SỨ ĐIỆP CỦA ĐỨC THÁNH CHA

GIOAN PHAOLÔ II

CHO NGÀY HÒA BÌNH THẾ GIỚI LẦN THỨ 16

NGÀY 01 THÁNG 01 NĂM 1983

ĐỐI THOẠI VÌ HÒA BÌNH - MỘT THÁCH ĐỐ CHO THỜI ĐẠI CHÚNG TA

1. Đối thoại vì hòa bình, một thách đố cho thời đại chúng ta

Bước vào Năm Mới 1983, trong dịp cử hành ngày Hòa bình Thế giới lần thứ 16, tôi gửi đến anh chị em sứ điệp với chủ đề: Đối thoại vì hòa bình, một thách đố cho thời đại chúng ta. Tôi ngỏ lời trước tiên với những người trực tiếp chịu trách nhiệm về hòa bình: Các nhà lãnh đạo quốc gia, các giới chức quốc tế, chính trị gia, ngoại giao đoàn. Nhưng tôi cũng muốn ngỏ lời với toàn thể công dân ở mọi nước. Thực vậy, tất cả đều được kêu gọi góp phần chuẩn bị hòa bình đích thực, duy trì hay tái lập hòa bình trên những nền tảng vững chắc và công bằng.

Tôi xác tín sâu xa rằng: Đối thoại – đối thoại chân thành – chính là điều kiện thiết yếu cho hòa bình ấy. Đối thoại không chỉ là điều thích hợp, nhưng là điều cần thiết. Dù khó khăn, song vẫn có thể thực hiện, bất chấp những trở ngại mà thực tế buộc chúng ta phải đối diện. Vì thế, đối thoại trở thành một thách đố thật sự, và tôi tha thiết mời gọi anh chị em đón nhận thách đố ấy.

Tôi làm điều này không vì mục tiêu nào khác ngoài việc góp phần cùng Tòa thánh phục vụ hòa bình, khi mang nặng trong tim vận mệnh nhân loại, với tư cách là người thừa hưởng sứ điệp của Đức Kitô và là người đầu tiên chịu trách nhiệm loan báo sứ điệp ấy – vốn là sứ điệp hòa bình cho hết thảy mọi người.

2. Khát vọng hòa bình và đối thoại của con người

Tôi tin chắc rằng, qua sứ điệp này, tôi đang diễn tả khát vọng nền tảng nơi con người thời đại chúng ta. Lẽ nào khát vọng hòa bình ấy không được mọi nhà lãnh đạo khẳng định, qua những lời chúc gửi cho quốc dân, hoặc trong những tuyên bố họ trao đổi với các quốc gia khác? Có chính đảng nào lại loại bỏ hòa bình khỏi cương lĩnh của mình? Các Tổ chức Quốc tế được thiết lập để cổ võ và bảo đảm hòa bình, và dù gặp nhiều thất bại, họ vẫn kiên trì mục tiêu ấy. Ngay cả dư luận xã hội, nếu không bị kích động giả tạo bởi niềm tự ái quá khích hoặc sự ức chế bất công, thì cũng nghiêng về những giải pháp hòa bình.

Ngày nay, ngày càng nhiều phong trào – dù đôi khi thiếu sáng suốt hoặc chưa đủ chân thành - cũng đang nỗ lực giúp con người ý thức cần loại bỏ không chỉ mọi hình thức chiến tranh, mà cả những gì có thể dẫn đến chiến tranh. Người dân, nói chung, mong mỏi có một bầu khí hòa bình để đảm bảo việc tìm kiếm hạnh phúc, nhất là trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế đe dọa đời sống của giới lao động khắp nơi.

Tuy nhiên, cần phải đi đến hệ quả hợp lý của khát vọng này, vốn đã lan rộng khắp nơi: Hòa bình sẽ không thể được thiết lập hay duy trì nếu không có phương thế thích hợp. Và phương thế quan trọng hàng đầu chính là thái độ đối thoại, nghĩa là kiên nhẫn xây dựng các cơ chế và tiến trình đối thoại ở bất cứ nơi nào hòa bình đang bị đe dọa hay đã bị tổn thương: Trong gia đình, trong xã hội, giữa các quốc gia hay giữa các khối quốc gia.

3. Kinh nghiệm quá khứ minh chứng tầm quan trọng của đối thoại

Lịch sử, ngay cả lịch sử gần đây, cho thấy đối thoại là điều kiện không thể thiếu để có hòa bình đích thực. Có nhiều trường hợp tưởng chừng xung đột không thể tránh khỏi, nhưng nhờ tin tưởng vào giá trị đối thoại và kiên trì thực hành đối thoại qua những cuộc thảo luận dài lâu và thành thật, chiến tranh đã được ngăn chặn hoặc chấm dứt. Ngược lại, những nơi đã bùng nổ xung đột – và trái với suy nghĩ phổ biến, kể từ sau Thế chiến II đến nay đã có hơn 150 cuộc xung đột vũ trang – nguyên nhân là bởi đối thoại thật sự đã không diễn ra, hoặc bị xuyên tạc, biến thành cái bẫy, hoặc bị cố tình thu hẹp.

Năm vừa qua lại một lần nữa chứng kiến những cảnh bạo lực và chiến tranh. Người ta đã tỏ ra muốn sử dụng vũ khí hơn là tìm cách hiểu nhau. Vâng, song song với những dấu chỉ hy vọng, năm 1982 đã để lại trong nhiều gia đình nhân loại ký ức đầy tang tóc và đổ nát, nỗi cay đắng của nước mắt và cái chết.

4. Đối thoại thay cho bạo lực

Nhiều dân tộc đã trải qua kinh nghiệm cay đắng của bạo lực. Khi bạo lực bùng nổ, ngay cả những người khởi xướng nó cũng nhanh chóng nhận ra rằng mình đã mở cửa cho một chuỗi tai họa không sao kiểm soát nổi. Bạo lực không bao giờ giải quyết được vấn đề; nó chỉ tạo thêm vấn đề mới. Một khi người ta khước từ đối thoại, thì tức khắc con đường sẽ rộng mở cho sự áp đặt, cho việc sử dụng sức mạnh, và cuối cùng là cho chiến tranh.

Đối thoại, trái lại, là con đường của lý trí và nhân bản. Nó cho phép mỗi bên nhận ra quyền lợi và quan điểm của nhau, để cùng nhau đi đến một giải pháp chung, cho dù chưa hoàn hảo, nhưng ít ra là nền tảng công bằng, tránh được sự bất công trắng trợn. Đối thoại không hủy bỏ những dị biệt, nhưng đặt chúng trong trật tự của sự tôn trọng và công ích.

5. Đối thoại giả dối dẫn đến thất bại

Tuy nhiên, chúng ta cũng cần cảnh giác trước thứ “đối thoại giả dối”. Đó là thứ đối thoại chỉ mang hình thức bề ngoài, không nhằm tìm kiếm sự thật và công ích, mà chỉ để che giấu những toan tính ích kỷ, để kéo dài thời gian, hoặc để đánh lạc hướng dư luận.

Lịch sử đã cho thấy nhiều cuộc thương thuyết tan vỡ chính vì các bên tham gia không thực sự có thiện chí. Thái độ như thế chẳng những không tạo nên hòa bình, mà còn gieo rắc sự ngờ vực, làm cho mọi nỗ lực chân thành về sau trở nên khó khăn hơn. Chính vì vậy, khi tôi kêu gọi đối thoại, thì đó phải là đối thoại thành thật, cởi mở, có trách nhiệm, được tiến hành trong sự tôn trọng chân lý và phẩm giá con người.

6. Lòng tin cậy: Điều kiện không thể thiếu của đối thoại

Không thể có đối thoại thật sự nếu thiếu lòng tin cậy. Tin cậy không phải là sự ngây thơ, nhưng là một chọn lựa sáng suốt. Nó phát sinh từ xác tín rằng, dù có khác biệt và thậm chí xung khắc, thì các dân tộc vẫn có những điểm chung: Cùng khát khao hòa bình, cùng muốn mưu cầu hạnh phúc cho con người, cùng mong xây dựng một trật tự công bằng hơn. Lòng tin cậy này cần được nuôi dưỡng bằng những cử chỉ cụ thể: Tôn trọng các hiệp định đã ký kết, tuân thủ các cam kết quốc tế, chứng tỏ bằng hành động trung thực của mình. Khi niềm tin được xây dựng và củng cố, thì ngay cả những trở ngại tưởng chừng không thể vượt qua, cũng có thể trở thành cơ hội để gia tăng sự hợp tác.

7. Đối thoại trong công bằng và sự thật

Đối thoại chỉ thực sự đem lại hoa trái nếu được đặt trên nền tảng công bằng và sự thật. Nếu thiếu một trong hai yếu tố này, đối thoại sẽ dễ bị biến thành trò chơi quyền lực hay thủ đoạn tuyên truyền. Công bằng đòi hỏi phải nhìn nhận quyền lợi chính đáng của mọi bên, đặc biệt là những người yếu thế, những dân tộc nhỏ bé, những nhóm thiểu số vốn dễ bị gạt ra bên lề. Sự thật đòi hỏi phải tôn trọng các dữ kiện khách quan, không bóp méo chúng để phục vụ cho lợi ích riêng. Chỉ khi công bằng và sự thật được tôn trọng, đối thoại mới trở thành con đường dẫn đến hòa bình bền vững, chứ không phải thứ hòa bình mong manh, chóng vánh.

8. Đối thoại không đồng nghĩa với thỏa hiệp vô nguyên tắc

Ở đây, cần khẳng định rõ: Đối thoại không có nghĩa là từ bỏ niềm xác tín sâu xa của mình. Trái lại, chỉ những ai có xác tín vững chắc mới có thể đối thoại thật sự, bởi vì họ biết rằng chân lý không sợ đối diện với những quan điểm khác biệt.

Đối thoại cũng không đồng nghĩa với sự nhượng bộ vô nguyên tắc. Nó không nhằm xóa bỏ bản sắc, nhưng là để mỗi bên có thể cùng nhau tìm ra điểm chung, đồng thời vẫn trung thành với niềm tin và giá trị cốt lõi của mình. Khi bước vào đối thoại, Kitô hữu chúng ta không quên rằng Đức Giêsu Kitô là “đường, sự thật và sự sống” (Ga 14,6). Chính Người là nền tảng và cùng đích của mọi cuộc gặp gỡ, đối thoại, hòa giải và hiệp thông.

9. Đối thoại và các cơ cấu quốc tế

Ngày nay, đối thoại không chỉ diễn ra giữa các cá nhân hay nhóm nhỏ, mà còn được thể hiện nơi các cơ cấu quốc tế. Các tổ chức này, được thành lập để cổ võ hợp tác và giải quyết tranh chấp, chính là diễn đàn quý giá để nuôi dưỡng tinh thần đối thoại. Khi những cơ cấu này hoạt động đúng theo tôn chỉ của mình – không thiên vị, không chịu áp lực của quyền lực hay lợi ích kinh tế – thì chúng có thể trở thành khí cụ hữu hiệu của hòa bình.

Ngược lại, nếu chúng bị thao túng, thì thay vì là nơi gặp gỡ, chúng lại biến thành chiến trường mới của những toan tính ích kỷ. Do đó, điều hết sức quan trọng là phải củng cố, cải thiện và nâng cao uy tín của những cơ chế quốc tế, để chúng thực sự phục vụ cho công lý và hòa bình.

10. Đối thoại trong chiều kích Kitô giáo

Trong ánh sáng đức tin, chúng ta thấy rằng đối thoại không chỉ là một phương thế nhân loại, nhưng còn có giá trị thiêng liêng. Chính Thiên Chúa đã đi bước trước trong cuộc đối thoại với nhân loại: Người ngỏ lời với chúng ta qua các ngôn sứ, và cách trọn vẹn nhất nơi Đức Giêsu Kitô, Ngôi Lời nhập thể. Đức Kitô đã đến để phá đổ bức tường ngăn cách, để đem lại hòa giải và bình an (x. Ep 2,14-16). Người mời gọi chúng ta trở thành những người xây dựng hòa bình, bằng cách noi gương Người trong sự khiêm nhường, hiền lành và yêu thương. Vì thế, đối thoại là một chiều kích của sứ mạng Kitô hữu, là con đường giúp chúng ta làm chứng cho Tin Mừng giữa lòng thế giới.

11. Lời mời gọi đặc biệt gửi đến giới trẻ

Tôi muốn ngỏ lời cách riêng với các bạn trẻ, những người đang chuẩn bị đảm nhận trách nhiệm trong xã hội và trong Hội thánh. Tương lai hòa bình tùy thuộc rất nhiều vào thái độ và chọn lựa của các bạn. Nếu các bạn biết mở lòng ra với tha nhân, học cách tôn trọng, lắng nghe, đối thoại, thì các bạn sẽ góp phần quyết định trong việc kiến tạo một thế giới huynh đệ hơn. Ngược lại, nếu các bạn buông mình theo bạo lực, khép kín, ích kỷ, thì các vết thương chiến tranh sẽ còn kéo dài mãi. Giới trẻ thân mến, hãy để cho Chúa Kitô, Vị Hoàng tử Hòa bình, hướng dẫn bước chân các bạn. Hãy can đảm dấn thân xây dựng hòa bình ngay trong môi trường sống hằng ngày: Trong gia đình, trong trường học, nơi làm việc, và trong mọi quan hệ xã hội.

12. Kết luận: Lời cầu nguyện cho hòa bình

Anh chị em thân mến, tôi đã tha thiết kêu gọi tất cả hãy chọn con đường đối thoại như một thách đố, nhưng cũng là một cơ hội cho thời đại chúng ta. Tôi tin rằng, với ơn Chúa trợ giúp, nhân loại có thể thắng vượt sợ hãi và nghi ngờ, để cùng nhau tiến bước trong tin tưởng, công bằng và huynh đệ.

Trong giây phút kết thúc sứ điệp này, tôi hướng lòng về Đức Trinh Nữ Maria, Nữ Vương Hòa Bình. Xin Mẹ cầu bầu cho thế giới, để chúng ta biết lắng nghe nhau, hiểu nhau và sống hòa bình với nhau.

Với tất cả tâm tình, tôi ban phép lành Tòa thánh cho anh chị em, như bảo chứng bình an trong Chúa Giêsu Kitô, Đấng là nguồn mạch hòa bình đích thực.

Từ Vatican, ngày 08 tháng 12 năm 1982

+ GIOAN PHAOLÔ II

Giáo hoàng

Chuyển ngữ từ: vatican.va