LIÊN HỘI ĐỒNG GIÁM MỤC Á CHÂU (FABC)

VĂN PHÒNG TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI (FABC-OSC)

Radio Veritas Asia, Đường Buick, Fairview Park, Thành phố Quezon, Metro Manila, 1118, Philippines

 

BẢN TUYÊN BỐ CHUNG KẾT CỦA HỘI NGHỊ GIÁM MỤC FABC-OSC NĂM 2026

Ma Cao, từ ngày 27 đến 31/10/2026

“Magnifica Humanitas và các phương thức hiệp hành trong công cuộc loan báo Tin mừng tại Á Châu:
Thông truyền Đức Kitô trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo”

 

1. Gặp nhau trong ân sủng giữa thế giới kỹ thuật số

Quy tụ tại Vila São José ở Ma Cao từ ngày 27 đến 31/10/2026, chúng tôi - gồm các giám mục, linh mục, tu sĩ và các nhà lãnh đạo truyền thông giáo dân từ khắp châu Á - xin gửi bản tuyên bố này như hoa trái của cầu nguyện, phân định và đối thoại hiệp hành.

Trong dịp Giáo phận Ma Cao kỷ niệm 450 năm thành lập, chúng tôi vinh danh di sản truyền giáo của giáo phận này, vốn đóng vai trò như nhịp cầu kết nối Tin mừng với các nền văn hóa Á châu.

Môi trường lịch sử này hôm nay cung cấp một địa điểm thuận lợi lý tưởng để Giáo hội tại châu Á làm mới lại cam kết truyền giáo của mình. Từ những bến bờ giàu dấu ấn lịch sử này, chúng tôi hướng tầm nhìn về “thế giới kỹ thuật số”, tái khẳng định cam kết thông truyền Đức Kitô giữa những cơ hội và thách thức của trí tuệ nhân tạo (AI).

2. Nhìn vào thực tại kỹ thuật số tại châu Á: Những hứa hẹn, chia rẽ và tổn thương

Theo tiến trình mục vụ “Xem – Xét – Làm”, chúng tôi nhận thấy tiềm năng kỹ thuật số phi thường tại châu Á, đồng thời cũng nhận ra những bất bình đẳng ở đây. Là tác nhân thúc đẩy cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, AI đánh dấu một bước chuyển thời đại quan trọng; chúng ta cần nhìn nhận đây là một ân huệ từ Thiên Chúa và là cơ hội dành cho nhân loại.

Là trung tâm kỹ thuật số của thế giới, châu Á hiện chiếm hai phần ba trong tổng số 6 tỷ người dùng trực tuyến trên toàn cầu (theo DataReportal, Digital 2026). Vì người Công giáo chỉ chiếm một thiểu số khoảng 11% trên toàn châu lục (theo Niên giám thống kê của Giáo hội năm 2023), nên lần tiếp xúc đầu tiên của đa số người Á châu với Giáo hội rất có thể sẽ diễn ra thông qua màn hình. “Công hội viện (Areopagus) đương đại” này (RM, 37) đòi hỏi những chứng nhân có năng lực công nghệ vững vàng, được đặt trên nền tảng của đức tin, sự chính trực và lòng trắc ẩn.

Đồng thời, châu Á là nơi có số lượng người chưa được tiếp cận kỹ thuật số lớn nhất thế giới, biến vấn đề tiếp cận kỹ thuật số thành một yêu cầu cấp bách về công bằng xã hội. Chúng ta đang phải gánh chịu những tổn thương nghiêm trọng từ thế giới kỹ thuật số, chẳng hạn như nạn buôn người trong các cơ sở lừa đảo trực tuyến, bóc lột tình dục qua mạng, các nội dung “deepfake” (giả mạo bằng AI) làm xói mòn sự thật, cùng những cám dỗ chạy theo sự nổi tiếng hoặc thay thế việc chuẩn bị tâm hồn qua cầu nguyện bằng các nội dung do AI tạo ra. Chúng ta cũng nhận thấy những cái giá phải trả ẩn sau AI: sự bóc lột sức lao động, những sang chấn tâm lý từ công việc kiểm duyệt nội dung, sự hủy hoại môi trường, cũng như việc xuyên tạc các nền văn hóa và truyền thống tôn giáo châu Á (MH, 173).

3. Phân định trong đức tin: Khước từ tháp Babel, tái thiết Giêrusalem

Trong Thông điệp Magnifica humanitas, Đức Giáo hoàng Lêô XIV nhắc nhở chúng ta rằng: thách thức từ AI về căn bản là vấn đề nhân học, chứ không chỉ đơn thuần là vấn đề công nghệ (MH, 24). Phẩm giá con người bắt nguồn từ hình ảnh Thiên Chúa (MH, 50) – và được thể hiện qua tính hữu hạn, những giới hạn và sự mong manh của con người (MH, 122). Chúng ta kiên quyết bác bỏ các hệ tư tưởng “siêu nhân học” (transhumanism) và “thuyết ưu sinh bằng thuật toán” – những tư tưởng tìm cách loại bỏ sự yếu đuối của con người hoặc đo lường giá trị con người dựa trên hiệu suất, các chỉ số năng lực, hay cái gọi là “chỉ số thông minh AI (AI IQ)”.

Đối lập với tham vọng kiêu ngạo, kiểm soát và thống trị của tháp Babel (Sáng thế 11, 1-9), chúng ta chọn mô hình hiệp hành của Nêhêmia trong công cuộc tái thiết Giêrusalem (Nêhêmia 2-6): đó là khôi phục các mối tương quan, củng cố cộng đồng và quy tụ những ân huệ của mọi người. Vì công nghệ trong thực tế không bao giờ trung lập (MH 9, 104; QVH, 42), và hiệu suất tự thân chưa bao giờ là thước đo đầy đủ cho giá trị đạo đức (MH, 92), Giáo hội phải bảo đảm rằng AI được sử dụng để phục vụ sự hiệp thông.

4. Chọn con đường hiệp hành châu Á

“Trước sự tập trung quyền lực trong thế giới kỹ thuật số, các tiêu chuẩn để đánh giá và phân định trong tình hình mới này chính là những nguyên tắc cao quý của Học thuyết Xã hội: phẩm giá bất khả xâm phạm của con người, công ích, mục đích phổ quát của các nguồn lực, nguyên tắc bổ trợ, tình liên đới và công bằng xã hội” (MH, 96).

Để chuyển đổi các nguyên tắc đạo đức thành hành động cụ thể, Giáo hội tại châu Á đón nhận “sự khôn ngoan của con tim” (Sứ điệp ngày Thế giới truyền thông lần thứ 58 của Đức Thánh cha Phanxicô), bằng cách ưu tiên sự hiện diện trực tiếp hơn là mô phỏng kỹ thuật số (Ga 1,14); đồng thời đặt nền tảng cho mọi kết nối trực tuyến dựa trên các cuộc gặp gỡ xác thể chân thực và đời sống bí tích.

Bắt nguồn từ kinh nghiệm hiệp hành, Giáo hội áp dụng phương thức “Đối thoại trong Chúa Thánh Thần” vào không gian kỹ thuật số - tương tác với các nền văn hóa địa phương bằng ngôn ngữ bản địa của họ, nối kết với các tôn giáo khác, và thể hiện tình liên đới với những người nghèo đang còn ở trong khoảng cách rất xa với kỹ thuật số (AN, 52).

Trước một nền kinh tế chú ý (attention economy) vốn bị thúc đẩy bởi sự phẫn nộ và các nội dung thương mại lặp đi lặp lại do thuật toán điều khiển, châu Á có thể đóng góp di sản chiêm niệm phong phú của mình - bao gồm thiền định, sự tĩnh lặng nội tâm và cầu nguyện - vốn bắt rễ từ một đời sống tâm linh sâu sắc.

Dựa trên nguyên tắc bổ trợ (MH 31), các giáo phận, giáo xứ, trường học, chủng viện, các cơ quan truyền thông Công giáo và mạng lưới Caritas có thể trở thành những cộng đồng chăm sóc trong môi trường kỹ thuật số; tại đây, họ cung cấp sự đào tạo, đồng thời bảo vệ con người khỏi các nguy cơ bị thao túng, bóc lột và cô lập.

5. Các đề xuất và sáng kiến cụ thể

Khi Giáo hội tại châu Á dấn thân vào thế giới kỹ thuật số, chúng tôi cam kết thúc đẩy và khuyến khích những điều sau đây:

1) Giáo dục về AI. Góp phần thúc đẩy hiểu biết về AI và đào tạo mọi người ở mọi cấp độ biết sử dụng AI với tư duy phản biện và đạo đức, dựa trên tinh thần Magnifica humanitas của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, trong sự hợp tác với các tổ chức của Giáo hội và xã hội.

2) Xây dựng chính sách về AI. Khuyến khích các Hội đồng Giám mục thiết lập các biện pháp mục vụ bảo vệ việc sử dụng AI phù hợp với bối cảnh theo giáo huấn của Giáo hội.

3) Chia sẻ nguồn lực. Khuyến khích các Hội đồng Giám mục, bằng ngôn ngữ bản địa, biên soạn và cung cấp các tài liệu giáo lý và mục vụ chính thống, như các văn kiện kỹ thuật số của Đức Giáo hoàng – là những tài liệu giúp các nền tảng AI truyền tải đức tin Kitô giáo một cách chính xác. FABC-OSC cũng sẽ tạo điều kiện để các Giáo hội địa phương trao đổi những kinh nghiệm tốt nhất trong việc áp dụng AI vào đời sống mục vụ.

4) Đồng hành cùng các nhà truyền giáo kỹ thuật số. Chúng tôi cam kết và kêu gọi các Hội đồng Giám mục nhìn nhận, hướng dẫn và kết nối các nhà sáng tạo nội dung kỹ thuật số; đồng thời đồng hành thiêng liêng, khích lệ, cung cấp các cơ cấu và mạng lưới để hỗ trợ sứ mệnh của họ. FABC-OSC cùng với Radio Veritas Asia cam kết duy trì và phát triển Mạng lưới các Nhà truyền giáo Công giáo Kỹ thuật số tại châu Á.

5) Hỗ trợ cơ sở hạ tầng. Để hỗ trợ về mặt thể chế trên toàn khu vực, FABC-OSC sẽ thành lập một ủy ban giúp các Hội đồng Giám mục đào tạo, trao quyền cho các nhà truyền giáo kỹ thuật số, và kết hợp công việc của họ với sứ mệnh loan báo Tin mừng của Giáo hội.

Kết luận

Đằng sau mỗi màn hình là một khuôn mặt. Máy móc có thể truyền tải ngôn từ đi khắp thế giới với tốc độ chưa từng có, nhưng chỉ con người mới có thể mang đến sự hiện diện đích thực; và chỉ cộng đồng Giáo hội mới có thể trao ban Bánh Hằng Sống, cũng như công bố “điều đã có từ lúc khởi đầu, điều chúng tôi đã nghe, điều chúng tôi đã thấy tận mắt, điều chúng tôi đã chiêm ngưỡng và tay chúng tôi đã chạm đến” (1 Ga 1,1) – đó chính là Lời Hằng Sống.

Nhờ lời chuyển cầu của Đức Mẹ - Ngôi Sao của công cuộc loan báo Tin mừng, nguyện xin cho Giáo hội tại châu Á biết sử dụng ngôn ngữ của thời đại kỹ thuật số này với niềm hy vọng, sự khôn ngoan, lòng can đảm và niềm vui; từ đó xây dựng một “nền văn minh tình thương” (MH, 185), nơi công nghệ phục vụ phẩm giá con người và lợi ích chung.

Giám mục Marcelino Antonio Maralit, Jr.

Chủ tịch, Văn phòng Truyền thông Xã hội – Liên Hội đồng Giám mục Á châu

Ma Cao, ngày 30/10/2026

Linh mục John Mi Shen

Thư ký Điều hành, Văn phòng Truyền thông Xã hội – Liên Hội đồng Giám mục Á châu

Ma Cao, ngày 30/10/2026

Chuyển ngữ: Ban Thư ký Ủy ban Truyền thông Xã hội/Hội đồng Giám mục Việt Nam