Theo Báo cáo thường niên năm 2025 của Chính phủ Hòa Lan về việc phá thai ở giai đoạn muộn và các thủ tục chủ động kết thúc sự sống, vào cuối năm 2025, các cơ quan chức năng đã tiếp nhận một báo cáo liên quan đến một trẻ em trong độ tuổi từ 1 đến 12. Đây là trường hợp đầu tiên được biết đến kể từ khi Hòa Lan mở rộng quy định cho phép giúp kết liễu mạng sống của trẻ em thuộc lứa tuổi này trong một số hoàn cảnh hạn chế.

Trong lá thư gửi Hạ viện Hòa Lan ngày 22 tháng Sáu, bà Bộ trưởng Y tế Sophie Hermans xác nhận: “Vào cuối năm 2025, ủy ban đã tiếp nhận báo cáo đầu tiên về việc chủ động kết thúc sự sống của một trẻ em trong độ tuổi từ 1 đến 12.”

Cho đến nay, rất ít thông tin được công bố về tuổi của em, về căn bệnh mắc phải hay các hoàn cảnh liên quan. Theo luật pháp Hòa Lan, mọi trường hợp như vậy đều phải được một ủy ban độc lập xem xét nhằm xác định liệu các yêu cầu pháp lý đã được tuân thủ hay chưa.

Theo thư của Bộ trưởng Hermans, một ủy ban pháp lý “ y khoa đã xem xét vụ việc, đưa ra đánh giá và chuyển ý kiến tư vấn cho cơ quan công tố. Các công tố viên sẽ tự mình quyết định các bước tiếp theo. Ủy ban dự kiến sẽ công bố kết luận trên trang web của mình.

Mở rộng chính sách trợ tử của Hòa Lan

Hòa Lan là quốc gia đầu tiên trên thế giới hợp pháp hóa trợ tử đối với người trưởng thành vào năm 2002.

Trước khi quy định được mở rộng vào năm 2024, trợ tử đã được phép áp dụng trong những trường hợp ngoại lệ đối với trẻ sơ sinh dưới một tuổi và đối với trẻ vị thành niên từ 12 tuổi trở lên, với điều kiện phải có sự đồng ý của cha mẹ theo quy định.

Giới chức Hòa Lan cho biết các quy định mới nhằm giải quyết một số rất ít trường hợp trẻ em mắc bệnh nan y đang phải chịu điều mà nhà chức trách gọi là “đau khổ tuyệt vọng và không thể chịu đựng được”.

Theo quy định hiện hành, trẻ em từ 1 đến 12 tuổi có thể được trợ tử nếu mắc bệnh giai đoạn cuối, phải chịu đau đớn không thể chịu nổi, không còn hy vọng hồi phục, đồng thời không còn bất kỳ phương pháp điều trị hợp lý hay chăm sóc giảm nhẹ nào khác.

Báo cáo năm 2025 ghi nhận 3 trường hợp đình chỉ thai kỳ ở giai đoạn muộn, không có trường hợp nào chủ động kết thúc sự sống đối với trẻ sơ sinh mới sinh, và một trường hợp chủ động kết thúc sự sống đối với một trẻ em từ 1 đến 12 tuổi.

Các chuyên gia đạo đức sinh học Công giáo bày tỏ quan ngại

Trường hợp trẻ em dưới 12 tuổi này đã gây ra sự chỉ trích từ các tổ chức Công giáo và những người bảo vệ sự sống. Họ cho rằng cách đáp lại nỗi đau khổ của con người phải là chăm sóc đầy lòng trắc ẩn và kiểm soát cơn đau một cách hiệu quả, chứ không phải cố ý chấm dứt mạng sống con người. Ông Joseph Meaney, nghiên cứu viên cao cấp kiêm Giám đốc Điều phối Quốc tế của Trung tâm Đạo đức Sinh học Công giáo Quốc gia (National Catholic Bioethics Center), nhận định: “Đây rõ ràng là một vi phạm đạo đức hết sức nghiêm trọng. Giáo hội dạy rằng trợ tử và tự tử có sự trợ giúp đều là những hành vi tự bản chất là xấu xa về mặt luân lý, nên không bao giờ có thể được biện minh về phương diện đạo đức. Trường hợp trợ tử cho trẻ em còn nghiêm trọng hơn nữa vì trẻ em không thể đưa ra sự đồng thuận có hiểu biết.”

Ông Meaney cho rằng mặc dù trợ tử có thể được nhìn nhận như một hành động đầy lòng trắc ẩn trong những trường hợp đau khổ tột cùng, nhưng “đó là một sai lầm nghiêm trọng”. Ông nhấn mạnh rằng “con người có phẩm giá đặc biệt” và y học hiện đại có thể cung cấp những phương thức quản lý cơn đau cũng như chăm sóc người bệnh nặng và người hấp hối một cách phù hợp với đạo đức. Ông cũng cảnh báo rằng Hòa Lan thường là quốc gia mở đường cho các chính sách trợ tử trên thế giới. Ông nói: “Việc từng bước mở rộng những gì luật pháp cho phép trong lĩnh vực giết người dưới danh nghĩa y khoa thường bắt đầu ở Hòa Lan rồi sau đó lan sang các quốc gia khác”.

Những hệ lụy trên bình diện quốc tế

Vụ việc xảy ra trong bối cảnh nhiều quốc gia phương Tây vẫn đang tiếp tục tranh luận về vấn đề trợ tử và hỗ trợ người bệnh tự kết liễu đời mình. Ông Meaney cảnh báo rằng nhiều nơi thường bắt đầu bằng việc hợp pháp hóa trợ tử trong những trường hợp rất hạn chế, rồi dần dần mở rộng đối tượng được áp dụng. Ông nói: “Sau một vài năm hợp pháp hóa, những người ủng hộ sẽ thúc đẩy việc bãi bỏ các giới hạn hoặc mở rộng thêm các nhóm người được phép bị kết thúc mạng sống hoặc được phép tự kết liễu đời mình.”

Ông Matt Vallière, Giám đốc điều hành Tổ chức Hành động vì Quyền của Bệnh nhân (Patient Rights Action Fund), cũng bày tỏ quan điểm tương tự. Ông nói: “Càng tiếp tục đẩy xa các giới hạn, các quốc gia khác càng có khả năng cân nhắc làm theo, đặc biệt là ở khu vực châu Âu và Bắc Mỹ. Hiện nay, các dự luật liên quan vẫn đang được xem xét tại Pháp và Vương quốc Anh.” Ông cũng đề cập đến tình hình tại Hoa Kỳ: “Chúng ta cũng thấy xu hướng này diễn ra qua lại với các bang ở Mỹ. Hiện có 12 bang cùng với vùng thủ đô Washington đã chính thức hợp pháp hóa việc hỗ trợ tự tử.”

Báo cáo được công bố trong bối cảnh số ca trợ tử tại Hòa Lan vẫn tiếp tục gia tăng. Trong năm 2025, nước này ghi nhận hơn 10.000 trường hợp tử vong do trợ tử, chiếm tỷ lệ ngày càng lớn trong tổng số ca tử vong hằng năm. Hiện nay, Hòa Lan vẫn là một trong số rất ít quốc gia trên thế giới cho phép trợ tử đối với trẻ vị thành niên. Bỉ đã bãi bỏ giới hạn về độ tuổi đối với trợ tử từ năm 2014, trong khi các đề xuất hợp pháp hóa hình thức này vẫn đang tiếp tục được tranh luận tại nhiều quốc gia phương Tây.

(Ekai.pl 21-7-2026)