Được tổ chức thành ba Phân bộ – Phân bộ Tổng vụ, Phân bộ Quan hệ với các Quốc gia và các Tổ chức Quốc tế, và Phân bộ Nhân sự Ngoại giao Tòa thánh – Phủ Quốc vụ khanh có nhiệm vụ trợ giúp Đức Giáo hoàng trong việc điều hành Tòa thánh và thi hành sứ vụ của ngài với tư cách là Mục tử hoàn vũ. Phủ Quốc vụ khanh là một tập thể đa quốc gia gồm nhiều nhân sự cộng tác chặt chẽ với Đức Giáo hoàng, điều phối giữa các Bộ và các cơ quan của Tòa thánh, và đối ngoại, chịu trách nhiệm về các Phái bộ Giáo hoàng. Quốc vụ khanh là cộng sự viên gần gũi nhất của Đức Giáo hoàng trong việc điều hành Giáo hội hoàn vũ. Hiện nay, chức vụ này do Đức Hồng y Pietro Parolin đảm nhiệm.

Những dấu mốc lịch sử

Nguồn gốc của Phủ Quốc vụ khanh bắt đầu từ thế kỷ XV. Tông hiến Non debet reprehensibile ngày 31 tháng 12 năm 1487 đã thiết lập Secretaria Apostolica, gồm hai mươi bốn Thư ký Tông tòa, trong số đó có một vị mang tước hiệu Secretarius Domesticus.

Về sau, năm 1814, Đức Giáo hoàng Piô VII thành lập Thánh bộ đặc trách các Vấn đề Giáo hội Ngoại thường. Với Tông hiến Sapienti consilio ban hành ngày 29 tháng 6 năm 1908, Đức Giáo hoàng Piô X đã phân chia lại cơ quan này theo hình thức sau đó được ấn định trong Bộ Giáo luật năm 1917. Đức Giáo hoàng Phaolô VI, qua Tông hiến Regimini Ecclesiae Universae ban hành năm 1967, nhằm thực hiện ý nguyện của các nghị phụ Công đồng Vaticanô II, đã cải tổ Giáo triều Rôma và tái cơ cấu Phủ Quốc vụ khanh. Năm 1988, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II ban hành Tông hiến Pastor Bonus, đã tổ chức lại Giáo triều Rôma và chia Phủ Quốc vụ khanh thành hai Phân bộ: Phân bộ Tổng vụ và Phân bộ Quan hệ với các Quốc gia. Sau cùng, Đức Giáo hoàng Phanxicô khởi xướng tiến trình cải tổ mới, hoàn tất vào năm 2022 với Tông hiến Praedicate Evangelium.

Phân bộ Tổng vụ

Phân bộ Tổng vụ, dưới sự điều hành của Phụ tá Quốc vụ khanh, Đức Tổng Giám mục Edgar Peña Parra (*), phụ trách các vấn đề liên quan đến việc phục vụ thường nhật của Đức Giáo Hoàng, cả trong việc chăm sóc Giáo hội hoàn vũ. Phân bộ này thúc đẩy sự phối hợp giữa các Bộ, cơ quan và văn phòng của Tòa thánh, mà không làm phương hại đến tính tự trị của từng cơ quan; đồng thời phụ trách các vấn đề liên quan đến các cuộc họp của những người đứng đầu các cơ quan Giáo triều. Phân bộ này chịu trách nhiệm vế tất cả các vấn đề liên quan đến các Đại diện ngoại giao của các quốc gia tại Tòa thánh. Ngoài ra, Phân bộ còn phụ trách về việc soạn thảo và gửi các văn kiện do Đức Thánh Cha ủy thác; giám sát việc xuất bản Acta Apostolicae Sedis; hướng dẫn Bộ Truyền thông trong các thông tin chính thức liên quan đến các văn kiện của Đức Giáo hoàng và các hoạt động của Tòa thánh; đồng thời bảo quản Ấn chì và Nhẫn Ngư phủ. Phân bộ này cũng chịu trách nhiệm xử lý tất cả các văn kiện liên quan đến các việc bổ nhiệm do Đức Giáo hoàng thực hiện hoặc phê chuẩn, cũng như điều phối và công bố các số liệu thống kê về Giáo hội trên toàn thế giới.

Phân bộ Quan hệ với các Quốc gia và các Tổ chức Quốc tế

Phân bộ Quan hệ với các Quốc gia và các Tổ chức Quốc tế – do Đức Tổng Giám mục Thư ký Paul Richard Gallagher đứng đầu – chịu trách nhiệm giải quyết các vấn đề liên quan đến chính quyền dân sự. Phân bộ chịu trách nhiệm về các quan hệ ngoại giao và chính trị của Tòa thánh với các quốc gia hoặc các chủ thể khác của luật pháp quốc tế, cũng như đại diện cho Tòa thánh tại các tổ chức liên chính phủ quốc tế và các hội nghị đa phương. Phân bộ này cũng có nhiệm vụ cấp phép khi một Bộ hoặc cơ quan của Giáo triều Rôma có ý định công khai một tuyên bố hoặc văn kiện liên quan đến quan hệ quốc tế hay quan hệ với chính quyền dân sự. Ngoài ra, trong những hoàn cảnh đặc biệt, nhân danh Đức Giáo hoàng và sau khi tham khảo các Bộ hữu trách của Giáo triều, Phân bộ tiến hành tất cả các công việc liên quan đến việc bổ nhiệm, thiết lập hoặc thay đổi các Giáo hội địa phương.

Phân bộ Nhân sự Ngoại giao Tòa thánh

Phân bộ này, dưới sự điều hành của Đức Tổng Giám mục Thư ký Luciano Russo, phụ trách các vấn đề liên quan đến những người phục vụ trong ngành ngoại giao của Tòa thánh, đặc biệt về điều kiện sống và làm việc cũng như việc đào tạo thường xuyên của họ. Phân bộ cũng cộng tác với Học viện Ngoại giao Toà thánh trong việc tuyển chọn và đào tạo các ứng viên cho ngành ngoại giao của Tòa thánh. Phân bộ Nhân sự Ngoại giao Tòa thánh được Đức Giáo hoàng Phanxicô thành lập ngày 21 tháng 11 năm 2017.

Chia sẻ những thách đố và hy vọng của Dân Thiên Chúa

Trong cuộc gặp gỡ với các thành viên của cơ quan lâu đời này vào ngày 05 tháng 6 năm 2025, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã bày tỏ lời tri ân: “Tôi được an ủi khi biết rằng mình không đơn độc và có thể chia sẻ trách nhiệm của sứ vụ hoàn vũ của tôi với anh chị em.”

Phủ Quốc vụ khanh là một cộng đoàn đa dạng, đang cống hiến “một sự phục vụ quý giá cho đời sống của Giáo hội.” Đức Giáo hoàng Lêô nói rằng, cùng nhau, “chúng ta chia sẻ những thao thức, khó khăn, thách đố và hy vọng của Dân Thiên Chúa trên khắp thế giới”.

Tác giả: Amedeo Lomonaco (vaticannews.va 02/7/2025)

(*) Ngày 30/3/2026, Đức Thánh cha Lêô XIV đã bổ nhiệm Đức Tổng Giám mục Paolo Rudelli, Sứ thần Tòa thánh tại Colombia, làm Phụ tá Quốc vụ khanh Tòa Thánh, thay thế Đức Tổng Giám mục Edgar Peña Parra, người được bổ nhiệm làm Sứ thần Tòa thánh tại Ý.