Một hội thảo trực tuyến quốc tế do Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC) tổ chức, phối hợp với SECAM, CELAM và một liên minh rộng rãi các phong trào Công giáo (bao gồm Liên hiệp các Bề trên Tổng quyền, Liên hiệp Quốc tế các Bề trên Tổng quyền, Liên hiệp Thế giới các Tổ chức Phụ nữ Công giáo, Phong trào Laudato Si’, Liên minh Xanh Don Bosco, Phong trào Focolare,…) đã quy tụ hơn 800 tham dự viên từ khắp nơi trên thế giới vào lúc 2g00 chiều giờ Rôma ngày 09 tháng 6 năm 2026, nhằm giới thiệu và cổ võ việc cử hành Thánh lễ mới vừa được ban hành năm ngoái cho ngày Thế giới Cầu nguyện cho việc Bảo vệ Công trình Tạo dựng, được mừng hằng năm vào ngày 01 tháng 9.
Hội thảo mang tên “Cử hành ngày Thế giới Cầu nguyện cho việc Bảo vệ Công trình Tạo dựng với bản lễ mới: Tại sao và làm thế nào để cử hành ngày Cầu nguyện và Mùa Thụ tạo mở rộng” đã quy tụ các nhà thần học phụng vụ, giám mục, tu sĩ và các phong trào giáo dân, nhằm cung cấp nền tảng thần học, hướng dẫn thực hành cụ thể và nguồn cảm hứng mục vụ cho Hội thánh toàn cầu.
Dấu mốc lịch sử: Thánh lễ dành riêng cho Công trình Tạo dựng
Cô Shawna Nemesia Rebello (FABC / Don Bosco Green Alliance) đã trình bày lịch sử hình thành ngày cử hành này. Ngày Thế giới Cầu nguyện cho việc Bảo vệ Công trình Tạo dựng được khởi xướng từ năm 1989 và chính thức được Hội thánh Công giáo đón nhận dưới triều Đức Giáo hoàng Phanxicô vào năm 2015. Gần đây nhất, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã ban hành một Thánh lễ mới dành riêng cho việc Bảo vệ Công trình Tạo dựng, một tiền lệ chưa từng có trong lịch sử phụng vụ Công giáo, giúp các giáo xứ trên toàn thế giới có thể cử hành ngày 01 tháng 9 với một bản văn phụng vụ riêng.
Cô Rebello nhấn mạnh rằng ngày này mang hai ý nghĩa bổ sung cho nhau: thiên nhiên như hồng ân Thiên Chúa không ngừng trao tặng, và thiên nhiên như thế giới thụ tạo đang bị đe dọa nghiêm trọng. Cô cũng chỉ ra rằng ngày 01 tháng 9 được cử hành theo những cách khác nhau giữa các Giáo hội Kitô giáo: Giáo hội Công giáo Rôma có ngày Thế giới Cầu nguyện với Thánh lễ mới, các Giáo hội Tin Lành mừng lễ Công trình Tạo dựng trong Đức Kitô, còn các Giáo hội Chính Thống và Công giáo theo nghi lễ Đông phương cử hành lễ Năm mới, sự khác biệt mà cô Rebello gọi là “hiệp nhất trong đa dạng” giữa các Giáo hội Kitô giáo.
“Tiếng kêu của Trái đất đã trở nên không thể chịu đựng”
Đức Giám mục Gerardo Alminaza, giáo phận ở Philippines, đã nêu lên năm động lực mục vụ thôi thúc việc cử hành ngày này. Dựa trên kinh nghiệm thực tế của quê hương ngài, nơi phải gánh chịu những trận bão tàn phá, nạn phá rừng và sự suy giảm đa dạng sinh học, ngài trích dẫn Laudato Si’ và Laudate Deum: “Tiếng kêu của trái đất và tiếng kêu của người nghèo đã trở nên không thể chịu đựng ở nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là tại các nước phía Nam bán cầu.”
Đức cha Gerardo cũng đề cập đến tiềm năng của ngày cử hành này trong việc loan báo Tin mừng cho giới trẻ, khi Hội thánh có thể cho thấy rằng mối quan tâm sinh thái của người trẻ hoàn toàn phù hợp với đức tin. Tinh thần hiệp nhất đại kết và sự nở rộ của lòng đạo bình dân tại Philippines, nơi ngày này được cử hành từ năm 2003 theo quyết định của Hội đồng Giám mục trong Thư Mục vụ, cũng được ngài nhấn mạnh. Đó là một quyết định đáng chú ý; ngài cho biết rằng gần 100 giám mục Philippines đã đồng lòng ban hành chỉ thị chung, yêu cầu tất cả các giáo xứ mừng ngày Bảo vệ Công trình Tạo dựng hằng năm với bản lễ mới.
Tái khám phá Thần học: Bảo vệ Công trình Tạo dựng là hành động Kitô học
Sơ Tiến sĩ Catherine Vincie, nguyên Chủ tịch Học viện Phụng vụ Bắc Mỹ (NAAL), đã trình bày nền tảng thần học trong phần được coi là điểm nhấn của hội thảo. Sơ Catherine lập luận rằng học thuyết về công trình tạo dựng đã bị xao nhãng nghiêm trọng trong đời sống Công giáo, trích dẫn cảnh báo của Đức Giáo hoàng Bênêđíctô XVI năm 2008: “Nếu chúng ta không công bố Thiên Chúa trong tất cả sự vĩ đại của Người, vừa là Đấng Tạo Hóa vừa là Đấng Cứu Chuộc, thì chúng ta cũng làm giảm giá trị ơn cứu độ của chúng ta.”
Sơ Catherine xây dựng lập luận của mình trên ba trụ cột: bản chất nhưng không của công trình tạo dựng như hồng ân tình yêu của Thiên Chúa; mối liên hệ không thể tách rời giữa tạo dựng và cứu chuộc; và nguyên tắc cổ xưa từ thế kỷ V đó là lex orandi, lex credendi, lex vivendi: kinh nguyện chân thực và đức tin chân thực đòi hỏi phải được diễn đạt trong cuộc sống cụ thể. Sơ nói: “Thiên nhiên là hồng ân nhưng không của một Thiên Chúa đang tự biểu lộ, Đấng tạo dựng vì không lý do nào khác ngoài tình yêu.” Sơ nhấn mạnh thêm rằng việc chăm sóc môi trường, như Đức Phanxicô đã khẳng định trong Laudato Si’, phải được tích hợp vào đời sống phụng vụ, chứ không thể dừng lại ở mức một phụ chú đạo đức.
Cha James Puglisi, linh mục Dòng Anh em Hèn mọn, chuyên gia phụng vụ và nguyên giáo sư tại Học viện Giáo hoàng Santa Anselmo, đã củng cố luận điểm này qua bài đọc Sách thánh trong Thánh lễ. Ngài nhấn mạnh Thư Côlôsê 1,15-20 như tâm điểm thần học của cử hành: “Bảo vệ công trình tạo dựng là tham dự vào công trình của Đức Kitô, Đấng đang nâng đỡ muôn vật và dẫn đưa tất cả đến chỗ viên mãn.” Bài Tin mừng theo Thánh Mátthêu chương 6 đã được ngài phân tích như một đối trọng mục vụ, với lời nhắn nhủ thực tế về bài giảng: “Hãy giản dị. Hãy giúp các tín hữu nhìn thấy vẻ đẹp của thiên nhiên, nhận ra Đức Kitô hiện diện trong đó và đáp lại bằng lòng tín thác.” Cha James nhấn mạnh: “Chăm sóc thiên nhiên không còn là một chủ đề ngoại vi, một điều gì đó thêm vào. Nó trở thành một phần trọng tâm trong sứ điệp loan báo của Hội thánh: mọi sự xuất phát từ Thiên Chúa, hiện hữu nhờ Đức Kitô, và được định hướng trở về với Người.”
Hướng dẫn thực hành cụ thể cho các giáo xứ
Cha Jérôme Guingand, linh mục Dòng Tên và giáo sư phụng vụ tại Paris, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Quốc tế về Phụng vụ Jungmann của Dòng Tên, đã hướng dẫn các tham dự viên về cách cử hành Thánh lễ mới. Bản lễ này được Đức Giáo hoàng Lêô XIV phê chuẩn và được Tòa thánh ban hành vào tháng 7 năm 2025, gồm ba lời nguyện chủ tế mới (Lời nguyện nhập lễ, Lời nguyện tiến lễ, Lời nguyện hiệp lễ), một câu Nhập lễ và một câu Hiệp lễ, được biên soạn dựa trên sách Sáng thế, các Thánh vịnh, Tin mừng Gioan, Thư Côlôsê, cùng các tác phẩm của Thánh Augustinô và các thông điệp giáo hoàng.
Cha Jérôme khuyến nghị các giáo xứ sử dụng bản dịch được Hội đồng Giám mục quốc gia phê chuẩn, không dùng bản dịch tạm thời do Tòa thánh cung cấp, và in sẵn bản văn trước thánh lễ, vì sách lễ hiện hành của các giáo xứ chưa có bản lễ mới này. Màu phụng vụ quy định cho ngày 01 tháng 9 là màu xanh lá cây. Ngài cũng khuyến khích các linh mục chủ tế đọc Kinh nguyện Thánh Thể IV cùng các lời nguyện thật thong thả, thực sự cầu nguyện khi thốt lên từng lời, và giữ một khoảnh khắc thinh lặng sau “Chúng ta hãy cầu nguyện” để toàn thể cộng đoàn cùng cầu nguyện trong thinh lặng.
Chủ đề “Nước Hằng sống”: Các tài liệu và trang web mới
Cô Christina Leaño, thuộc Phong trào Laudato Si’, đã giới thiệu các ý tưởng mục vụ bổ sung cho việc cử hành ngày này. Chủ đề của Mùa Thụ tạo năm nay là “Nước Hằng sống.” Cô đề xuất trang trí không gian phụng vụ bằng một dải vải xanh tượng trưng cho dòng sông chảy từ bàn thờ đến giếng rửa tội, đồng thời gợi ý đưa vào Thánh lễ các bài thánh ca ca tụng thiên nhiên, các lời cầu nguyện chung phản ánh “tiếng kêu của trái đất và tiếng kêu của người nghèo,” cũng như các yếu tố tự nhiên địa phương, nước, hoa quả, cành lá, được dâng lên bàn thờ cùng với bánh và rượu.
Các thực hành chiêm niệm trước hoặc sau Thánh lễ cũng được đề xuất: các cuộc hành hương cầu nguyện dọc theo sông hồ hoặc bờ biển địa phương, Lectio Divina với Thiên nhiên, “Chén Nước Mắt” (thực hành chiêm niệm đặt tên cho những vết thương sinh thái của vùng đất địa phương), và Via Creationis - một hình thức cầu nguyện cộng đồng phỏng theo Đàng Thánh giá, đan xen mầu nhiệm Sáng thế với hiểu biết của khoa học hiện đại.
Cô cũng giới thiệu trang web WorldDayCreation.com, mới vừa được ra mắt, như một kho lưu trữ đa ngôn ngữ các bản văn phụng vụ chính thức và các tài nguyên mục vụ. Cộng đồng các giáo xứ được mời gọi gửi đóng góp các tài liệu địa phương: thánh ca, lời nguyện sinh thái và những nội dung còn thiếu.
Thảo luận nhóm và hành trình đến ngày 01 Tháng 9
Hội thảo kết thúc bằng các phiên thảo luận nhóm theo khu vực địa lý và ngôn ngữ, mời gọi các cộng đồng địa phương cùng trao đổi về cơ hội và thách thức trong việc triển khai thực tế. Các câu hỏi thảo luận tập trung vào việc nâng cao nhận thức về Thánh lễ mới, vượt qua các rào cản địa phương và chia sẻ kinh nghiệm thực hành tốt nhất giữa các vùng.
Mùa Thụ tạo kéo dài từ ngày 01 tháng 9 đến ngày 04 tháng 10 (lễ Thánh Phanxicô thành Assisi), mang đến cho các giáo xứ và cộng đồng một khung thời gian kéo dài một tháng để cùng nhau cử hành phụng vụ, tổ chức các buổi cầu nguyện đại kết và dấn thân hành động bảo vệ môi trường.
Tâm Bùi tường thuật từ Hội thảo Trực tuyến của FABC