“Câu hỏi căn bản là làm thế nào để canh tân hoạt động mục vụ với sức sống mới, đồng thời giúp các gia đình ngày càng tích cực tham gia vào đời sống và sứ mệnh của Giáo hội.”

Bà Gabriella Gambino, Phó Tổng Thư ký Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống, đã giải thích ý nghĩa cuộc gặp gỡ do Đức Thánh cha Lêô XIV chủ trì với các vị đứng đầu các Giáo hội Đông phương và Chủ tịch các Hội đồng Giám mục. Cuộc gặp gỡ mang chủ đề “Mười năm sau Amoris laetitia: Loan báo Tin mừng cùng với các gia đình hôm nay”, diễn ra từ ngày 07 đến ngày 14 tháng 10 tại Đại thính đường Phaolô VI.

Trong cuộc họp báo tổ chức ngày 02 tháng 10 tại Phòng Báo chí Tòa thánh, các chi tiết về sáng kiến do Đức Thánh Cha mong muốn đã được công bố. Đây là cuộc gặp gỡ kín, với 187 tham dự viên. Trong số này, có 115 đại diện đến từ các Hội đồng Giám mục, gồm 111 chủ tịch và 4 đại diện.

Cuộc gặp gỡ còn có 14 Hồng y là Chủ tịch các Hội đồng Giám mục, 2 đại diện của các Giám mục thuộc những nơi chưa có Hội đồng Giám mục, 15 đại diện các Giáo hội Công giáo Đông phương tự trị (sui iuris), 22 khách mời do Đức Thánh Cha lựa chọn, 11 người phụ trách tổ chức sự kiện, cùng một số đôi vợ chồng và gia đình có số lượng tương đương.

Danh tính của 22 người thuộc nhóm cuối cùng, đến từ năm châu lục, không được công bố nhằm tôn trọng câu chuyện riêng của họ và bảo đảm cho họ được tự do hơn khi chia sẻ.

Lắng nghe và phân định

Linh mục Dòng Tên Giacomo Costa, cố vấn của Tổng Thư ký Thượng Hội đồng và phụ trách phương pháp làm việc cho cuộc gặp gỡ vào tuần tới, giải thích rằng đây không phải là một Thượng Hội đồng, cũng không phải là phần tiếp nối của một Thượng Hội đồng. Đúng hơn, đây là dịp để lắng nghe tiếng nói của Giáo hội trong thời điểm có nhiều biến chuyển sâu sắc.

Bà Gambino nhấn mạnh sự cần thiết của một hành trình được định hướng bởi việc lắng nghe và phân định. Nhu cầu này xuất phát từ những vấn đề mà các Giám mục đã nêu lên trong những năm gần đây, trong các chuyến viếng thăm ad limina; đồng thời, cũng bắt nguồn từ mối quan tâm “đối với những khó khăn gặp phải trong công tác mục vụ và những thách đố mà các gia đình đang đối diện trong các mối tương quan cũng như đời sống thường ngày của họ.”

Những số liệu được trình bày cũng phản ánh một sự chuyển biến văn hóa đáng kể đang diễn ra. Chẳng hạn, tại Ba Lan, số cuộc hôn nhân cử hành theo nghi thức tôn giáo trong vòng năm năm qua đã giảm 45%. Tại Úc, tỷ lệ này giảm từ 88% xuống còn 16% trong giai đoạn từ năm 1970 đến năm 2024.

Bà Phó Tổng Thư ký nhận định: “Những dấu hiệu này, dù xuất hiện trong các bối cảnh khác nhau, đều cho thấy tính cấp thiết của việc đồng hành với những người lựa chọn bước vào đời sống hôn nhân, cũng như cần có sự hỗ trợ quyết liệt hơn để truyền đạt đức tin trong gia đình.”

Định hướng mục vụ

Bà nhấn mạnh tầm quan trọng của một định hướng mục vụ cần bắt đầu từ rất lâu trước khi cử hành hôn phối và đồng hành với các đôi vợ chồng trong suốt cuộc đời, nhất là vào những thời điểm khủng hoảng.

Vì thế, năm chủ đề được công bố hồi tháng 7 đang được triển khai trong bối cảnh những thay đổi tác động đến các gia đình, bao gồm: thực trạng các gia đình ngày nay, được ghi dấu với cả những vẻ đẹp và thách đố; người trẻ và việc khám phá ơn gọi hôn nhân; những năm đầu đời sống hôn nhân; việc đồng hành và nâng đỡ các gia đình trong những hoàn cảnh phức tạp; và sau cùng, các gia đình Kitô hữu với tư cách là những chủ thể tích cực trong sứ mệnh của Giáo hội.

Những điểm này cũng được bà Orietta Rachele Grazioli trình bày. Bà là giáo sư Giáo luật và Luật Gia đình So sánh tại Học viện Thần học Giáo hoàng Gioan Phaolô II về Khoa học Hôn nhân và Gia đình, đồng thời là Phó Điều phối viên nhóm chuyên gia tham gia cuộc gặp gỡ tại Vatican.

Bà cũng nhấn mạnh sự sáng tạo mà nhiều gia đình đã thể hiện trong những năm gần đây tại môi trường sống và làm việc của mình, nhờ “những ân sủng lãnh nhận qua Bí tích Hôn phối”.

Theo bà Grazioli, lắng nghe và phân định – hai từ khóa của cuộc gặp gỡ – cũng là hai con đường hướng dẫn các chuyên gia được mời đóng góp kiến thức chuyên môn của mình.

Bà kết luận: “Nếu nói đến một niềm hy vọng, thì đó là kết nối tất cả những sợi chỉ được hình thành nhờ việc lắng nghe và đối thoại với nhau, để mỗi bối cảnh địa phương được đại diện tại đây đều có thể tiến thêm một bước trên hành trình nâng đỡ gia đình, vốn là muối của trần gian.”

Cầu nguyện như một phần của phương pháp làm việc

Phương pháp tiếp cận đặt trọng tâm vào đối thoại và trao đổi sẽ được thể hiện trong chương trình làm việc của những ngày gặp gỡ. Ngày 07 tháng 10, Đức Thánh cha Lêô XIV sẽ khai mạc các phiên họp, sau bài suy niệm của Nữ tu Dòng Đa Minh Helen Alford, Chủ tịch Hàn lâm viện Khoa học Xã hội của Tòa thánh.

Linh mục Costa giải thích rằng thời gian cầu nguyện là “một phần của phương pháp” được áp dụng. Ngài nói: “Chỉ thu thập thông tin và so sánh các quan điểm thì chưa đủ; chúng ta còn phải chuẩn bị tâm hồn để lắng nghe Lời Chúa, lắng nghe người khác và lắng nghe những gì Chúa Thánh Thần có thể khơi dậy qua cuộc đối thoại.”

Trong năm ngày làm việc theo các chủ đề, các gia đình, Giám mục và chuyên gia sẽ lần lượt chia sẻ. Tại các nhóm làm việc, những khoảng thời gian phát biểu, lắng nghe và thinh lặng sẽ được đan xen.

Thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm của mỗi người, suy tư về những điều đã nghe từ người khác và cùng nhau xem xét những vấn đề được nêu ra, các tham dự viên sẽ xác định những điểm đồng thuận, đồng thời nhận diện cả những khác biệt, căng thẳng, vấn đề còn bỏ ngỏ và những bước tiến khả thi.

Linh mục Costa nói: “Chúng ta sẽ không tìm cách xóa bỏ những khác biệt để đạt được sự đồng thuận. Ngay cả một khác biệt được hiểu rõ hơn cũng có thể là hoa trái của việc lắng nghe.”

Sau đó, các nhóm sẽ trình bày ngắn gọn kết quả trước toàn thể hội nghị, mở đường cho những trao đổi tiếp theo trong phiên thảo luận chung.

Báo cáo tổng hợp, không phải văn kiện chung kết

Theo giải thích của các diễn giả, kết quả của những ngày gặp gỡ sẽ được tổng hợp thành một bản báo cáo. Đây “không phải là một Văn kiện Chung kết mới” nhằm thay thế Tông huấn do Đức Thánh cha Phanxicô ký ban hành năm 2016, sau khi kết thúc hai Thượng Hội đồng Giám mục về gia đình: Thượng Hội đồng Ngoại thường năm 2014 và Thượng Hội đồng Thường lệ năm 2015.

Thay vào đó, một Ủy ban sẽ soạn thảo bản tổng hợp, sau đó trình bày để toàn thể hội nghị thảo luận và gửi lên Đức Thánh Cha.

Các diễn giả cho biết kết quả sẽ được cung cấp cho giới báo chí. Thông tin về tiến trình cuộc gặp gỡ cũng sẽ được cập nhật qua một số buổi họp báo ngắn.

Kết thúc phần trình bày, các diễn giả nhấn mạnh rằng, mười năm sau Amoris laetitia, các Giáo hội được mời gọi nỗ lực hiểu rõ hơn cách thức các gia đình có thể tiếp tục trở thành những môi trường loan báo Tin mừng, “bất chấp những cuộc chiến đã làm thay đổi họ, những cuộc di cư đã khiến họ phải chia lìa, và những cuộc khủng hoảng y tế đã tác động đến họ”.

Sau cùng, các diễn giả cho thấy quyết tâm của Vatican là mở ra những con đường mới, được hình thành từ việc lắng nghe và phân định, để loan báo Tin mừng cho các gia đình và cùng với các gia đình trong thế giới hôm nay.

Tác giả: Benedetta Capelli (vaticannews.va)