Trong chuyến thăm Văn khố Tông tòa và Thư viện Tông tòa tại Vatican vào thứ Hai, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã khai mạc triển lãm “AQVA. Thảm họa và Kỳ diệu”.

Phát biểu với nhân viên của Thư viện và Văn khố, Đức Giáo Hoàng nhắc đến chuyến thăm đầu tiên của mình đến Thư viện với tư cách giáo hoàng, “tiếp bước” các vị tiền nhiệm.

Ngài bày tỏ sự gần gũi và lòng quý trọng đối với sứ mệnh cũng như công việc của hai cơ quan này. Ngài mô tả đó là những cơ quan “phục vụ cho sự phát triển và lan tỏa văn hóa, vì lợi ích của Giáo hội và toàn thể nhân loại”.

Triển lãm "AQVA. Thảm hoạ và Kỳ diệu" tại Vatican

Theo Tông hiến Praedicate Evangelium, số 242, Văn khố và Thư viện Vatican có nhiệm vụ bảo tồn và gìn giữ “các văn kiện và tài liệu liên quan đến việc điều hành Giáo hội hoàn vũ”. Hai cơ quan cũng có nhiệm vụ sưu tầm và bảo tồn một di sản phong phú về nghệ thuật và tri thức, đồng thời tạo điều kiện để các học giả tiếp cận những kho tàng ấy (số 243).

Tìm kiếm chân lý

Thư viện có thể được nhìn nhận như một nơi yên tĩnh và thanh thản. Tuy nhiên, Đức Giáo hoàng Lêô nhấn mạnh rằng một cuốn sách cũng có thể “đánh thức một sự thao thức, nuôi dưỡng khát vọng và lòng can đảm tìm kiếm”. Thánh Augustinô là một ví dụ cho động lực này. Qua việc đọc Thư của Thánh Phaolô, những nghi ngờ của vị Giám mục thành Hippo đã biến mất.

“Nhưng không phải là khát vọng đã biến mất; trái lại, khát vọng ấy càng trở nên mạnh mẽ hơn, thúc đẩy ngài khám phá chiều rộng và chiều sâu của Kinh thánh,” Đức Giáo hoàng giải thích. Qua việc nghiên cứu các sách Kinh thánh, tâm hồn Thánh Augustinô được mở rộng.

Cũng theo cách ấy – qua việc nghiên cứu, bảo tồn và làm cho những quyển sách của các vị kế nhiệm Thánh Phêrô được tiếp cận – Đức Giáo hoàng Lêô nhận định: “Anh chị em giúp Giáo hội và nhân loại đạt tới những chiều sâu của khát vọng. Nếu không có khát vọng ấy, mọi sự sẽ xa rời Thiên Chúa hằng sống, nguồn mạch của chân lý và tình yêu.”

Một trái tim đang đập

Hơn nữa, Đức Giáo Hoàng đặt câu hỏi: Chúng ta có thể mô tả Thư viện của Đức Giáo Hoàng như thế nào?

Sử dụng một hình ảnh ẩn dụ, Đức Giáo hoàng Lêô gọi Thư viện Tông tòa là một trái tim.

“Một trái tim đang đập là biểu tượng của sự sống, và nhịp đập ấy được tạo nên bởi hai chuyển động đối nghịch: tâm thu và tâm trương – một chuyển động co lại và một chuyển động giãn ra, một chuyển động hướng về trung tâm và một chuyển động hướng ra ngoại vi,” ngài giải thích.

Thư viện của Đức Giáo Hoàng vẫn sống động bao lâu nó còn duy trì được cả hai chuyển động tâm thu và tâm trương. “Tâm thu” của Thư viện Tông tòa chính là việc nơi đây tiếp tục là một không gian đặc trưng bởi sự thinh lặng, kín đáo, tôn trọng và chăm sóc.

Đức Giáo hoàng Lêô phát biểu với các nhân viên của Văn khố và Thư viện Vatican

Đức Giáo hoàng Lêô bày tỏ mong muốn rằng “bầu khí đan tu của Thư viện Tông tòa” sẽ nhắc nhở mọi người về một đoạn trong Tin mừng theo Thánh Luca: “Nếu anh em muốn xây dựng, nếu anh em muốn chiến đấu, trước hết hãy ngồi xuống và suy tính” (14,28-32).

Đời sống nội tại của Thư viện Tông tòa cũng bắt nguồn từ kho tàng độc đáo và vô giá được lưu giữ bên trong.

“Một mặt, thật đúng đắn khi tạo điều kiện để mọi người tiếp cận kho tàng này nhằm phục vụ việc nghiên cứu, kể cả thông qua việc số hóa và truy cập trực tuyến,” ngài nói tiếp. “Nhưng mặt khác, cũng cần phải bảo tồn và khuyến khích truyền thống cổ xưa là đích thân đến Thư viện.”

Thư viện không đơn giản chỉ là một nơi đầy sách, mà là một nơi được xây dựng bởi các mối tương quan, sự trao đổi và việc chia sẻ ý tưởng.

Cởi mở hơn với thế giới

Tiếp tục hình ảnh ẩn dụ, Đức Giáo Hoàng nói rằng Thư viện Tông tòa sống nhờ chuyển động tâm trương, tức sự mở ra và thư giãn. Trong căn phòng dành riêng cho vị tiền nhiệm của mình, Đức Giáo hoàng Lêô XIV nhắc lại vai trò của Đức Giáo hoàng Lêô XIII trong thời đại Cách mạng Công nghiệp. Điều này bao gồm việc mở Văn khố Vatican cho các học giả trên toàn thế giới và mở rộng hơn nữa quyền tiếp cận Thư viện.

Phòng đọc chứa các tài liệu thuộc nhiều lĩnh vực như văn học, thần học, thực vật học, động vật học, y học, luật, nghệ thuật và kinh tế, cùng nhiều chủ đề khác. Thư viện lưu giữ các tác phẩm đến từ khắp nơi trên thế giới.

Đức Giáo hoàng Lêô nhấn mạnh rằng tất cả những điều này đã được thực hiện vào thời điểm mà việc mở cửa như vậy vẫn chưa trở thành một thực hành phổ biến trên toàn thế giới. “Qua cách tiếp cận này, Thư viện Tông tòa làm chứng cho sự cởi mở văn hóa lâu đời và luôn mới mẻ của Giáo hội,” ngài nói.

Việc khai mạc chuỗi triển lãm hiện nay là một minh chứng cho truyền thống ấy. Một ví dụ khác về sự cởi mở văn hóa này là “nền ngoại giao nhẹ nhàng tìm thấy một con đường rộng mở giữa các tài liệu và sách của Văn khố và Thư viện Vatican, một trong những ‘con đường rộng mở dẫn đến hòa giải’ mà Thông điệp Magnifica Humanitas nói đến” (số 211).

Đức Giáo hoàng xem xét một số tài liệu trong Thư viện Vatican

Đức Giáo hoàng Lêô kêu gọi nhân viên của Văn khố và Thư viện Vatican tiếp tục sứ mệnh này. Ngài mời gọi họ trung thành với quá khứ và hướng tới tương lai, sử dụng những ngôn ngữ và phương tiện phù hợp với công việc của mình, đồng thời tìm kiếm những phương thức mới để đạt tới sự hòa giải.

Đức Giáo hoàng Lêô kết thúc bài phát biểu bằng cách nhấn mạnh một vấn đề mà Văn khố và Thư viện Vatican hiện đang phải đối diện: nhu cầu có thêm không gian. Ngài cho biết đã đưa ra những chỉ dẫn nhằm giúp đáp ứng nhu cầu này.

Ngài nhấn mạnh: “Tôi muốn tiếp tục con đường mà các vị tiền nhiệm của tôi đã vạch ra; qua nhiều thế kỷ, các ngài đã cho thấy sự quan tâm của Tòa thánh đối với những cơ quan được giao phó nhiệm vụ bảo tồn và phát huy ký ức văn hóa cũng như hành chính của mình.”

Tác giả: Kielce Gussie (vaticannews)