Đức Hồng y Leonardo Steiner nói với Crux Now, “Xã hội chúng tôi đang trải qua những căng thẳng rất lớn liên quan đến phẩm giá con người, và dĩ nhiên, người bản địa phải chịu đau khổ vì đất đai của họ đang bị dòm ngó.”
Là một tu sĩ Phanxicô từ năm 1976 và trở thành giám mục từ năm 2005, Đức cha Steiner được Đức Thánh cha Phanxicô bổ nhiệm lãnh đạo Tổng Giáo phận Manaus vào năm 2019. Đức Phanxicô nâng ngài lên bậc Hồng y, vị Hồng y đầu tiên của vùng Amazon, vào năm 2022.
Trong cuộc phỏng vấn riêng về nhiều vấn đề với Crux Now, Đức Hồng y Steiner cũng chia sẻ quan điểm của ngài về cuộc bầu cử sắp tới, ca ngợi những thành tựu của chính quyền Tổng thống Lula da Silva và tiếc nuối trước sự cản trở từ phía lập pháp, đặc biệt là đối với các biện pháp ủng hộ quyền lợi và phẩm giá của người bản địa.
Đức Hồng y chia sẻ với Crux Now, “Chính quyền của ông [Lula da Silva] đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trên phương diện kinh tế và xã hội, nhưng nếu cơ cấu Quốc hội khác đi, chính phủ đã có thể làm được nhiều hơn thế, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến người bản địa.”
Đức Hồng y Steiner nói: “Tại Quốc hội, chỉ có một vài đại biểu và nghị sĩ thực sự quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi của người bản địa.”
Đức Hồng y nói với Crux Now rằng ngài hy vọng sẽ có sự thay đổi trong cơ quan lập pháp quốc gia, vốn “đã trở thành nơi các nhóm lợi ích kinh tế chỉ nghĩ đến bản thân và không còn là nơi suy nghĩ về Brazil.”
Cơ quan lập pháp quốc gia Brazil gồm hai viện – Thượng viện và Hạ viện – và có cơ cấu chính trị phức tạp, với hàng chục đảng phái đang nắm giữ hoặc tranh giành ghế.
Ngài nói, “Nếu không thay đổi cơ cấu Quốc hội sẽ rất khó tạo ra những thay đổi rộng lớn hơn về vấn đề này [quyền của người bản địa].”
Đầu tháng này, CIMI đã công bố một báo cáo thường niên ghi nhận sự gia tăng đáng báo động của tình trạng bạo lực gây chết người nhằm vào người bản địa.
258 người bản địa đã bị sát hại trong năm 2025, so với 211 trường hợp được CIMI ghi nhận năm 2024. Các vụ việc khác liên quan đến việc gây thương tích thân thể, mưu sát và các hành vi bạo lực tái diễn cũng gia tăng.
Số vụ tranh chấp đất đai đã lên tới 169.
Người Pataxó biểu tình tại Brasília năm 2024. (Ảnh: Tiago Miotto/CIMI)
Hiện đang diễn ra một cuộc tranh chấp pháp lý liên quan đến việc phân định ranh giới và chính thức công nhận các lãnh thổ truyền thống của người bản địa tại Brazil, nay rơi vào bế tắc.
Các đại địa chủ và các nhà chính trị được họ ủng hộ cho rằng ngày nay chỉ những lãnh thổ thực sự có các nhóm bản địa sinh sống vào thời điểm Hiến pháp hiện hành được ban hành năm 1988 mới có thể được công nhận chính thức là đất của người bản địa.
Lập trường của họ, được gọi là luận điểm giới hạn thời gian, đã vấp phải sự phản đối từ ngành tư pháp.
Tòa án Tối cao đã phán quyết luận điểm giới hạn thời gian là vi hiến vào năm 2023, nhưng chỉ vài tháng sau, Quốc hội đã thông qua Đạo luật 14.701, trong đó đưa vào cùng một khuôn khổ pháp lý. Kể từ đó, các thẩm phán Tòa án Tối cao đã xem xét tính hợp hiến của Đạo luật 14.701, nhưng vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
Đức Hồng y Steiner nói với Crux Now, “Tôi hy vọng rằng đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, Tòa án Tối cao sẽ đưa ra lập trường và giải thoát chúng tôi khỏi cuộc đấu tranh này, một cuộc đấu tranh điên rồ đã kéo dài nhiều năm”.
Dưới đây là toàn văn ghi chép cuộc trò chuyện của Crux Now với Đức Hồng y Leonardo Steiner, Tổng Giám mục Manaus…
Crux Now: Thưa Đức Hồng y Steiner, báo cáo của CIMI không chỉ đề cập đến các vụ án mạng, hành hung và những hình thức bạo lực khác, mà còn ghi nhận những vụ việc kinh hoàng, chẳng hạn một thanh niên bản địa bị dí sắt nung đỏ đóng dấu trên người tại một trang trại, giống như người ta đóng dấu lên gia súc. Làm sao chúng ta lại đi đến chỗ đối xử với người bản địa một cách vô nhân như vậy?
Đức Hồng y Leonardo Steiner: Có một định kiến thực sự.
Trên thực tế, chúng tôi đã thảo luận về việc đưa một yếu tố mới vào báo cáo năm tới: vấn đề khinh miệt và định kiến đối với các dân tộc bản địa, là điều đang ngày càng gia tăng.
Đóng dấu lên một con người là hành vi thú tính. Gọi đó là vô nhân vẫn chưa đủ. Nó còn có nghĩa là đối xử với một con người như một thứ có thể sở hữu.
Để một con người trở thành tài sản của ai đó – chúng ta đang quay trở lại thời kỳ nô lệ, điều cũng thật bất ngờ là người bản địa ở Brazil cũng đã phải chịu đựng trong những ngày đầu thành lập đất nước.
Người bản địa đã và đang bị đối xử theo cách không phải là con người.
Xã hội chúng tôi đang trải qua những căng thẳng rất lớn liên quan đến phẩm giá con người.
Chẳng hạn, trong lời nói của người ta có rất nhiều sự hung hãn. Phẩm giá của người khác không được tôn trọng. Một người đối lập luôn bị đối xử như một kẻ thù phải bị loại trừ.
Và dĩ nhiên, người bản địa phải chịu đau khổ vì đất đai của họ đang bị dòm ngó. Có một lòng tham rất lớn nhắm vào đất đai của họ.
Đức Hồng y có cho rằng sự thù ghét đối với người bản địa mà chúng ta thấy trong các tầng lớp quyền lực của xã hội ở Brazil và các quốc gia Mỹ Latinh khác đang gia tăng, hay đơn giản là nó đã tìm được những cách để bộc lộ công khai hơn trong những năm gần đây?
Sự thù ghét này không chỉ nhằm vào các dân tộc bản địa. Nó còn nhằm vào người nghèo.
Hãy nhìn những gì đang xảy ra ở châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh.
Đôi khi người ta có cảm tưởng rằng người nghèo không được xem là con người. Trong khi Tin mừng dạy chúng ta rằng mỗi người đều là con cái của Thiên Chúa và có một phẩm giá mà không ai có quyền chà đạp.
Đó là lý do tại sao ở CIMI, chúng tôi không ngại nói những điều cần phải nói.
Đôi khi chúng tôi bị tấn công. Điều đó không quan trọng. Điều quan trọng là chúng tôi đứng bên cạnh những người con này của Thiên Chúa và lối sống mà họ mong muốn.
Tôi đã đến nhiều làng bản của người bản địa. Họ không muốn điều gì khác. Họ chỉ muốn tiếp tục sống theo cách họ vẫn sống, ngay cả khi họ tiếp thu một số công nghệ của chúng ta.
Họ muốn một lối sống trong đó con người tôn trọng lẫn nhau, sống với nhau, cùng hát với nhau và cùng tham dự các nghi thức của họ. Dưới góc nhìn của tư duy đương đại, cách suy nghĩ này bị coi là sự lười biếng.
Ngày nay, nhiều người nghĩ rằng chúng ta luôn cần phải tạo ra lợi nhuận. Điều đó đặc biệt lộ rõ nét dưới thời chính quyền trước đây [của Tổng thống Jair Bolsonaro, từ 2019 đến 2022].
Nhưng ở gốc rễ của tất cả, một vấn đề rất đơn giản luôn ở đó: đất đai.
Đức Hồng y có nghĩ rằng Tòa án Tối cao sẽ sớm đưa ra phán quyết về luận thuyết thời điểm giới hạn không?
Tôi có cảm giác rằng có lẽ đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, chúng ta có thể đi đến một kết luận nào đó.
Liệu nó có lợi cho người bản địa hay không, tôi không biết.
Lá phiếu phán quyết mà Thẩm phán [Luiz Edson] Fachin đưa ra thật tuyệt vời. Và theo những gì tôi đọc được, Thẩm phán Cármen Lúcia Antunes Rocha cùng Thẩm phán Cristiano Zanin đã đứng về phía lập trường đó với ông.
Trở lại năm 2023, Tòa án Tối cao đã phán quyết rằng luận điểm giới hạn thời gian là vô hiệu. Dĩ nhiên, sau đó Đạo luật 14.701 đã được ban hành, và Quốc hội thậm chí còn đe dọa đưa luận điểm giới hạn thời gian vào Hiến pháp.
Nhưng điều đó không thể thực hiện được, bởi vì có những quy định trong Hiến pháp không thể sửa đổi.
Tôi hy vọng rằng đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, Tòa án Tối cao sẽ đưa ra lập trường và giải thoát chúng tôi khỏi cuộc đấu tranh này, một cuộc đấu tranh điên rồ đã kéo dài nhiều năm.
CIMI đã làm việc rất vất vả về vấn đề này, và điều đó cũng đã tổn hại rất nhiều cho chính chúng tôi.
Đức Hồng y đánh giá thế nào về thành tựu của chính quyền ông Lula da Silva đối với các quyền của người bản địa khi nhiệm kỳ của chính phủ này sắp kết thúc vào tháng 12?
Chính phủ của ông [Lula da Silva] đã đạt được nhiều thành tựu trên phương diện kinh tế và xã hội, nhưng nếu cơ cấu Quốc hội khác đi, chính phủ đã có thể làm được nhiều hơn thế, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến người bản địa.
Chẳng hạn, chính phủ đã có một nỗ lực lớn trong trường hợp của người Yanomami [những người đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nhân đạo và tình trạng lãnh thổ của họ bị xâm lấn trên quy mô lớn vào tháng 1 năm 2023], bằng cách tăng cường sự hiện diện của Nhà nước và trấn áp hoạt động khai thác mỏ bất hợp pháp.
Một số lãnh thổ của người bản địa đã được phân định ranh giới chính thức. Chính phủ tiền nhiệm từng hứa không phân ranh giới bất kỳ vùng đất nào của người bản địa, và trên thực tế họ đã không phân định vùng đất nào.
Chính phủ cũng thành lập Bộ các Dân tộc Bản địa, một bước đi quan trọng và đầy khó khăn, và chính phủ luôn vấp phải một rào cản tại Quốc hội.
Nếu không thay đổi cơ cấu Quốc hội, sẽ rất khó tạo ra những thay đổi rộng lớn hơn về vấn đề này.
Vào tháng 10, Brazil sẽ tổ chức bầu cử [cử tri sẽ bầu các thành viên Quốc hội, các thượng nghị sĩ, thống đốc bang và tổng thống; Tổng thống Lula da Silva, người đang tái ứng cử, sẽ đối đầu với con trai của ông Jair Bolsonaro là Flávio Bolsonaro]. Đức Hồng y hy vọng sẽ nhìn thấy điều gì trong bốn năm tới?
Tôi hy vọng sẽ có sự thay đổi trong Quốc hội, vốn đã trở thành nơi các nhóm lợi ích kinh tế chỉ nghĩ đến bản thân và không còn là nơi suy nghĩ về Brazil.
Tại Quốc hội, chỉ có một vài đại biểu và nghị sĩ thực sự quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi của người bản địa. Không có nhiều.
Điều này thậm chí đã gây sức ép lên chính chúng tôi tại CIMI. Nó cũng buộc người bản địa phải lên tiếng ngày càng mạnh mẽ hơn, để xem liệu chúng tôi có thể được lắng nghe hay không, để xem liệu người ta có công nhận phẩm giá của họ hay không.
Nhưng điều đó rất khó khăn.
Có vẻ như họ không muốn lắng nghe. Trong Giáo hội, chúng tôi ngày càng cố gắng lắng nghe các dân tộc bản địa, nhưng trong xã hội Brazil, điều này gần như đã biến mất.
Kể từ Thượng Hội đồng về Vùng Amazon năm 2019, Đức Hồng y có cho rằng đã có tiến bộ hướng tới một Giáo hội biết lắng nghe các dân tộc bản địa và hoạt động với họ theo một cách thức ít mang tính thứ bậc hơn không?
Chúng tôi đã tiến được nhiều bước.
Tại São Gabriel da Cachoeira, bang Amazonas, các bản văn phụng vụ đang được dịch sang ba ngôn ngữ khác nhau.
Tại chủng viện, chúng tôi luôn tìm cách lắng nghe và đưa vào phụng vụ một số cử chỉ có thể giúp diễn tả các văn hóa bản địa.
Dĩ nhiên, Thượng Hội đồng là sự thể hiện những gì đã được thực hiện – ít nhất là tại nhiều Giáo hội địa phương.
Nhưng Tông huấn Querida Amazonia và Thượng Hội đồng đã đem lại một động lực mới. Đó là những hạt giống được gieo xuống đất và đang dần sinh hoa kết quả.
Mỗi dân tộc bản địa đều có cách sống riêng, ngôn ngữ riêng và văn hóa riêng. Xã hội lại gộp tất cả họ vào làm một.
Tại chủng viện, chúng tôi có những người đến từ các nhóm bản địa khác nhau, và họ suy nghĩ theo những cách khác nhau.
Chúng tôi tổ chức các cuộc gặp gỡ giữa họ để mỗi người có thể giải thích về dân tộc của họ như thế nào, họ suy nghĩ ra sao và họ sống đức tin như thế nào.
Là Giáo hội, chúng tôi cẩn trọng không đối xử với tất cả mọi người theo cách họ giống nhau, nhưng tìm cách gặp gỡ từng dân tộc riêng, luôn đón nhận họ, như Đức Thánh cha Phanxicô mong muốn.
Có nhiều yếu tố trong Phụng vụ mà qua đó, người ta có thể thể hiện sự tôn trọng đối với người khác và sự tôn trọng đối với văn hóa của họ.
Việc Đức Thánh cha Lêô XIV đã trải qua nhiều năm làm việc tại Peru, tiếp xúc với các dân tộc vùng Andes, bao gồm những người chỉ nói tiếng Quechua, có làm cho triều đại giáo hoàng của ngài nhạy cảm hơn đối với các vấn đề của người bản địa không?
Khi tôi ở Roma, một tờ báo địa phương đã hỏi tôi có thể mong đợi điều gì từ Đức Giáo hoàng, và tôi đã nói: “Đức Giáo hoàng của chúng ta đến từ giữa những người nghèo. Không ai từng sống giữa những người nghèo mà khi trở về lại vẫn như cũ. Họ luôn trở về trong tình trạng được biến đổi.”
Và chúng tôi cảm nhận được điều này nơi Đức Giáo hoàng.
Ngài ân cần, ngài đơn sơ, ngài tìm kiếm những gì tốt đẹp cho Giáo hội, và ngài cố gắng lắng nghe mọi người.
Tôi nghĩ ngài đang tiếp nối triều đại giáo hoàng của Đức Phanxicô. Dĩ nhiên, theo cách riêng của ngài. Nhưng ngài đang dẫn dắt Giáo hội trên những con đường của Tin mừng.
Chuyển ngữ từ: cruxnow
09:13:55 dblclick "‘Đất đai của họ bị dòm ngó': Đức Hồng y vùng Amazon lên án bạo lực nhằm vào các dân tộc bản địa
WHĐ (03/9/2026) – Đức Hồng y Tổng Giám mục Manaus lên án sự gia tăng đáng báo động của tình trạng bạo lực nhằm vào người bản địa tại Brazil, trong bối cảnh các cộng đồng bản địa đang phải đối mặt với nhiều mưu toan đẩy họ ra khỏi phần đất ít ỏi còn lại của những vùng lãnh thổ tổ tiên, và đẩy họ ngày càng sâu hơn vào tình trạng bị gạt ra bên lề xã hội.
Đức Hồng y Leonardo Steiner nói với Crux Now, "Xã hội chúng tôi đang trải qua những căng thẳng rất lớn liên quan đến phẩm giá con người, và dĩ nhiên, người bản địa phải chịu đau khổ vì đất đai của họ đang bị dòm ngó."
Là một tu sĩ Phanxicô từ năm 1976 và trở thành giám mục từ năm 2005, Đức cha Steiner được Đức Thánh cha Phanxicô bổ nhiệm lãnh đạo Tổng Giáo phận Manaus vào năm 2019. Đức Phanxicô nâng ngài lên bậc Hồng y, vị Hồng y đầu tiên của vùng Amazon, vào năm 2022.
Trong cuộc phỏng vấn riêng về nhiều vấn đề với Crux Now, Đức Hồng y Steiner cũng chia sẻ quan điểm của ngài về cuộc bầu cử sắp tới, ca ngợi những thành tựu của chính quyền Tổng thống Lula da Silva và tiếc nuối trước sự cản trở từ phía lập pháp, đặc biệt là đối với các biện pháp ủng hộ quyền lợi và phẩm giá của người bản địa.
Đức Hồng y chia sẻ với Crux Now, "Chính quyền của ông [Lula da Silva] đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trên phương diện kinh tế và xã hội, nhưng nếu cơ cấu Quốc hội khác đi, chính phủ đã có thể làm được nhiều hơn thế, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến người bản địa."
Đức Hồng y Steiner nói: "Tại Quốc hội, chỉ có một vài đại biểu và nghị sĩ thực sự quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi của người bản địa."
Đức Hồng y nói với Crux Now rằng ngài hy vọng sẽ có sự thay đổi trong cơ quan lập pháp quốc gia, vốn "đã trở thành nơi các nhóm lợi ích kinh tế chỉ nghĩ đến bản thân và không còn là nơi suy nghĩ về Brazil."
Cơ quan lập pháp quốc gia Brazil gồm hai viện – Thượng viện và Hạ viện – và có cơ cấu chính trị phức tạp, với hàng chục đảng phái đang nắm giữ hoặc tranh giành ghế.
Ngài nói, "Nếu không thay đổi cơ cấu Quốc hội sẽ rất khó tạo ra những thay đổi rộng lớn hơn về vấn đề này [quyền của người bản địa]."
Đầu tháng này, CIMI đã công bố một báo cáo thường niên ghi nhận sự gia tăng đáng báo động của tình trạng bạo lực gây chết người nhằm vào người bản địa.
258 người bản địa đã bị sát hại trong năm 2025, so với 211 trường hợp được CIMI ghi nhận năm 2024. Các vụ việc khác liên quan đến việc gây thương tích thân thể, mưu sát và các hành vi bạo lực tái diễn cũng gia tăng.
Số vụ tranh chấp đất đai đã lên tới 169. 1
Người Pataxó biểu tình tại Brasília năm 2024. (Ảnh: Tiago Miotto/CIMI)
Hiện đang diễn ra một cuộc tranh chấp pháp lý liên quan đến việc phân định ranh giới và chính thức công nhận các lãnh thổ truyền thống của người bản địa tại Brazil, nay rơi vào bế tắc.
Các đại địa chủ và các nhà chính trị được họ ủng hộ cho rằng ngày nay chỉ những lãnh thổ thực sự có các nhóm bản địa sinh sống vào thời điểm Hiến pháp hiện hành được ban hành năm 1988 mới có thể được công nhận chính thức là đất của người bản địa.
Lập trường của họ, được gọi là luận điểm giới hạn thời gian, đã vấp phải sự phản đối từ ngành tư pháp.
Tòa án Tối cao đã phán quyết luận điểm giới hạn thời gian là vi hiến vào năm 2023, nhưng chỉ vài tháng sau, Quốc hội đã thông qua Đạo luật 14.701, trong đó đưa vào cùng một khuôn khổ pháp lý. Kể từ đó, các thẩm phán Tòa án Tối cao đã xem xét tính hợp hiến của Đạo luật 14.701, nhưng vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
Đức Hồng y Steiner nói với Crux Now, "Tôi hy vọng rằng đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, Tòa án Tối cao sẽ đưa ra lập trường và giải thoát chúng tôi khỏi cuộc đấu tranh này, một cuộc đấu tranh điên rồ đã kéo dài nhiều năm".
Dưới đây là toàn văn ghi chép cuộc trò chuyện của Crux Now với Đức Hồng y Leonardo Steiner, Tổng Giám mục Manaus…
Crux Now: Thưa Đức Hồng y Steiner, báo cáo của CIMI không chỉ đề cập đến các vụ án mạng, hành hung và những hình thức bạo lực khác, mà còn ghi nhận những vụ việc kinh hoàng, chẳng hạn một thanh niên bản địa bị dí sắt nung đỏ đóng dấu trên người tại một trang trại, giống như người ta đóng dấu lên gia súc. Làm sao chúng ta lại đi đến chỗ đối xử với người bản địa một cách vô nhân như vậy?
Đức Hồng y Leonardo Steiner: Có một định kiến thực sự.
Trên thực tế, chúng tôi đã thảo luận về việc đưa một yếu tố mới vào báo cáo năm tới: vấn đề khinh miệt và định kiến đối với các dân tộc bản địa, là điều đang ngày càng gia tăng.
Đóng dấu lên một con người là hành vi thú tính. Gọi đó là vô nhân vẫn chưa đủ. Nó còn có nghĩa là đối xử với một con người như một thứ có thể sở hữu.
Để một con người trở thành tài sản của ai đó – chúng ta đang quay trở lại thời kỳ nô lệ, điều cũng thật bất ngờ là người bản địa ở Brazil cũng đã phải chịu đựng trong những ngày đầu thành lập đất nước.
Người bản địa đã và đang bị đối xử theo cách không phải là con người.
Xã hội chúng tôi đang trải qua những căng thẳng rất lớn liên quan đến phẩm giá con người.
Chẳng hạn, trong lời nói của người ta có rất nhiều sự hung hãn. Phẩm giá của người khác không được tôn trọng. Một người đối lập luôn bị đối xử như một kẻ thù phải bị loại trừ.
Và dĩ nhiên, người bản địa phải chịu đau khổ vì đất đai của họ đang bị dòm ngó. Có một lòng tham rất lớn nhắm vào đất đai của họ.
Đức Hồng y có cho rằng sự thù ghét đối với người bản địa mà chúng ta thấy trong các tầng lớp quyền lực của xã hội ở Brazil và các quốc gia Mỹ Latinh khác đang gia tăng, hay đơn giản là nó đã tìm được những cách để bộc lộ công khai hơn trong những năm gần đây?
Sự thù ghét này không chỉ nhằm vào các dân tộc bản địa. Nó còn nhằm vào người nghèo.
Hãy nhìn những gì đang xảy ra ở châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh.
Đôi khi người ta có cảm tưởng rằng người nghèo không được xem là con người. Trong khi Tin mừng dạy chúng ta rằng mỗi người đều là con cái của Thiên Chúa và có một phẩm giá mà không ai có quyền chà đạp.
Đó là lý do tại sao ở CIMI, chúng tôi không ngại nói những điều cần phải nói.
Đôi khi chúng tôi bị tấn công. Điều đó không quan trọng. Điều quan trọng là chúng tôi đứng bên cạnh những người con này của Thiên Chúa và lối sống mà họ mong muốn.
Tôi đã đến nhiều làng bản của người bản địa. Họ không muốn điều gì khác. Họ chỉ muốn tiếp tục sống theo cách họ vẫn sống, ngay cả khi họ tiếp thu một số công nghệ của chúng ta.
Họ muốn một lối sống trong đó con người tôn trọng lẫn nhau, sống với nhau, cùng hát với nhau và cùng tham dự các nghi thức của họ. Dưới góc nhìn của tư duy đương đại, cách suy nghĩ này bị coi là sự lười biếng.
Ngày nay, nhiều người nghĩ rằng chúng ta luôn cần phải tạo ra lợi nhuận. Điều đó đặc biệt lộ rõ nét dưới thời chính quyền trước đây [của Tổng thống Jair Bolsonaro, từ 2019 đến 2022].
Nhưng ở gốc rễ của tất cả, một vấn đề rất đơn giản luôn ở đó: đất đai.
Đức Hồng y có nghĩ rằng Tòa án Tối cao sẽ sớm đưa ra phán quyết về luận thuyết thời điểm giới hạn không?
Tôi có cảm giác rằng có lẽ đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, chúng ta có thể đi đến một kết luận nào đó.
Liệu nó có lợi cho người bản địa hay không, tôi không biết.
Lá phiếu phán quyết mà Thẩm phán [Luiz Edson] Fachin đưa ra thật tuyệt vời. Và theo những gì tôi đọc được, Thẩm phán Cármen Lúcia Antunes Rocha cùng Thẩm phán Cristiano Zanin đã đứng về phía lập trường đó với ông.
Trở lại năm 2023, Tòa án Tối cao đã phán quyết rằng luận điểm giới hạn thời gian là vô hiệu. Dĩ nhiên, sau đó Đạo luật 14.701 đã được ban hành, và Quốc hội thậm chí còn đe dọa đưa luận điểm giới hạn thời gian vào Hiến pháp.
Nhưng điều đó không thể thực hiện được, bởi vì có những quy định trong Hiến pháp không thể sửa đổi.
Tôi hy vọng rằng đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, Tòa án Tối cao sẽ đưa ra lập trường và giải thoát chúng tôi khỏi cuộc đấu tranh này, một cuộc đấu tranh điên rồ đã kéo dài nhiều năm.
CIMI đã làm việc rất vất vả về vấn đề này, và điều đó cũng đã tổn hại rất nhiều cho chính chúng tôi.
Đức Hồng y đánh giá thế nào về thành tựu của chính quyền ông Lula da Silva đối với các quyền của người bản địa khi nhiệm kỳ của chính phủ này sắp kết thúc vào tháng 12?
Chính phủ của ông [Lula da Silva] đã đạt được nhiều thành tựu trên phương diện kinh tế và xã hội, nhưng nếu cơ cấu Quốc hội khác đi, chính phủ đã có thể làm được nhiều hơn thế, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến người bản địa.
Chẳng hạn, chính phủ đã có một nỗ lực lớn trong trường hợp của người Yanomami [những người đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nhân đạo và tình trạng lãnh thổ của họ bị xâm lấn trên quy mô lớn vào tháng 1 năm 2023], bằng cách tăng cường sự hiện diện của Nhà nước và trấn áp hoạt động khai thác mỏ bất hợp pháp.
Một số lãnh thổ của người bản địa đã được phân định ranh giới chính thức. Chính phủ tiền nhiệm từng hứa không phân ranh giới bất kỳ vùng đất nào của người bản địa, và trên thực tế họ đã không phân định vùng đất nào.
Chính phủ cũng thành lập Bộ các Dân tộc Bản địa, một bước đi quan trọng và đầy khó khăn, và chính phủ luôn vấp phải một rào cản tại Quốc hội.
Nếu không thay đổi cơ cấu Quốc hội, sẽ rất khó tạo ra những thay đổi rộng lớn hơn về vấn đề này.
Vào tháng 10, Brazil sẽ tổ chức bầu cử [cử tri sẽ bầu các thành viên Quốc hội, các thượng nghị sĩ, thống đốc bang và tổng thống; Tổng thống Lula da Silva, người đang tái ứng cử, sẽ đối đầu với con trai của ông Jair Bolsonaro là Flávio Bolsonaro]. Đức Hồng y hy vọng sẽ nhìn thấy điều gì trong bốn năm tới?
Tôi hy vọng sẽ có sự thay đổi trong Quốc hội, vốn đã trở thành nơi các nhóm lợi ích kinh tế chỉ nghĩ đến bản thân và không còn là nơi suy nghĩ về Brazil.
Tại Quốc hội, chỉ có một vài đại biểu và nghị sĩ thực sự quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi của người bản địa. Không có nhiều.
Điều này thậm chí đã gây sức ép lên chính chúng tôi tại CIMI. Nó cũng buộc người bản địa phải lên tiếng ngày càng mạnh mẽ hơn, để xem liệu chúng tôi có thể được lắng nghe hay không, để xem liệu người ta có công nhận phẩm giá của họ hay không.
Nhưng điều đó rất khó khăn.
Có vẻ như họ không muốn lắng nghe. Trong Giáo hội, chúng tôi ngày càng cố gắng lắng nghe các dân tộc bản địa, nhưng trong xã hội Brazil, điều này gần như đã biến mất.
Kể từ Thượng Hội đồng về Vùng Amazon năm 2019, Đức Hồng y có cho rằng đã có tiến bộ hướng tới một Giáo hội biết lắng nghe các dân tộc bản địa và hoạt động với họ theo một cách thức ít mang tính thứ bậc hơn không?
Chúng tôi đã tiến được nhiều bước.
Tại São Gabriel da Cachoeira, bang Amazonas, các bản văn phụng vụ đang được dịch sang ba ngôn ngữ khác nhau.
Tại chủng viện, chúng tôi luôn tìm cách lắng nghe và đưa vào phụng vụ một số cử chỉ có thể giúp diễn tả các văn hóa bản địa.
Dĩ nhiên, Thượng Hội đồng là sự thể hiện những gì đã được thực hiện – ít nhất là tại nhiều Giáo hội địa phương.
Nhưng Tông huấn Querida Amazonia và Thượng Hội đồng đã đem lại một động lực mới. Đó là những hạt giống được gieo xuống đất và đang dần sinh hoa kết quả.
Mỗi dân tộc bản địa đều có cách sống riêng, ngôn ngữ riêng và văn hóa riêng. Xã hội lại gộp tất cả họ vào làm một.
Tại chủng viện, chúng tôi có những người đến từ các nhóm bản địa khác nhau, và họ suy nghĩ theo những cách khác nhau.
Chúng tôi tổ chức các cuộc gặp gỡ giữa họ để mỗi người có thể giải thích về dân tộc của họ như thế nào, họ suy nghĩ ra sao và họ sống đức tin như thế nào.
Là Giáo hội, chúng tôi cẩn trọng không đối xử với tất cả mọi người theo cách họ giống nhau, nhưng tìm cách gặp gỡ từng dân tộc riêng, luôn đón nhận họ, như Đức Thánh cha Phanxicô mong muốn.
Có nhiều yếu tố trong Phụng vụ mà qua đó, người ta có thể thể hiện sự tôn trọng đối với người khác và sự tôn trọng đối với văn hóa của họ.
Việc Đức Thánh cha Lêô XIV đã trải qua nhiều năm làm việc tại Peru, tiếp xúc với các dân tộc vùng Andes, bao gồm những người chỉ nói tiếng Quechua, có làm cho triều đại giáo hoàng của ngài nhạy cảm hơn đối với các vấn đề của người bản địa không?
Khi tôi ở Roma, một tờ báo địa phương đã hỏi tôi có thể mong đợi điều gì từ Đức Giáo hoàng, và tôi đã nói: "Đức Giáo hoàng của chúng ta đến từ giữa những người nghèo. Không ai từng sống giữa những người nghèo mà khi trở về lại vẫn như cũ. Họ luôn trở về trong tình trạng được biến đổi."
Và chúng tôi cảm nhận được điều này nơi Đức Giáo hoàng.
Ngài ân cần, ngài đơn sơ, ngài tìm kiếm những gì tốt đẹp cho Giáo hội, và ngài cố gắng lắng nghe mọi người.
Tôi nghĩ ngài đang tiếp nối triều đại giáo hoàng của Đức Phanxicô. Dĩ nhiên, theo cách riêng của ngài. Nhưng ngài đang dẫn dắt Giáo hội trên những con đường của Tin mừng.
Chuyển ngữ từ: cruxnow" sidepanelOpen=false autoUpdate=true isAdv=true
09:14:02 dblclick "‘Đất đai của họ bị dòm ngó': Đức Hồng y vùng Amazon lên án bạo lực nhằm vào các dân tộc bản địa" sidepanelOpen=false autoUpdate=true isAdv=true
09:15:47 dblclick "WHĐ (03/9/2026) – Đức Hồng y Tổng Giám mục Manaus lên án sự gia tăng đáng báo động của tình trạng bạo lực nhằm vào người bản địa tại Brazil, trong bối cảnh các cộng đồng bản địa đang phải đối mặt với nhiều mưu toan đẩy họ ra khỏi phần đất ít ỏi còn lại của những vùng lãnh thổ tổ tiên, và đẩy họ ngày càng sâu hơn vào tình trạng bị gạt ra bên lề xã hội." sidepanelOpen=false autoUpdate=true isAdv=true
09:18:13 dblclick "‘Đất đai của họ bị dòm ngó': Đức Hồng y vùng Amazon lên án bạo lực nhằm vào các dân tộc bản địa
WHĐ (03/9/2026) – Đức Hồng y Tổng Giám mục Manaus lên án sự gia tăng đáng báo động của tình trạng bạo lực nhằm vào người bản địa tại Brazil, trong bối cảnh các cộng đồng bản địa đang phải đối mặt với nhiều mưu toan đẩy họ ra khỏi phần đất ít ỏi còn lại của những vùng lãnh thổ tổ tiên, và đẩy họ ngày càng sâu hơn vào tình trạng bị gạt ra bên lề xã hội." sidepanelOpen=false autoUpdate=true isAdv=true
09:18:21 dblclick "Đức Hồng y Leonardo Steiner nói với Crux Now, "Xã hội chúng tôi đang trải qua những căng thẳng rất lớn liên quan đến phẩm giá con người, và dĩ nhiên, người bản địa phải chịu đau khổ vì đất đai của họ đang bị dòm ngó."
Là một tu sĩ Phanxicô từ năm 1976 và trở thành giám mục từ năm 2005, Đức cha Steiner được Đức Thánh cha Phanxicô bổ nhiệm lãnh đạo Tổng Giáo phận Manaus vào năm 2019. Đức Phanxicô nâng ngài lên bậc Hồng y, vị Hồng y đầu tiên của vùng Amazon, vào năm 2022.
Trong cuộc phỏng vấn riêng về nhiều vấn đề với Crux Now, Đức Hồng y Steiner cũng chia sẻ quan điểm của ngài về cuộc bầu cử sắp tới, ca ngợi những thành tựu của chính quyền Tổng thống Lula da Silva và tiếc nuối trước sự cản trở từ phía lập pháp, đặc biệt là đối với các biện pháp ủng hộ quyền lợi và phẩm giá của người bản địa.
Đức Hồng y chia sẻ với Crux Now, "Chính quyền của ông [Lula da Silva] đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trên phương diện kinh tế và xã hội, nhưng nếu cơ cấu Quốc hội khác đi, chính phủ đã có thể làm được nhiều hơn thế, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến người bản địa."
Đức Hồng y Steiner nói: "Tại Quốc hội, chỉ có một vài đại biểu và nghị sĩ thực sự quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi của người bản địa."
Đức Hồng y nói với Crux Now rằng ngài hy vọng sẽ có sự thay đổi trong cơ quan lập pháp quốc gia, vốn "đã trở thành nơi các nhóm lợi ích kinh tế chỉ nghĩ đến bản thân và không còn là nơi suy nghĩ về Brazil."
Cơ quan lập pháp quốc gia Brazil gồm hai viện – Thượng viện và Hạ viện – và có cơ cấu chính trị phức tạp, với hàng chục đảng phái đang nắm giữ hoặc tranh giành ghế.
Ngài nói, "Nếu không thay đổi cơ cấu Quốc hội sẽ rất khó tạo ra những thay đổi rộng lớn hơn về vấn đề này [quyền của người bản địa]."
Đầu tháng này, CIMI đã công bố một báo cáo thường niên ghi nhận sự gia tăng đáng báo động của tình trạng bạo lực gây chết người nhằm vào người bản địa.
258 người bản địa đã bị sát hại trong năm 2025, so với 211 trường hợp được CIMI ghi nhận năm 2024. Các vụ việc khác liên quan đến việc gây thương tích thân thể, mưu sát và các hành vi bạo lực tái diễn cũng gia tăng.
Số vụ tranh chấp đất đai đã lên tới 169. 1
Người Pataxó biểu tình tại Brasília năm 2024. (Ảnh: Tiago Miotto/CIMI)
Hiện đang diễn ra một cuộc tranh chấp pháp lý liên quan đến việc phân định ranh giới và chính thức công nhận các lãnh thổ truyền thống của người bản địa tại Brazil, nay rơi vào bế tắc.
Các đại địa chủ và các nhà chính trị được họ ủng hộ cho rằng ngày nay chỉ những lãnh thổ thực sự có các nhóm bản địa sinh sống vào thời điểm Hiến pháp hiện hành được ban hành năm 1988 mới có thể được công nhận chính thức là đất của người bản địa.
Lập trường của họ, được gọi là luận điểm giới hạn thời gian, đã vấp phải sự phản đối từ ngành tư pháp.
Tòa án Tối cao đã phán quyết luận điểm giới hạn thời gian là vi hiến vào năm 2023, nhưng chỉ vài tháng sau, Quốc hội đã thông qua Đạo luật 14.701, trong đó đưa vào cùng một khuôn khổ pháp lý. Kể từ đó, các thẩm phán Tòa án Tối cao đã xem xét tính hợp hiến của Đạo luật 14.701, nhưng vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
Đức Hồng y Steiner nói với Crux Now, "Tôi hy vọng rằng đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, Tòa án Tối cao sẽ đưa ra lập trường và giải thoát chúng tôi khỏi cuộc đấu tranh này, một cuộc đấu tranh điên rồ đã kéo dài nhiều năm".
Dưới đây là toàn văn ghi chép cuộc trò chuyện của Crux Now với Đức Hồng y Leonardo Steiner, Tổng Giám mục Manaus…
Crux Now: Thưa Đức Hồng y Steiner, báo cáo của CIMI không chỉ đề cập đến các vụ án mạng, hành hung và những hình thức bạo lực khác, mà còn ghi nhận những vụ việc kinh hoàng, chẳng hạn một thanh niên bản địa bị dí sắt nung đỏ đóng dấu trên người tại một trang trại, giống như người ta đóng dấu lên gia súc. Làm sao chúng ta lại đi đến chỗ đối xử với người bản địa một cách vô nhân như vậy?
Đức Hồng y Leonardo Steiner: Có một định kiến thực sự.
Trên thực tế, chúng tôi đã thảo luận về việc đưa một yếu tố mới vào báo cáo năm tới: vấn đề khinh miệt và định kiến đối với các dân tộc bản địa, là điều đang ngày càng gia tăng.
Đóng dấu lên một con người là hành vi thú tính. Gọi đó là vô nhân vẫn chưa đủ. Nó còn có nghĩa là đối xử với một con người như một thứ có thể sở hữu.
Để một con người trở thành tài sản của ai đó – chúng ta đang quay trở lại thời kỳ nô lệ, điều cũng thật bất ngờ là người bản địa ở Brazil cũng đã phải chịu đựng trong những ngày đầu thành lập đất nước.
Người bản địa đã và đang bị đối xử theo cách không phải là con người.
Xã hội chúng tôi đang trải qua những căng thẳng rất lớn liên quan đến phẩm giá con người.
Chẳng hạn, trong lời nói của người ta có rất nhiều sự hung hãn. Phẩm giá của người khác không được tôn trọng. Một người đối lập luôn bị đối xử như một kẻ thù phải bị loại trừ.
Và dĩ nhiên, người bản địa phải chịu đau khổ vì đất đai của họ đang bị dòm ngó. Có một lòng tham rất lớn nhắm vào đất đai của họ.
Đức Hồng y có cho rằng sự thù ghét đối với người bản địa mà chúng ta thấy trong các tầng lớp quyền lực của xã hội ở Brazil và các quốc gia Mỹ Latinh khác đang gia tăng, hay đơn giản là nó đã tìm được những cách để bộc lộ công khai hơn trong những năm gần đây?
Sự thù ghét này không chỉ nhằm vào các dân tộc bản địa. Nó còn nhằm vào người nghèo.
Hãy nhìn những gì đang xảy ra ở châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh.
Đôi khi người ta có cảm tưởng rằng người nghèo không được xem là con người. Trong khi Tin mừng dạy chúng ta rằng mỗi người đều là con cái của Thiên Chúa và có một phẩm giá mà không ai có quyền chà đạp.
Đó là lý do tại sao ở CIMI, chúng tôi không ngại nói những điều cần phải nói.
Đôi khi chúng tôi bị tấn công. Điều đó không quan trọng. Điều quan trọng là chúng tôi đứng bên cạnh những người con này của Thiên Chúa và lối sống mà họ mong muốn.
Tôi đã đến nhiều làng bản của người bản địa. Họ không muốn điều gì khác. Họ chỉ muốn tiếp tục sống theo cách họ vẫn sống, ngay cả khi họ tiếp thu một số công nghệ của chúng ta.
Họ muốn một lối sống trong đó con người tôn trọng lẫn nhau, sống với nhau, cùng hát với nhau và cùng tham dự các nghi thức của họ. Dưới góc nhìn của tư duy đương đại, cách suy nghĩ này bị coi là sự lười biếng.
Ngày nay, nhiều người nghĩ rằng chúng ta luôn cần phải tạo ra lợi nhuận. Điều đó đặc biệt lộ rõ nét dưới thời chính quyền trước đây [của Tổng thống Jair Bolsonaro, từ 2019 đến 2022].
Nhưng ở gốc rễ của tất cả, một vấn đề rất đơn giản luôn ở đó: đất đai.
Đức Hồng y có nghĩ rằng Tòa án Tối cao sẽ sớm đưa ra phán quyết về luận thuyết thời điểm giới hạn không?
Tôi có cảm giác rằng có lẽ đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, chúng ta có thể đi đến một kết luận nào đó.
Liệu nó có lợi cho người bản địa hay không, tôi không biết.
Lá phiếu phán quyết mà Thẩm phán [Luiz Edson] Fachin đưa ra thật tuyệt vời. Và theo những gì tôi đọc được, Thẩm phán Cármen Lúcia Antunes Rocha cùng Thẩm phán Cristiano Zanin đã đứng về phía lập trường đó với ông.
Trở lại năm 2023, Tòa án Tối cao đã phán quyết rằng luận điểm giới hạn thời gian là vô hiệu. Dĩ nhiên, sau đó Đạo luật 14.701 đã được ban hành, và Quốc hội thậm chí còn đe dọa đưa luận điểm giới hạn thời gian vào Hiến pháp.
Nhưng điều đó không thể thực hiện được, bởi vì có những quy định trong Hiến pháp không thể sửa đổi.
Tôi hy vọng rằng đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, Tòa án Tối cao sẽ đưa ra lập trường và giải thoát chúng tôi khỏi cuộc đấu tranh này, một cuộc đấu tranh điên rồ đã kéo dài nhiều năm.
CIMI đã làm việc rất vất vả về vấn đề này, và điều đó cũng đã tổn hại rất nhiều cho chính chúng tôi.
Đức Hồng y đánh giá thế nào về thành tựu của chính quyền ông Lula da Silva đối với các quyền của người bản địa khi nhiệm kỳ của chính phủ này sắp kết thúc vào tháng 12?
Chính phủ của ông [Lula da Silva] đã đạt được nhiều thành tựu trên phương diện kinh tế và xã hội, nhưng nếu cơ cấu Quốc hội khác đi, chính phủ đã có thể làm được nhiều hơn thế, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến người bản địa.
Chẳng hạn, chính phủ đã có một nỗ lực lớn trong trường hợp của người Yanomami [những người đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nhân đạo và tình trạng lãnh thổ của họ bị xâm lấn trên quy mô lớn vào tháng 1 năm 2023], bằng cách tăng cường sự hiện diện của Nhà nước và trấn áp hoạt động khai thác mỏ bất hợp pháp.
Một số lãnh thổ của người bản địa đã được phân định ranh giới chính thức. Chính phủ tiền nhiệm từng hứa không phân ranh giới bất kỳ vùng đất nào của người bản địa, và trên thực tế họ đã không phân định vùng đất nào.
Chính phủ cũng thành lập Bộ các Dân tộc Bản địa, một bước đi quan trọng và đầy khó khăn, và chính phủ luôn vấp phải một rào cản tại Quốc hội.
Nếu không thay đổi cơ cấu Quốc hội, sẽ rất khó tạo ra những thay đổi rộng lớn hơn về vấn đề này.
Vào tháng 10, Brazil sẽ tổ chức bầu cử [cử tri sẽ bầu các thành viên Quốc hội, các thượng nghị sĩ, thống đốc bang và tổng thống; Tổng thống Lula da Silva, người đang tái ứng cử, sẽ đối đầu với con trai của ông Jair Bolsonaro là Flávio Bolsonaro]. Đức Hồng y hy vọng sẽ nhìn thấy điều gì trong bốn năm tới?
Tôi hy vọng sẽ có sự thay đổi trong Quốc hội, vốn đã trở thành nơi các nhóm lợi ích kinh tế chỉ nghĩ đến bản thân và không còn là nơi suy nghĩ về Brazil.
Tại Quốc hội, chỉ có một vài đại biểu và nghị sĩ thực sự quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi của người bản địa. Không có nhiều.
Điều này thậm chí đã gây sức ép lên chính chúng tôi tại CIMI. Nó cũng buộc người bản địa phải lên tiếng ngày càng mạnh mẽ hơn, để xem liệu chúng tôi có thể được lắng nghe hay không, để xem liệu người ta có công nhận phẩm giá của họ hay không.
Nhưng điều đó rất khó khăn.
Có vẻ như họ không muốn lắng nghe. Trong Giáo hội, chúng tôi ngày càng cố gắng lắng nghe các dân tộc bản địa, nhưng trong xã hội Brazil, điều này gần như đã biến mất.
Kể từ Thượng Hội đồng về Vùng Amazon năm 2019, Đức Hồng y có cho rằng đã có tiến bộ hướng tới một Giáo hội biết lắng nghe các dân tộc bản địa và hoạt động với họ theo một cách thức ít mang tính thứ bậc hơn không?
Chúng tôi đã tiến được nhiều bước.
Tại São Gabriel da Cachoeira, bang Amazonas, các bản văn phụng vụ đang được dịch sang ba ngôn ngữ khác nhau.
Tại chủng viện, chúng tôi luôn tìm cách lắng nghe và đưa vào phụng vụ một số cử chỉ có thể giúp diễn tả các văn hóa bản địa.
Dĩ nhiên, Thượng Hội đồng là sự thể hiện những gì đã được thực hiện – ít nhất là tại nhiều Giáo hội địa phương.
Nhưng Tông huấn Querida Amazonia và Thượng Hội đồng đã đem lại một động lực mới. Đó là những hạt giống được gieo xuống đất và đang dần sinh hoa kết quả.
Mỗi dân tộc bản địa đều có cách sống riêng, ngôn ngữ riêng và văn hóa riêng. Xã hội lại gộp tất cả họ vào làm một.
Tại chủng viện, chúng tôi có những người đến từ các nhóm bản địa khác nhau, và họ suy nghĩ theo những cách khác nhau.
Chúng tôi tổ chức các cuộc gặp gỡ giữa họ để mỗi người có thể giải thích về dân tộc của họ như thế nào, họ suy nghĩ ra sao và họ sống đức tin như thế nào.
Là Giáo hội, chúng tôi cẩn trọng không đối xử với tất cả mọi người theo cách họ giống nhau, nhưng tìm cách gặp gỡ từng dân tộc riêng, luôn đón nhận họ, như Đức Thánh cha Phanxicô mong muốn.
Có nhiều yếu tố trong Phụng vụ mà qua đó, người ta có thể thể hiện sự tôn trọng đối với người khác và sự tôn trọng đối với văn hóa của họ.
Việc Đức Thánh cha Lêô XIV đã trải qua nhiều năm làm việc tại Peru, tiếp xúc với các dân tộc vùng Andes, bao gồm những người chỉ nói tiếng Quechua, có làm cho triều đại giáo hoàng của ngài nhạy cảm hơn đối với các vấn đề của người bản địa không?
Khi tôi ở Roma, một tờ báo địa phương đã hỏi tôi có thể mong đợi điều gì từ Đức Giáo hoàng, và tôi đã nói: "Đức Giáo hoàng của chúng ta đến từ giữa những người nghèo. Không ai từng sống giữa những người nghèo mà khi trở về lại vẫn như cũ. Họ luôn trở về trong tình trạng được biến đổi."
Và chúng tôi cảm nhận được điều này nơi Đức Giáo hoàng.
Ngài ân cần, ngài đơn sơ, ngài tìm kiếm những gì tốt đẹp cho Giáo hội, và ngài cố gắng lắng nghe mọi người.
Tôi nghĩ ngài đang tiếp nối triều đại giáo hoàng của Đức Phanxicô. Dĩ nhiên, theo cách riêng của ngài. Nhưng ngài đang dẫn dắt Giáo hội trên những con đường của Tin mừng.
Chuyển ngữ từ: cruxnow" sidepanelOpen=false autoUpdate=true isAdv=true
09:18:24 dblclick "Đức Hồng y Leonardo Steiner nói với Crux Now, "Xã hội chúng tôi đang trải qua những căng thẳng rất lớn liên quan đến phẩm giá con người, và dĩ nhiên, người bản địa phải chịu đau khổ vì đất đai của họ đang bị dòm ngó."
Là một tu sĩ Phanxicô từ năm 1976 và trở thành giám mục từ năm 2005, Đức cha Steiner được Đức Thánh cha Phanxicô bổ nhiệm lãnh đạo Tổng Giáo phận Manaus vào năm 2019. Đức Phanxicô nâng ngài lên bậc Hồng y, vị Hồng y đầu tiên của vùng Amazon, vào năm 2022.
Trong cuộc phỏng vấn riêng về nhiều vấn đề với Crux Now, Đức Hồng y Steiner cũng chia sẻ quan điểm của ngài về cuộc bầu cử sắp tới, ca ngợi những thành tựu của chính quyền Tổng thống Lula da Silva và tiếc nuối trước sự cản trở từ phía lập pháp, đặc biệt là đối với các biện pháp ủng hộ quyền lợi và phẩm giá của người bản địa.
Đức Hồng y chia sẻ với Crux Now, "Chính quyền của ông [Lula da Silva] đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trên phương diện kinh tế và xã hội, nhưng nếu cơ cấu Quốc hội khác đi, chính phủ đã có thể làm được nhiều hơn thế, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến người bản địa."
Đức Hồng y Steiner nói: "Tại Quốc hội, chỉ có một vài đại biểu và nghị sĩ thực sự quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi của người bản địa."
Đức Hồng y nói với Crux Now rằng ngài hy vọng sẽ có sự thay đổi trong cơ quan lập pháp quốc gia, vốn "đã trở thành nơi các nhóm lợi ích kinh tế chỉ nghĩ đến bản thân và không còn là nơi suy nghĩ về Brazil."
Cơ quan lập pháp quốc gia Brazil gồm hai viện – Thượng viện và Hạ viện – và có cơ cấu chính trị phức tạp, với hàng chục đảng phái đang nắm giữ hoặc tranh giành ghế.
Ngài nói, "Nếu không thay đổi cơ cấu Quốc hội sẽ rất khó tạo ra những thay đổi rộng lớn hơn về vấn đề này [quyền của người bản địa]."
Đầu tháng này, CIMI đã công bố một báo cáo thường niên ghi nhận sự gia tăng đáng báo động của tình trạng bạo lực gây chết người nhằm vào người bản địa.
258 người bản địa đã bị sát hại trong năm 2025, so với 211 trường hợp được CIMI ghi nhận năm 2024. Các vụ việc khác liên quan đến việc gây thương tích thân thể, mưu sát và các hành vi bạo lực tái diễn cũng gia tăng.
Số vụ tranh chấp đất đai đã lên tới 169. 1
Người Pataxó biểu tình tại Brasília năm 2024. (Ảnh: Tiago Miotto/CIMI)
Hiện đang diễn ra một cuộc tranh chấp pháp lý liên quan đến việc phân định ranh giới và chính thức công nhận các lãnh thổ truyền thống của người bản địa tại Brazil, nay rơi vào bế tắc.
Các đại địa chủ và các nhà chính trị được họ ủng hộ cho rằng ngày nay chỉ những lãnh thổ thực sự có các nhóm bản địa sinh sống vào thời điểm Hiến pháp hiện hành được ban hành năm 1988 mới có thể được công nhận chính thức là đất của người bản địa.
Lập trường của họ, được gọi là luận điểm giới hạn thời gian, đã vấp phải sự phản đối từ ngành tư pháp.
Tòa án Tối cao đã phán quyết luận điểm giới hạn thời gian là vi hiến vào năm 2023, nhưng chỉ vài tháng sau, Quốc hội đã thông qua Đạo luật 14.701, trong đó đưa vào cùng một khuôn khổ pháp lý. Kể từ đó, các thẩm phán Tòa án Tối cao đã xem xét tính hợp hiến của Đạo luật 14.701, nhưng vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
Đức Hồng y Steiner nói với Crux Now, "Tôi hy vọng rằng đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, Tòa án Tối cao sẽ đưa ra lập trường và giải thoát chúng tôi khỏi cuộc đấu tranh này, một cuộc đấu tranh điên rồ đã kéo dài nhiều năm".
Dưới đây là toàn văn ghi chép cuộc trò chuyện của Crux Now với Đức Hồng y Leonardo Steiner, Tổng Giám mục Manaus…
Crux Now: Thưa Đức Hồng y Steiner, báo cáo của CIMI không chỉ đề cập đến các vụ án mạng, hành hung và những hình thức bạo lực khác, mà còn ghi nhận những vụ việc kinh hoàng, chẳng hạn một thanh niên bản địa bị dí sắt nung đỏ đóng dấu trên người tại một trang trại, giống như người ta đóng dấu lên gia súc. Làm sao chúng ta lại đi đến chỗ đối xử với người bản địa một cách vô nhân như vậy?
Đức Hồng y Leonardo Steiner: Có một định kiến thực sự.
Trên thực tế, chúng tôi đã thảo luận về việc đưa một yếu tố mới vào báo cáo năm tới: vấn đề khinh miệt và định kiến đối với các dân tộc bản địa, là điều đang ngày càng gia tăng.
Đóng dấu lên một con người là hành vi thú tính. Gọi đó là vô nhân vẫn chưa đủ. Nó còn có nghĩa là đối xử với một con người như một thứ có thể sở hữu.
Để một con người trở thành tài sản của ai đó – chúng ta đang quay trở lại thời kỳ nô lệ, điều cũng thật bất ngờ là người bản địa ở Brazil cũng đã phải chịu đựng trong những ngày đầu thành lập đất nước.
Người bản địa đã và đang bị đối xử theo cách không phải là con người.
Xã hội chúng tôi đang trải qua những căng thẳng rất lớn liên quan đến phẩm giá con người.
Chẳng hạn, trong lời nói của người ta có rất nhiều sự hung hãn. Phẩm giá của người khác không được tôn trọng. Một người đối lập luôn bị đối xử như một kẻ thù phải bị loại trừ.
Và dĩ nhiên, người bản địa phải chịu đau khổ vì đất đai của họ đang bị dòm ngó. Có một lòng tham rất lớn nhắm vào đất đai của họ.
Đức Hồng y có cho rằng sự thù ghét đối với người bản địa mà chúng ta thấy trong các tầng lớp quyền lực của xã hội ở Brazil và các quốc gia Mỹ Latinh khác đang gia tăng, hay đơn giản là nó đã tìm được những cách để bộc lộ công khai hơn trong những năm gần đây?
Sự thù ghét này không chỉ nhằm vào các dân tộc bản địa. Nó còn nhằm vào người nghèo.
Hãy nhìn những gì đang xảy ra ở châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh.
Đôi khi người ta có cảm tưởng rằng người nghèo không được xem là con người. Trong khi Tin mừng dạy chúng ta rằng mỗi người đều là con cái của Thiên Chúa và có một phẩm giá mà không ai có quyền chà đạp.
Đó là lý do tại sao ở CIMI, chúng tôi không ngại nói những điều cần phải nói.
Đôi khi chúng tôi bị tấn công. Điều đó không quan trọng. Điều quan trọng là chúng tôi đứng bên cạnh những người con này của Thiên Chúa và lối sống mà họ mong muốn.
Tôi đã đến nhiều làng bản của người bản địa. Họ không muốn điều gì khác. Họ chỉ muốn tiếp tục sống theo cách họ vẫn sống, ngay cả khi họ tiếp thu một số công nghệ của chúng ta.
Họ muốn một lối sống trong đó con người tôn trọng lẫn nhau, sống với nhau, cùng hát với nhau và cùng tham dự các nghi thức của họ. Dưới góc nhìn của tư duy đương đại, cách suy nghĩ này bị coi là sự lười biếng.
Ngày nay, nhiều người nghĩ rằng chúng ta luôn cần phải tạo ra lợi nhuận. Điều đó đặc biệt lộ rõ nét dưới thời chính quyền trước đây [của Tổng thống Jair Bolsonaro, từ 2019 đến 2022].
Nhưng ở gốc rễ của tất cả, một vấn đề rất đơn giản luôn ở đó: đất đai.
Đức Hồng y có nghĩ rằng Tòa án Tối cao sẽ sớm đưa ra phán quyết về luận thuyết thời điểm giới hạn không?
Tôi có cảm giác rằng có lẽ đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, chúng ta có thể đi đến một kết luận nào đó.
Liệu nó có lợi cho người bản địa hay không, tôi không biết.
Lá phiếu phán quyết mà Thẩm phán [Luiz Edson] Fachin đưa ra thật tuyệt vời. Và theo những gì tôi đọc được, Thẩm phán Cármen Lúcia Antunes Rocha cùng Thẩm phán Cristiano Zanin đã đứng về phía lập trường đó với ông.
Trở lại năm 2023, Tòa án Tối cao đã phán quyết rằng luận điểm giới hạn thời gian là vô hiệu. Dĩ nhiên, sau đó Đạo luật 14.701 đã được ban hành, và Quốc hội thậm chí còn đe dọa đưa luận điểm giới hạn thời gian vào Hiến pháp.
Nhưng điều đó không thể thực hiện được, bởi vì có những quy định trong Hiến pháp không thể sửa đổi.
Tôi hy vọng rằng đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, Tòa án Tối cao sẽ đưa ra lập trường và giải thoát chúng tôi khỏi cuộc đấu tranh này, một cuộc đấu tranh điên rồ đã kéo dài nhiều năm.
CIMI đã làm việc rất vất vả về vấn đề này, và điều đó cũng đã tổn hại rất nhiều cho chính chúng tôi.
Đức Hồng y đánh giá thế nào về thành tựu của chính quyền ông Lula da Silva đối với các quyền của người bản địa khi nhiệm kỳ của chính phủ này sắp kết thúc vào tháng 12?
Chính phủ của ông [Lula da Silva] đã đạt được nhiều thành tựu trên phương diện kinh tế và xã hội, nhưng nếu cơ cấu Quốc hội khác đi, chính phủ đã có thể làm được nhiều hơn thế, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến người bản địa.
Chẳng hạn, chính phủ đã có một nỗ lực lớn trong trường hợp của người Yanomami [những người đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nhân đạo và tình trạng lãnh thổ của họ bị xâm lấn trên quy mô lớn vào tháng 1 năm 2023], bằng cách tăng cường sự hiện diện của Nhà nước và trấn áp hoạt động khai thác mỏ bất hợp pháp.
Một số lãnh thổ của người bản địa đã được phân định ranh giới chính thức. Chính phủ tiền nhiệm từng hứa không phân ranh giới bất kỳ vùng đất nào của người bản địa, và trên thực tế họ đã không phân định vùng đất nào.
Chính phủ cũng thành lập Bộ các Dân tộc Bản địa, một bước đi quan trọng và đầy khó khăn, và chính phủ luôn vấp phải một rào cản tại Quốc hội.
Nếu không thay đổi cơ cấu Quốc hội, sẽ rất khó tạo ra những thay đổi rộng lớn hơn về vấn đề này.
Vào tháng 10, Brazil sẽ tổ chức bầu cử [cử tri sẽ bầu các thành viên Quốc hội, các thượng nghị sĩ, thống đốc bang và tổng thống; Tổng thống Lula da Silva, người đang tái ứng cử, sẽ đối đầu với con trai của ông Jair Bolsonaro là Flávio Bolsonaro]. Đức Hồng y hy vọng sẽ nhìn thấy điều gì trong bốn năm tới?
Tôi hy vọng sẽ có sự thay đổi trong Quốc hội, vốn đã trở thành nơi các nhóm lợi ích kinh tế chỉ nghĩ đến bản thân và không còn là nơi suy nghĩ về Brazil.
Tại Quốc hội, chỉ có một vài đại biểu và nghị sĩ thực sự quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi của người bản địa. Không có nhiều.
Điều này thậm chí đã gây sức ép lên chính chúng tôi tại CIMI. Nó cũng buộc người bản địa phải lên tiếng ngày càng mạnh mẽ hơn, để xem liệu chúng tôi có thể được lắng nghe hay không, để xem liệu người ta có công nhận phẩm giá của họ hay không.
Nhưng điều đó rất khó khăn.
Có vẻ như họ không muốn lắng nghe. Trong Giáo hội, chúng tôi ngày càng cố gắng lắng nghe các dân tộc bản địa, nhưng trong xã hội Brazil, điều này gần như đã biến mất.
Kể từ Thượng Hội đồng về Vùng Amazon năm 2019, Đức Hồng y có cho rằng đã có tiến bộ hướng tới một Giáo hội biết lắng nghe các dân tộc bản địa và hoạt động với họ theo một cách thức ít mang tính thứ bậc hơn không?
Chúng tôi đã tiến được nhiều bước.
Tại São Gabriel da Cachoeira, bang Amazonas, các bản văn phụng vụ đang được dịch sang ba ngôn ngữ khác nhau.
Tại chủng viện, chúng tôi luôn tìm cách lắng nghe và đưa vào phụng vụ một số cử chỉ có thể giúp diễn tả các văn hóa bản địa.
Dĩ nhiên, Thượng Hội đồng là sự thể hiện những gì đã được thực hiện – ít nhất là tại nhiều Giáo hội địa phương.
Nhưng Tông huấn Querida Amazonia và Thượng Hội đồng đã đem lại một động lực mới. Đó là những hạt giống được gieo xuống đất và đang dần sinh hoa kết quả.
Mỗi dân tộc bản địa đều có cách sống riêng, ngôn ngữ riêng và văn hóa riêng. Xã hội lại gộp tất cả họ vào làm một.
Tại chủng viện, chúng tôi có những người đến từ các nhóm bản địa khác nhau, và họ suy nghĩ theo những cách khác nhau.
Chúng tôi tổ chức các cuộc gặp gỡ giữa họ để mỗi người có thể giải thích về dân tộc của họ như thế nào, họ suy nghĩ ra sao và họ sống đức tin như thế nào.
Là Giáo hội, chúng tôi cẩn trọng không đối xử với tất cả mọi người theo cách họ giống nhau, nhưng tìm cách gặp gỡ từng dân tộc riêng, luôn đón nhận họ, như Đức Thánh cha Phanxicô mong muốn.
Có nhiều yếu tố trong Phụng vụ mà qua đó, người ta có thể thể hiện sự tôn trọng đối với người khác và sự tôn trọng đối với văn hóa của họ.
Việc Đức Thánh cha Lêô XIV đã trải qua nhiều năm làm việc tại Peru, tiếp xúc với các dân tộc vùng Andes, bao gồm những người chỉ nói tiếng Quechua, có làm cho triều đại giáo hoàng của ngài nhạy cảm hơn đối với các vấn đề của người bản địa không?
Khi tôi ở Roma, một tờ báo địa phương đã hỏi tôi có thể mong đợi điều gì từ Đức Giáo hoàng, và tôi đã nói: "Đức Giáo hoàng của chúng ta đến từ giữa những người nghèo. Không ai từng sống giữa những người nghèo mà khi trở về lại vẫn như cũ. Họ luôn trở về trong tình trạng được biến đổi."
Và chúng tôi cảm nhận được điều này nơi Đức Giáo hoàng.
Ngài ân cần, ngài đơn sơ, ngài tìm kiếm những gì tốt đẹp cho Giáo hội, và ngài cố gắng lắng nghe mọi người.
Tôi nghĩ ngài đang tiếp nối triều đại giáo hoàng của Đức Phanxicô. Dĩ nhiên, theo cách riêng của ngài. Nhưng ngài đang dẫn dắt Giáo hội trên những con đường của Tin mừng.
Chuyển ngữ từ: cruxnow" sidepanelOpen=false autoUpdate=true isAdv=true
09:18:30 dblclick "Chuyển ngữ từ: cruxnow" sidepanelOpen=false autoUpdate=true isAdv=false
09:18:41 dblclick "Đức Hồng y Leonardo Steiner nói với Crux Now, "Xã hội chúng tôi đang trải qua những căng thẳng rất lớn liên quan đến phẩm giá con người, và dĩ nhiên, người bản địa phải chịu đau khổ vì đất đai của họ đang bị dòm ngó."
Là một tu sĩ Phanxicô từ năm 1976 và trở thành giám mục từ năm 2005, Đức cha Steiner được Đức Thánh cha Phanxicô bổ nhiệm lãnh đạo Tổng Giáo phận Manaus vào năm 2019. Đức Phanxicô nâng ngài lên bậc Hồng y, vị Hồng y đầu tiên của vùng Amazon, vào năm 2022.
Trong cuộc phỏng vấn riêng về nhiều vấn đề với Crux Now, Đức Hồng y Steiner cũng chia sẻ quan điểm của ngài về cuộc bầu cử sắp tới, ca ngợi những thành tựu của chính quyền Tổng thống Lula da Silva và tiếc nuối trước sự cản trở từ phía lập pháp, đặc biệt là đối với các biện pháp ủng hộ quyền lợi và phẩm giá của người bản địa.
Đức Hồng y chia sẻ với Crux Now, "Chính quyền của ông [Lula da Silva] đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trên phương diện kinh tế và xã hội, nhưng nếu cơ cấu Quốc hội khác đi, chính phủ đã có thể làm được nhiều hơn thế, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến người bản địa."
Đức Hồng y Steiner nói: "Tại Quốc hội, chỉ có một vài đại biểu và nghị sĩ thực sự quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi của người bản địa."
Đức Hồng y nói với Crux Now rằng ngài hy vọng sẽ có sự thay đổi trong cơ quan lập pháp quốc gia, vốn "đã trở thành nơi các nhóm lợi ích kinh tế chỉ nghĩ đến bản thân và không còn là nơi suy nghĩ về Brazil."
Cơ quan lập pháp quốc gia Brazil gồm hai viện – Thượng viện và Hạ viện – và có cơ cấu chính trị phức tạp, với hàng chục đảng phái đang nắm giữ hoặc tranh giành ghế.
Ngài nói, "Nếu không thay đổi cơ cấu Quốc hội sẽ rất khó tạo ra những thay đổi rộng lớn hơn về vấn đề này [quyền của người bản địa]."
Đầu tháng này, CIMI đã công bố một báo cáo thường niên ghi nhận sự gia tăng đáng báo động của tình trạng bạo lực gây chết người nhằm vào người bản địa.
258 người bản địa đã bị sát hại trong năm 2025, so với 211 trường hợp được CIMI ghi nhận năm 2024. Các vụ việc khác liên quan đến việc gây thương tích thân thể, mưu sát và các hành vi bạo lực tái diễn cũng gia tăng.
Số vụ tranh chấp đất đai đã lên tới 169. 1
Người Pataxó biểu tình tại Brasília năm 2024. (Ảnh: Tiago Miotto/CIMI)
Hiện đang diễn ra một cuộc tranh chấp pháp lý liên quan đến việc phân định ranh giới và chính thức công nhận các lãnh thổ truyền thống của người bản địa tại Brazil, nay rơi vào bế tắc.
Các đại địa chủ và các nhà chính trị được họ ủng hộ cho rằng ngày nay chỉ những lãnh thổ thực sự có các nhóm bản địa sinh sống vào thời điểm Hiến pháp hiện hành được ban hành năm 1988 mới có thể được công nhận chính thức là đất của người bản địa.
Lập trường của họ, được gọi là luận điểm giới hạn thời gian, đã vấp phải sự phản đối từ ngành tư pháp.
Tòa án Tối cao đã phán quyết luận điểm giới hạn thời gian là vi hiến vào năm 2023, nhưng chỉ vài tháng sau, Quốc hội đã thông qua Đạo luật 14.701, trong đó đưa vào cùng một khuôn khổ pháp lý. Kể từ đó, các thẩm phán Tòa án Tối cao đã xem xét tính hợp hiến của Đạo luật 14.701, nhưng vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
Đức Hồng y Steiner nói với Crux Now, "Tôi hy vọng rằng đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, Tòa án Tối cao sẽ đưa ra lập trường và giải thoát chúng tôi khỏi cuộc đấu tranh này, một cuộc đấu tranh điên rồ đã kéo dài nhiều năm".
Dưới đây là toàn văn ghi chép cuộc trò chuyện của Crux Now với Đức Hồng y Leonardo Steiner, Tổng Giám mục Manaus…
Crux Now: Thưa Đức Hồng y Steiner, báo cáo của CIMI không chỉ đề cập đến các vụ án mạng, hành hung và những hình thức bạo lực khác, mà còn ghi nhận những vụ việc kinh hoàng, chẳng hạn một thanh niên bản địa bị dí sắt nung đỏ đóng dấu trên người tại một trang trại, giống như người ta đóng dấu lên gia súc. Làm sao chúng ta lại đi đến chỗ đối xử với người bản địa một cách vô nhân như vậy?
Đức Hồng y Leonardo Steiner: Có một định kiến thực sự.
Trên thực tế, chúng tôi đã thảo luận về việc đưa một yếu tố mới vào báo cáo năm tới: vấn đề khinh miệt và định kiến đối với các dân tộc bản địa, là điều đang ngày càng gia tăng.
Đóng dấu lên một con người là hành vi thú tính. Gọi đó là vô nhân vẫn chưa đủ. Nó còn có nghĩa là đối xử với một con người như một thứ có thể sở hữu.
Để một con người trở thành tài sản của ai đó – chúng ta đang quay trở lại thời kỳ nô lệ, điều cũng thật bất ngờ là người bản địa ở Brazil cũng đã phải chịu đựng trong những ngày đầu thành lập đất nước.
Người bản địa đã và đang bị đối xử theo cách không phải là con người.
Xã hội chúng tôi đang trải qua những căng thẳng rất lớn liên quan đến phẩm giá con người.
Chẳng hạn, trong lời nói của người ta có rất nhiều sự hung hãn. Phẩm giá của người khác không được tôn trọng. Một người đối lập luôn bị đối xử như một kẻ thù phải bị loại trừ.
Và dĩ nhiên, người bản địa phải chịu đau khổ vì đất đai của họ đang bị dòm ngó. Có một lòng tham rất lớn nhắm vào đất đai của họ.
Đức Hồng y có cho rằng sự thù ghét đối với người bản địa mà chúng ta thấy trong các tầng lớp quyền lực của xã hội ở Brazil và các quốc gia Mỹ Latinh khác đang gia tăng, hay đơn giản là nó đã tìm được những cách để bộc lộ công khai hơn trong những năm gần đây?
Sự thù ghét này không chỉ nhằm vào các dân tộc bản địa. Nó còn nhằm vào người nghèo.
Hãy nhìn những gì đang xảy ra ở châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh.
Đôi khi người ta có cảm tưởng rằng người nghèo không được xem là con người. Trong khi Tin mừng dạy chúng ta rằng mỗi người đều là con cái của Thiên Chúa và có một phẩm giá mà không ai có quyền chà đạp.
Đó là lý do tại sao ở CIMI, chúng tôi không ngại nói những điều cần phải nói.
Đôi khi chúng tôi bị tấn công. Điều đó không quan trọng. Điều quan trọng là chúng tôi đứng bên cạnh những người con này của Thiên Chúa và lối sống mà họ mong muốn.
Tôi đã đến nhiều làng bản của người bản địa. Họ không muốn điều gì khác. Họ chỉ muốn tiếp tục sống theo cách họ vẫn sống, ngay cả khi họ tiếp thu một số công nghệ của chúng ta.
Họ muốn một lối sống trong đó con người tôn trọng lẫn nhau, sống với nhau, cùng hát với nhau và cùng tham dự các nghi thức của họ. Dưới góc nhìn của tư duy đương đại, cách suy nghĩ này bị coi là sự lười biếng.
Ngày nay, nhiều người nghĩ rằng chúng ta luôn cần phải tạo ra lợi nhuận. Điều đó đặc biệt lộ rõ nét dưới thời chính quyền trước đây [của Tổng thống Jair Bolsonaro, từ 2019 đến 2022].
Nhưng ở gốc rễ của tất cả, một vấn đề rất đơn giản luôn ở đó: đất đai.
Đức Hồng y có nghĩ rằng Tòa án Tối cao sẽ sớm đưa ra phán quyết về luận thuyết thời điểm giới hạn không?
Tôi có cảm giác rằng có lẽ đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, chúng ta có thể đi đến một kết luận nào đó.
Liệu nó có lợi cho người bản địa hay không, tôi không biết.
Lá phiếu phán quyết mà Thẩm phán [Luiz Edson] Fachin đưa ra thật tuyệt vời. Và theo những gì tôi đọc được, Thẩm phán Cármen Lúcia Antunes Rocha cùng Thẩm phán Cristiano Zanin đã đứng về phía lập trường đó với ông.
Trở lại năm 2023, Tòa án Tối cao đã phán quyết rằng luận điểm giới hạn thời gian là vô hiệu. Dĩ nhiên, sau đó Đạo luật 14.701 đã được ban hành, và Quốc hội thậm chí còn đe dọa đưa luận điểm giới hạn thời gian vào Hiến pháp.
Nhưng điều đó không thể thực hiện được, bởi vì có những quy định trong Hiến pháp không thể sửa đổi.
Tôi hy vọng rằng đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới, Tòa án Tối cao sẽ đưa ra lập trường và giải thoát chúng tôi khỏi cuộc đấu tranh này, một cuộc đấu tranh điên rồ đã kéo dài nhiều năm.
CIMI đã làm việc rất vất vả về vấn đề này, và điều đó cũng đã tổn hại rất nhiều cho chính chúng tôi.
Đức Hồng y đánh giá thế nào về thành tựu của chính quyền ông Lula da Silva đối với các quyền của người bản địa khi nhiệm kỳ của chính phủ này sắp kết thúc vào tháng 12?
Chính phủ của ông [Lula da Silva] đã đạt được nhiều thành tựu trên phương diện kinh tế và xã hội, nhưng nếu cơ cấu Quốc hội khác đi, chính phủ đã có thể làm được nhiều hơn thế, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến người bản địa.
Chẳng hạn, chính phủ đã có một nỗ lực lớn trong trường hợp của người Yanomami [những người đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nhân đạo và tình trạng lãnh thổ của họ bị xâm lấn trên quy mô lớn vào tháng 1 năm 2023], bằng cách tăng cường sự hiện diện của Nhà nước và trấn áp hoạt động khai thác mỏ bất hợp pháp.
Một số lãnh thổ của người bản địa đã được phân định ranh giới chính thức. Chính phủ tiền nhiệm từng hứa không phân ranh giới bất kỳ vùng đất nào của người bản địa, và trên thực tế họ đã không phân định vùng đất nào.
Chính phủ cũng thành lập Bộ các Dân tộc Bản địa, một bước đi quan trọng và đầy khó khăn, và chính phủ luôn vấp phải một rào cản tại Quốc hội.
Nếu không thay đổi cơ cấu Quốc hội, sẽ rất khó tạo ra những thay đổi rộng lớn hơn về vấn đề này.
Vào tháng 10, Brazil sẽ tổ chức bầu cử [cử tri sẽ bầu các thành viên Quốc hội, các thượng nghị sĩ, thống đốc bang và tổng thống; Tổng thống Lula da Silva, người đang tái ứng cử, sẽ đối đầu với con trai của ông Jair Bolsonaro là Flávio Bolsonaro]. Đức Hồng y hy vọng sẽ nhìn thấy điều gì trong bốn năm tới?
Tôi hy vọng sẽ có sự thay đổi trong Quốc hội, vốn đã trở thành nơi các nhóm lợi ích kinh tế chỉ nghĩ đến bản thân và không còn là nơi suy nghĩ về Brazil.
Tại Quốc hội, chỉ có một vài đại biểu và nghị sĩ thực sự quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi của người bản địa. Không có nhiều.
Điều này thậm chí đã gây sức ép lên chính chúng tôi tại CIMI. Nó cũng buộc người bản địa phải lên tiếng ngày càng mạnh mẽ hơn, để xem liệu chúng tôi có thể được lắng nghe hay không, để xem liệu người ta có công nhận phẩm giá của họ hay không.
Nhưng điều đó rất khó khăn.
Có vẻ như họ không muốn lắng nghe. Trong Giáo hội, chúng tôi ngày càng cố gắng lắng nghe các dân tộc bản địa, nhưng trong xã hội Brazil, điều này gần như đã biến mất.
Kể từ Thượng Hội đồng về Vùng Amazon năm 2019, Đức Hồng y có cho rằng đã có tiến bộ hướng tới một Giáo hội biết lắng nghe các dân tộc bản địa và hoạt động với họ theo một cách thức ít mang tính thứ bậc hơn không?
Chúng tôi đã tiến được nhiều bước.
Tại São Gabriel da Cachoeira, bang Amazonas, các bản văn phụng vụ đang được dịch sang ba ngôn ngữ khác nhau.
Tại chủng viện, chúng tôi luôn tìm cách lắng nghe và đưa vào phụng vụ một số cử chỉ có thể giúp diễn tả các văn hóa bản địa.
Dĩ nhiên, Thượng Hội đồng là sự thể hiện những gì đã được thực hiện – ít nhất là tại nhiều Giáo hội địa phương.
Nhưng Tông huấn Querida Amazonia và Thượng Hội đồng đã đem lại một động lực mới. Đó là những hạt giống được gieo xuống đất và đang dần sinh hoa kết quả.
Mỗi dân tộc bản địa đều có cách sống riêng, ngôn ngữ riêng và văn hóa riêng. Xã hội lại gộp tất cả họ vào làm một.
Tại chủng viện, chúng tôi có những người đến từ các nhóm bản địa khác nhau, và họ suy nghĩ theo những cách khác nhau.
Chúng tôi tổ chức các cuộc gặp gỡ giữa họ để mỗi người có thể giải thích về dân tộc của họ như thế nào, họ suy nghĩ ra sao và họ sống đức tin như thế nào.
Là Giáo hội, chúng tôi cẩn trọng không đối xử với tất cả mọi người theo cách họ giống nhau, nhưng tìm cách gặp gỡ từng dân tộc riêng, luôn đón nhận họ, như Đức Thánh cha Phanxicô mong muốn.
Có nhiều yếu tố trong Phụng vụ mà qua đó, người ta có thể thể hiện sự tôn trọng đối với người khác và sự tôn trọng đối với văn hóa của họ.
Việc Đức Thánh cha Lêô XIV đã trải qua nhiều năm làm việc tại Peru, tiếp xúc với các dân tộc vùng Andes, bao gồm những người chỉ nói tiếng Quechua, có làm cho triều đại giáo hoàng của ngài nhạy cảm hơn đối với các vấn đề của người bản địa không?
Khi tôi ở Roma, một tờ báo địa phương đã hỏi tôi có thể mong đợi điều gì từ Đức Giáo hoàng, và tôi đã nói: "Đức Giáo hoàng của chúng ta đến từ giữa những người nghèo. Không ai từng sống giữa những người nghèo mà khi trở về lại vẫn như cũ. Họ luôn trở về trong tình trạng được biến đổi."
Và chúng tôi cảm nhận được điều này nơi Đức Giáo hoàng.
Ngài ân cần, ngài đơn sơ, ngài tìm kiếm những gì tốt đẹp cho Giáo hội, và ngài cố gắng lắng nghe mọi người.
Tôi nghĩ ngài đang tiếp nối triều đại giáo hoàng của Đức Phanxicô. Dĩ nhiên, theo cách riêng của ngài. Nhưng ngài đang dẫn dắt Giáo hội trên những con đường của Tin mừng.
Chuyển ngữ từ: cruxnow" sidepanelOpen=false autoUpdate=true isAdv=true
09:20:09 dblclick "Người Pataxó biểu tình tại Brasília năm 2024. (Ảnh: Tiago Miotto/CIMI)" sidepanelOpen=false autoUpdate=true isAdv=true
09:20:15 dblclick "Người Pataxó biểu tình tại Brasília năm 2024. (Ảnh: Tiago Miotto/CIMI)" sidepanelOpen=false autoUpdate=true isAdv=true
