lý và Hòa bình, hơn là để tranh đấu và áp đặt “quyền lợi” – thật hay giả – lên đối phương. Tuy nhiên, chúng tôi đặt niềm tin vững chắc nơi sức mạnh của lý tưởng Công lý và Hòa bình, có khả năng khơi dậy nơi con người hôm nay năng lượng luân lý để biến chúng thành hiện thực, và như thế, chắc chắn sẽ dần dần chiến thắng.

Đó là lý do tại sao chúng tôi một lần nữa mạnh dạn mời gọi toàn thể nhân loại hãy cử hành ngày Hòa bình năm 1972, dưới dấu chỉ nghiêm nghị và thanh thản của Công lý, với ước nguyện cháy bỏng là biến khát vọng Công lý và khát vọng Hòa bình thành hành động cụ thể. Đặc biệt, chúng tôi phó dâng lời mời gọi này cho anh chị em – những người con trong đại gia đình Công giáo. Thế giới hôm nay rất cần nghe một sứ điệp hy vọng, được thể hiện qua tình huynh đệ sống động và những nỗ lực chân thành, kiên trì để xây dựng Công lý đích thực và lớn lao hơn.

Lời mời gọi của chúng tôi liên kết chặt chẽ với Sứ điệp của Thượng Hội đồng Giám mục gần đây về “Công lý trong thế giới”, và được củng cố bởi xác tín rằng chính Đức Kitô là “Bình an của chúng ta” (Cf. Ep 2,14).

Từ Vatican, ngày 8 tháng 12 năm 1971

+ PHAOLÔ VI

Giáo hoàng

Chuyển ngữ từ: vatican.va