Đại hội quy tụ khoảng 600 tham dự viên đến từ 18 giáo phận, cùng hai đoàn đến từ Giáo hội Lào và Giáo hội Campuchia; đồng hành với đoàn có Linh mục Vinh Sơn Nguyễn Văn Hồng - Tổng linh hướng (TLH) GĐPTTTCG VN, quý cha TLH các giáo phận, quý cha linh hướng và thành viên Ban Chấp hành các giáo phận.

Chương trình Đại hội được tổ chức liên tục trong bốn ngày, từ Bùi Chu đến Thái Bình, rồi Hải Phòng, với những giờ tham quan di tích, kính viếng thánh tích, gặp gỡ các vị chủ chăn, nghe trình bày lịch sử truyền giáo, sinh hoạt, hội thảo, cầu nguyện, thánh lễ, giao lưu và cùng nhau suy nghĩ về sứ mạng của người Đoàn viên hôm nay nhằm mời gọi người giáo dân ý thức lại trách nhiệm của mình trong sứ mạng loan báo Tin mừng. Người giáo dân không chỉ là người “thuộc về” Giáo hội; người giáo dân chính là thành phần sống động của Giáo hội và được mời gọi đồng trách nhiệm với Giáo hội trong sứ mạng loan báo Đức Kitô. Điều ấy làm cho hai chữ “về nguồn” mang một ý nghĩa rất sâu.

Thứ Hai, ngày 17/8/2026

Buổi sáng ngày 17 tháng 8, Đoàn viên từ các giáo phận quy tụ về với nhau. Gần 600 con người đến từ nhiều miền đất, nhiều hoàn cảnh, nhiều thế hệ, nhưng cùng mang trên ngực một huy hiệu và cùng hướng về một Trái Tim: Thánh Tâm Chúa Giêsu.

Ninh Cường: Hạt giống Tin mừng đầu tiên

Buổi chiều, lúc 13g00, đoàn đến điểm tham quan đầu tiên là Đền thánh Ninh Cường. Đây là vùng đất gắn với một trong những chứng tích sớm nhất về sự hiện diện của Kitô giáo tại Việt Nam. Các sử liệu được dẫn lại từ Khâm định Việt sử Thông giám cương mục ghi rằng: vào năm 1533, một người Tây Dương tên I-nê-Khu đã đến Ninh Cường, Quần Anh và Trà Lũ để truyền đạo. Đây là dấu mốc thường được nhắc đến khi nói về những hoạt động truyền giáo đầu tiên được sử liệu ghi nhận tại miền Bắc Việt Nam.

Lễ tấn phong Giám mục (Thánh Vinh) trong cót thóc

Thánh I-Nê-Khu theo đường biển đến truyền giảng Tin mừng

Vì thế, khi đoàn chúng tôi đặt chân đến Ninh Cường, cảm giác đầu tiên không phải là sự tò mò của người tham quan. Đó là sự xúc động của những người trở về. Nơi đây đã từng có bước chân của nhà truyền giáo. Từ những bước chân đầu tiên ấy, Tin mừng đã bắt đầu bén rễ. Rồi từ một hạt giống nhỏ bé, qua bao thế hệ, đã mọc lên những cộng đoàn đức tin, những gia đình Công giáo, những linh mục, tu sĩ, những nhà thờ, những đền thánh và cả những chứng nhân đã chấp nhận chết để không chối bỏ Đức Kitô. Qua đó, Ninh Cường đặt trước chúng tôi câu hỏi về hiện tại: Nếu các thừa sai ngày xưa đã dám đi đến một vùng đất xa lạ để nói về Đức Kitô, thì hôm nay tôi có dám bước ra khỏi sự an toàn của mình để giới thiệu Chúa cho người bên cạnh không?

Đại Đồng - khi quá khứ trở thành hiện tại

Chiều xuống, đoàn đến Đền thánh Đại Đồng.

Nếu Ninh Cường làm chúng tôi nhớ đến những bước chân đầu tiên của Tin mừng thì Đại Đồng lại cho chúng tôi nhìn thấy một điều khác: hạt giống ngày xưa hôm nay vẫn đang sống. Chúng tôi nhìn thấy một cộng đoàn đang cầu nguyện, đang sinh hoạt, đang phục vụ, đang tổ chức đời sống đức tin. Những tiếng hát, tiếng trống, tiếng kèn, tiếng cồng chiêng và các hình thức diễn tả văn hóa địa phương hòa vào bầu khí phụng vụ. Đó là một hình ảnh rất đẹp về một đức tin biết hội nhập vào đời sống của con người mà không đánh mất căn tính Tin mừng. Đặc biệt, chúng tôi được hiện diện tại ngôi nhà thờ chính tòa mới của Giáo phận Bùi Chu, nơi chưa khánh thành nhưng đã cho thấy một sức sống đức tin phong phú và một khả năng quy tụ cộng đoàn rất mạnh mẽ.

Đứng giữa tiếng kèn, tiếng trống, tiếng hát và những khuôn mặt rạng rỡ của người tín hữu, chúng tôi chợt nhận ra: Tin mừng không phải là một kỷ niệm của 500 năm trước. Tin mừng vẫn đang sống. Và điều quý nhất của một truyền thống không phải là nó còn giữ được bao nhiêu hình thức cũ, mà là nó còn đủ sức làm cho con người hôm nay yêu mến Đức Kitô hay không.

Hai ngày hai đêm tại Tòa Giám mục Bùi Chu - được đón tiếp như người nhà

Điều làm chúng tôi xúc động không chỉ là những di tích. Đó còn là tình người. Trong hai ngày hai đêm ở Tòa Giám mục Bùi Chu, gần 600 người được ăn, nghỉ, sinh hoạt, hội họp và cầu nguyện trong một mái nhà chung. Chúng tôi cảm nhận được sự quảng đại của Đức cha Tôma Aquinô Vũ Đình Hiệu, quý cha, quý thầy, quý sơ và các ân nhân.

Và có lẽ đó cũng là một bài học rất đẹp cho GĐPTTTCG VN: người mang Thánh Tâm không chỉ nói về tình yêu; người mang Thánh Tâm phải làm cho người khác cảm được tình yêu.

Thứ Ba, ngày 18/8/2026: Thánh lễ Khai mạc với lời nhắc nhở của Đức Giám mục Bùi Chu “Trái tim con trong Trái Tim Chúa”.

Sau buổi báo cáo thành quả 500 năm Tin mừng mang lại cho Giáo phận Bùi Chu. Lúc 10g00 các Đoàn viên tham dự Thánh lễ khai mạc do Đức cha Tôma Vũ Đình Hiệu chủ tế. Đồng tế với ngài có Cha TLH GĐPTTTCG VN Vinh Sơn Nguyễn Văn Hồng, quý cha TLH và LH các giáo phận cùng quý cha trong Tòa Giám mục Giáo phận Bùi Chu.

Điều đọng lại nơi chúng tôi trong huấn từ của Đức cha Tôma Aquinô Vũ Đình Hiệu, Giám mục giáo phận Bùi Chu, không chỉ là những con số của lịch sử hay những công trình vật chất, văn hóa lâu đời nổi bật mà là lời nhắc rất đơn sơ nhưng sâu xa của Đức cha Tôma Aquinô, mà nhiều đoàn viên ghi nhớ: trái tim con trong trái tim Người.

Đối với đoàn viên GĐPTTTCG VN, câu nói ấy gần như chạm đúng vào cốt lõi của Đoàn thể. Chúng ta mang huy hiệu Thánh Tâm không phải để nhận diện mình thuộc một hội đoàn. Chúng ta đeo huy hiệu để nhắc mình rằng trái tim mình phải thuộc về Trái Tim Chúa. Nếu trái tim con ở trong Trái Tim Người, thì niềm vui của Người phải trở thành niềm vui của con; nỗi đau của Người trước tội lỗi và sự xa cách của con người phải trở thành nỗi thao thức của con; lòng thương xót của Người phải trở thành cách con đối xử với gia đình, với giáo xứ, với anh chị em và với những người chưa biết Chúa.

Về nguồn Bùi Chu vì thế không dừng ở việc “biết thêm một nơi”. Chúng tôi bắt đầu hiểu lại mình là ai: một người được Thánh Tâm Chúa yêu thương, được quy tụ và được sai đi.

Thứ Tư, ngày 19/8/2026: Thái Bình - Đức tin được viết bằng máu

Sáng ngày 19 tháng 8, đoàn rời Bùi Chu tiến về Giáo phận Thái Bình.

Điểm dừng đầu tiên là Đền thánh Đông Phú

Đây là một vùng đất đặc biệt. Giáo họ Đông Phú được thành lập từ năm 1815; đến năm 2007 được nâng lên Đền Thánh. Đặc biệt, nơi đây gắn liền với hai Thánh tử đạo Phêrô Đinh Văn Dũng và Phêrô Đinh Văn Thuần. Cha sở Đền thánh đã giúp đoàn hành hương hiểu rõ hơn về lịch sử tử đạo của quê hương. Hai vị vốn là những người giáo dân bình dân, làm nghề ngư phủ. Không phải những nhân vật quyền thế. Không phải những học giả nổi tiếng. Họ là những người cha trong gia đình, những người lao động bình thường, nhưng khi đứng trước thử thách đức tin, họ đã không bước qua Thánh giá. Ngày 06 tháng 6 năm 1862, hai ngài bị thiêu sống. Các sử liệu của Giáo phận Thái Bình kể lại rằng trong ngọn lửa, hai vị vẫn cầu nguyện và hiến dâng mạng sống để làm chứng cho Đức Kitô. Năm 1951, các ngài được Đức Piô XII phong Chân phước; ngày 19 tháng 6 năm 1988, được Đức Gioan Phaolô II tuyên phong Hiển thánh cùng các Thánh Tử đạo Việt Nam.

Đoàn được kính viếng nơi an nghỉ và hôn kính xương cốt của hai vị thánh. Đó là một khoảnh khắc rất khó diễn tả. Chúng tôi không chỉ đứng trước xương cốt của hai người đã chết cách đây hơn một thế kỷ. Chúng tôi đứng trước bằng chứng rằng một con người có thể yêu Đức Kitô đến mức nào. Hai vị không để lại những công trình lớn. Các ngài để lại một điều lớn hơn: một đời sống không chịu bán rẻ đức tin. Và lúc ấy, người đoàn viên GĐPTTTCG VN hôm nay phải tự suy nghĩ: Nếu ngày xưa các ngài phải trả giá bằng mạng sống để giữ đạo, còn tôi hôm nay đang phải trả giá bằng điều gì để sống đạo? Tử đạo của hôm qua là đổ máu. Còn “tử đạo” của người Kitô hữu hôm nay nhiều khi là chết đi cho cái tôi, cho ích kỷ, cho sự dễ dãi, cho những điều làm mình xa Chúa. Đức tin chỉ thật sự được truyền lại khi đức tin ấy được sống.

Từ Đền thánh Đông Phú, đoàn đã đến Nhà thờ Chính tòa Thái Bình

Khi đến nơi, chúng tôi lại được gặp một cách diễn tả khác của cùng một gia sản đức tin. Châm ngôn của Giáo phận năm 2026: Ta đã yêu con. Chỉ một câu ngắn nhưng đủ mở ra cả linh đạo. Thiên Chúa đã yêu trước. Người yêu không phải vì chúng ta xứng đáng. Người yêu để chúng ta được trở nên xứng đáng với tình yêu ấy. Nhìn vào Trái Tim Chúa Giêsu bị đâm thâu, chúng ta nhìn thấy một tình yêu không giữ lại gì cho mình. Lời nhắn nhủ của Đức cha Đaminh Đặng Văn Cầu dành cho Đoàn viên chúng tôi cũng trở thành một lời sai đi: hãy chiêm ngắm Trái Tim bị đâm thâu vì tình yêu; và vì đã được yêu, hãy nỗ lực đáp trả tình yêu ấy bằng đời sống, bằng chứng tá, bằng việc làm; hãy sống đạo sao cho xứng đáng với các bậc tiền nhân và các thánh nhân đã đi trước.

Đó chính là chiếc cầu nối giữa Đông Phú và Thánh Tâm. Các thánh tử đạo đã trả lời tình yêu bằng hy sinh lao nhọc và bằng chính mạng sống mình. Các đoàn viên hôm nay phải trả lời, đáp trả tình yêu bằng một đời sống thuộc về Chúa. Bởi vì, không thể nói mình yêu Thánh Tâm Chúa Giêsu mà gia đình mình không cảm thấy được yêu thương. Không thể nói mình yêu Thánh Tâm mà trong xứ đoàn luôn có chia rẽ. Không thể nói mình yêu Thánh Tâm mà người nghèo đến gần chúng ta vẫn thấy lạnh lẽo. Và không thể nói mình yêu Thánh Tâm mà chúng ta không quan tâm đến người đang rời xa Giáo hội.

Trái Tim Chúa Giêsu bị mở ra để yêu. Trái tim người Đoàn viên cũng phải được mở ra để biết yêu Chúa và biết yêu người.

Từ Thái Bình đến Hải phòng: Một con đường nhiều chứng nhân

Rời Thái Bình, đoàn tiến về giáo xứ Kẻ Sặt

Trong cơn mưa nặng hạt, đoàn đã dừng chân tại Kẻ Sặt - một giáo xứ có lịch sử hơn 400 năm và là một trong những địa danh quan trọng của lịch sử Công giáo miền Bắc. Tư liệu của Giáo phận Hải Phòng ghi nhận, Tin mừng đến Kẻ Sặt từ cuối thế kỷ XVI; giáo xứ đã trải qua nhiều giai đoạn bách hại và có nhiều chứng nhân tử đạo. Đặc biệt, từ ngày 11 tháng 02 đến ngày 06 tháng 3 năm 1900, Công đồng Bắc Kỳ lần thứ nhất được tổ chức tại đây, với sự tham dự của các giám mục và nghị phụ miền Bắc.

Kẻ Sặt làm chúng tôi chợt nhận ra: Giáo hội không chỉ được xây dựng bằng những cuộc tử đạo, mà còn bằng những cuộc gặp gỡ, những quyết định mục vụ, những nỗ lực tổ chức đời sống Giáo hội và những thế hệ âm thầm giữ đạo. Bốn trăm năm của một giáo xứ không phải chỉ là một con số. Đó là bốn trăm năm những gia đình dạy con đọc kinh. Bốn trăm năm những bà mẹ truyền đức tin cho con. Bốn trăm năm những người cha đưa gia đình đến nhà thờ. Bốn trăm năm những linh mục, tu sĩ, giáo lý viên và giáo dân gìn giữ cộng đoàn. Bốn trăm năm những người có thể đã không được lịch sử ghi tên, nhưng đã làm cho lịch sử đức tin không bị đứt đoạn.

Pháp trường Năm Mẫu - Nơi máu của các vị tử đạo vẫn còn nói

Điểm đến tiếp theo là Trung tâm Hành hương Các Thánh Tử Đạo Hải Dương, trên mảnh đất pháp trường Năm Mẫu. Nếu có một nơi khiến cả đoàn phải lặng đi, thì đó là nơi này. Năm Mẫu từng là pháp trường, nơi hàng trăm chứng nhân đức tin đã ngã xuống. Trong số đó có bốn vị được Giáo hội đặc biệt tôn kính: Thánh Giám mục Giêrônimô Hermosilla Liêm, Thánh Giám mục Valentinô Berrio-Ochoa Vinh, Thánh Linh mục Phêrô Almato Bình và Thánh Giuse Nguyễn Duy Khang, thầy giảng. Ba vị thừa sai người Tây Ban Nha bị xử trảm ngày 01/11/1861; Thầy Giuse Nguyễn Duy Khang chịu tử đạo ngày 06/12/1861.

Đứng ở đây, một mảnh đất nhỏ của pháp trường, một vài dấu thánh tích, một câu chuyện được kể lại. có ngày cao điểm cả gần 200 người Công giáo bị giết chết vì đạo…. Nhưng đằng sau tất cả là máu. Máu của những người đã tin Lời Đức Giêsu Kitô đáng giá hơn mạng sống mình.

Giáo phận Hải Phòng đang nỗ lực phục hồi và xây dựng lại Trung tâm hành hương này. Giáo phận gọi đây là công trình nối kết gia tài đức tin của các bậc tiền nhân với công sức của con cháu hôm nay, bởi vì đức tin không phải là một bảo tàng để chúng ta đứng ngắm. Đức tin là một ngọn lửa phải được trao lại, các thánh đã trao cho chúng ta ngọn lửa ấy bằng máu. Chúng ta phải trao lại cho thế hệ sau bằng một đời sống có đủ sức thuyết phục.

Hải Phòng - điểm kết thúc

Rời Đền thánh Tử Đạo Hải Dương, đoàn đã đến Trung tâm Mục vụ Giáo phận Hải Phòng lúc 19h30 tối cùng ngày. Ngay khi xuống xe, đoàn đã vào phòng khách tham dự giờ kinh Đền tạ thật sốt sắng, dùng cơm tối và nhận phòng nghỉ qua đêm.

Giờ kinh Đền Tạ

Thứ Năm, ngày 20/8/2026: Hải Phòng - Một Giáo hội đang sống

Tại Hải Phòng, chúng tôi được nghe lời chia sẻ của Đức Giám mục Giáo phận Hải Phòng Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản trong Thánh lễ Bế mạc. Một câu Kinh thánh được gợi lên như một chiếc chìa khóa để đọc lại toàn bộ hành trình: Anh em là dân nhỏ nhất, nhưng đã được Thiên Chúa kêu gọi, chọn và yêu thương… Dù lời ấy được nói trong một bối cảnh cụ thể, nhưng lại trở thành một lời đánh động đối với người Đoàn viên. Chúng ta là ai? Chúng ta không phải là những người đặc biệt vì mình tài giỏi hơn người khác. Nếu chúng ta có đặc biệt vì đã được yêu trước. Thiên Chúa đã yêu chúng ta trước khi chúng ta biết yêu Người. Người đã chọn chúng ta trước khi chúng ta biết mình được chọn. Người đã trao cho chúng ta đức tin trước khi chúng ta biết mình phải trao lại đức tin ấy cho người khác.

Thánh lễ Bế mạc Đại hội

Vậy thì người được yêu phải làm gì? Phải yêu. Người được chọn phải làm gì? Phải lên đường. Người đã nhận Tin mừng phải làm gì? Phải giới thiệu Tin mừng. Nhưng giới thiệu Chúa không nhất thiết bắt đầu bằng một bài giảng. Có khi bắt đầu bằng cách người chồng đối xử với vợ, một người mẹ kiên nhẫn với con, một người Đoàn viên biết tha thứ, một người giáo dân làm ăn ngay thẳng, một người trẻ dám sống trong sạch, một người hàng xóm biết chia sẻ, một xứ đoàn biết mở cửa đón người xa lạ, một người Công giáo làm cho người khác nhìn thấy nơi mình có một điều gì đó rất khác: một trái tim đã được Đức Kitô chạm đến. Đó chính là loan báo Tin mừng bằng đời sống. Sau đó mới đến lời nói, bởi vì nếu đời sống không nói gì, lời nói rất khó thuyết phục.

Kết thúc hành trình “Về nguồn”, chúng tôi hiểu thêm một khía cạnh của chữ về nguồn. Nguồn không chỉ là nơi các thừa sai đã đặt chân; Nguồn còn là những con người đang tiếp tục sống điều các thừa sai đã khởi sự. Nếu ngày xưa các thừa sai đem Tin mừng đến Việt Nam, thì hôm nay chính chúng ta phải trở thành những người mang Tin mừng đi tiếp. Nếu ngày xưa các ngài đi hàng nghìn cây số, chịu thiếu thốn, nguy hiểm và bách hại, thì hôm nay chúng ta có trong tay những phương tiện truyền thông hiện đại, những mạng xã hội, những nền tảng kỹ thuật số và vô số cơ hội để chạm đến con người. Nhưng nghịch lý là: Chúng ta có thể truyền đi một thông điệp trong vài giây, nhưng lại có khi không thể làm cho một người thân trong gia đình cảm nhận được tình yêu của Chúa. Đó là thách đố của người tông đồ hôm nay.

Lời kết

Sau bốn ngày, nhìn lại hành trình Bùi Chu - Thái Bình - Hải Phòng, chúng tôi thấy ba Giáo phận như ba chương của cùng một câu chuyện.

Bùi Chu nhắc chúng ta về hạt giống. Tin mừng đã được gieo xuống một vùng đất từ rất sớm. Qua bao thế hệ, hạt giống ấy bén rễ, lớn lên và trở thành những cộng đoàn đức tin mạnh mẽ.

Thái Bình nhắc chúng ta về sự trung thành. Đức tin không chỉ được nhận lãnh; đức tin phải được giữ gìn, ngay cả khi phải trả giá. Hai Thánh Phêrô Đinh Văn Dũng và Phêrô Đinh Văn Thuần cho chúng ta thấy một người giáo dân bình thường cũng có thể trở thành một chứng nhân phi thường khi đặt Đức Kitô trên tất cả.

Hải Phòng nhắc chúng ta về chứng tá và sứ mạng. Máu các vị tử đạo không khép lại lịch sử. Máu ấy trở thành hạt giống làm nảy sinh những thế hệ Kitô hữu. Giáo phận Hải Phòng hôm nay vẫn tiếp tục khơi lại ký ức ấy, tái thiết các địa điểm hành hương và mời gọi thế hệ hiện tại sống chứng tá Tin mừng.

Ba Giáo phận, nhưng một dòng chảy. Được đón nhận - được gìn giữ - được trao ban. Đó cũng chính là con đường của người đoàn viên GĐPTTTCG VN.

Chúng ta không thể mang Ninh Cường về nhà. Không thể mang Đông Phú về giáo xứ. Không thể mang Kẻ Sặt hay Năm Mẫu về trong hành lý. Nhưng chúng ta có thể mang theo điều các nơi ấy muốn nói. Đó là mang theo lòng biết ơn đối với những người đã gieo Tin mừng, mang theo lòng kính phục các vị tử đạo, mang theo sự thao thức trước một Giáo hội đang sống, mang theo tình yêu của những cộng đoàn đã quảng đại đón tiếp chúng ta, mang theo lời nhắc của Đức cha Bùi Chu: Trái tim con trong Trái Tim Người. Mang theo lời mời gọi của Đức cha Thái Bình: Hãy chiêm ngắm Trái Tim bị đâm thâu vì tình yêu và đáp trả bằng một đời sống chứng nhân xứng đáng với tiền nhân, thánh nhân. Mang theo lời soi sáng của Đức cha Hải Phòng: Được Thiên Chúa yêu thương, chọn gọi thì phải trở thành người giới thiệu Chúa cho người khác bằng chính đời sống, lời nói và hành động của mình. Và mang theo một niềm xác tín rất đơn sơ: Chúng ta không phải là những người cuối cùng nhận gia sản đức tin. Chúng ta là những người đang được trao trách nhiệm giữ lửa để trao lại cho thế hệ sau.

Máu các thánh đã đổ ra như lịch sử minh chứng. Đời sống các tiền nhân đã diễn ra như những câu chuyện kể. Ba Giáo phận đã và đang viết tiếp sức sống Tin mừng. Tình Yêu Thánh Tâm Chúa Giêsu đang vang lên gọi mời. Giờ đây đến lượt chúng ta phải nói, phải sống và chuyển trao cho thế hệ kế thừa, không phải chỉ bằng môi miệng, mà bằng chính cuộc đời chứng tá diễn tả đức tin sống động hơn trong thế giới mới.

Nhà thờ Bình Tạo, ngày 21/8/2026

Lm. Louis Huỳnh Thanh Tân

TLH GĐPTTTCG Giáo Phận Mỹ Tho