Giáo phận
Thượng Hải, Trung Quốc: Đức giám mục Aloysius Kim Lỗ Hiền qua đời
WHĐ
(28.04.2013) – Đức giám mục Aloysius Kim Lỗ Hiền, người đóng vai trò quan trọng trong lịch sử Giáo hội Công giáo tại Trung Quốc, đặc biệt trong 30 năm qua, đã
qua đời vì bệnh ung thư vào chiều thứ Bảy 27 tháng Tư 2013 trong sự hiệp thông với Đức giáo hoàng. Đức giám mục Kim thọ 97 tuổi.
Ngài là một
khuôn mặt quan trọng nhưng cũng
phức tạp trong lịch sử Giáo hội Công
giáo tại Trung Quốc sau khi
Cộng sản lên nắm quyền vào năm 1949. Ngài
bị giam giữ cùng với Đức giám mục giáo phận Thượng Hải (sau này là Hồng y) Inhaxiô Cung Phẩm Mai * trong những năm 50 của thế kỷ trước vì từ chối đi theo đường lối của Đảng Cộng sản. Ngài đã sống nhiều năm trong tù, với 4 năm biệt giam.
Ngài được trả tự do năm 1973 nhưng trên thực tế chỉ được hoàn toàn tự
do vào năm 1982. Sau đó, ngài quyết định hợp tác với chính quyền Trung
Quốc –một quyết định gây
thắc mắc lớn cho nhiều người Công
giáo lúc đó. Năm 1985, ngài chấp nhận được phong chức giám mục mà
không có sự ủy nhiệm của Đức giáo hoàng, một quyết định
không được người Công giáo Trung Hoa hay Roma đón nhận. Ngài
cũng chấp nhận một số chức vụ
trong Hội Công giáo Yêu Nước, Hội do Vụ Tôn giáo của Trung Quốc thành lập năm 1957 nhằm kiểm soát
mọi hoạt động của các tín hữu Công giáo trên toàn quốc.
Khi làm như vậy,
Đức giám mục Kim tin rằng ngài
sẽ có cơ hội làm nhiều điều
tốt đẹp hơn cho Giáo hội trong giai đoạn mới của lịch sử, mặc dù quyết định của ngài đã gây ra những chia rẽ trong cộng đồng Công giáo ở Thượng Hải.
Như lịch sử cho thấy, trong vòng 30 năm qua, Đức giám mục Kim đã góp phần quyết
định xây dựng lại Giáo hội
tại Thượng Hải, mở lại chủng viện Xà Sơn, và còn đóng một vai trò
quan trọng trong các vấn đề
tôn giáo ở cấp quốc gia.
Đầu
năm 2012, Đức hồng y
Gioan Thang Hán, giám mục Hong Kong, trong bài trả lời phỏng vấn
phóng viên Gianni Valente [30giorni.it] về
Giáo hội tại Trung Quốc, đã nói về Đức giám mục Kim Lỗ Hiền:
“Tôi đã có mặt trong thánh lễ ấy (Thánh lễ tấn phong giám mục cho Đức cha Aloysius Kim Lỗ Hiền). Đó là năm 1985. Lúc ấy tôi là một linh mục của giáo phận Hong Kong. Đức cha Kim đã mời tôi dự lễ. Lúc ấy ngài xin tôi ủng hộ ngài. Ngài nói với tôi rằng ngài đã bị
tù, ngài muốn giữ đức tin và hiệp thông với Giáo hội toàn cầu, và ngài sẽ gửi thư đến Roma để xác nhận rằng ngài tùng phục Tòa Thánh và quyền tối thượng
của Đức giáo hoàng. Đức cha Kim cho biết lương tâm ngài đã cân nhắc mọi chuyện, và vào thời điểm lịch sử đó, dường như phải chấp
nhận việc truyền
chức giám mục, không có cách nào khác. Xét theo hoàn cảnh, dường như ngài buộc
phải chọn giúp giáo phận Thượng Hải để cứu nhà thờ và chủng viện ở đó. Cách nay bảy năm (tức là năm 2005), Tòa Thánh đã chấp nhận lời thỉnh cầu của ngài và công nhận ngài
là giám mục hợp
pháp của Thượng Hải”.
Đức giám mục
Kim Lỗ Hiền, vị giám mục Dòng Tên, đã hòa giải với Tòa Thánh vào năm 2005, và qua đời chiều ngày 27 tháng Tư 2013 trong sự
hiệp thông với vị giáo hoàng
Dòng Tên đầu tiên trong lịch sử Giáo hội.
Giáo hội Công
giáo tại Thượng Hải gồm hai cộng đồng: cộng đồng ‘công khai’ được Chính quyền
thừa nhận, và cộng đồng ‘thầm lặng’ không được thừa nhận. Cả hai cộng đồng
này có khoảng 150.000 tín hữu với hơn 100 linh mục. Giám
mục Chính tòa giáo phận Thượng Hải hiện nay vẫn là Đức giám mục Giuse
Phạm Trung Lương (95 tuổi), kế nhiệm Đức hồng y Inhaxiô Cung Phẩm Mai vào năm 2000 **. Đức
Giám mục Aloysius Kim Lỗ Hiền là giám mục phó, được bổ nhiệm năm 2005, sau khi
hòa giải với Tòa Thánh. Trong nhiều năm qua Đức cha Phạm bị bệnh Alzheimer, mất trí nhớ; ngài sống ẩn dật trong một căn hộ và vẫn bị quản chế; thực tế việc coi sóc giáo
phận do Đức cha Kim đảm trách.
Ngoài ra, giáo phận Thượng Hải còn có hai vị giám mục phụ
tá khác: Đức giám mục Giuse Hình Văn Chi (được tấn phong năm 2005) và Đức giám
mục Tađêô Mã Đạt Khâm (được tấn phong ngày 07-07-2012); cả hai đều được Tòa
Thánh công nhận.
Vì những lý do riêng, Đức giám
mục Hình Văn
Chi đã từ nhiệm
vào năm 2012. Còn Đức giám mục Tađêô Mã Đạt Khâm,
ngay trong lễ tấn phong giám mục, đã công khai tuyên bố rút khỏi Hội Công giáo Yêu nước. Ngay lập tức ngài đã bị chính quyền
trừng phạt bằng cách quản thúc tại Chủng viện Xà Sơn và không cho thi hành sứ
vụ giám mục. Cách nay hai tuần, vào ngày 14-04, khi tình trạng sức khỏe của Đức cha Kim xấu đi và tỏ ra nguy kịch, nhà
chức trách Trung Quốc đã đưa Đức giám
mục Mã rời khỏi Chủng viện đến một địa điểm khác
không được tiết lộ.
(Tổng hợp)
–––––––––––––––––––––––
* Bản tin đầu tiên đã viết: Inhaxiô
Cung Phần Mai,
nay xin sửa lại cho đúng với tên
của Đức hồng y: Inhaxiô Cung Phẩm Mai
(BBT WHĐ, 30/4/2013)
**
Bản tin đầu tiên đã viết: được bổ nhiệm
năm 2000,
nay xin sửa lại như trong
bài.
(BBT WHĐ, 18/3/2014)